MILLIY AXBOROT RESURSLARI

Аннотация

Ushbu maqolada milliy axborot resurslari tushunchasi, ularning turlari, funksiyalari va zamonaviy jamiyatdagi o‘rni atroflicha tahlil qilinadi. Milliy axborot resurslari deganda mamlakat hududida yaratilgan, to‘plangan va fuqarolar, tashkilotlar hamda muassasalar ehtiyoji uchun xizmat qiluvchi axborotlar majmui tushuniladi. Maqolada kutubxonalar, arxivlar, ilmiy-texnik ma’lumotlar bazalari, elektron resurslar va davlat portallari kabi axborot manbalari misolida ularning amaliy ahamiyati yoritilgan. Davlat siyosati, raqamlashtirish jarayonlari, zamonaviy texnologiyalarni joriy etish, axborot xavfsizligi va intellektual mulk huquqlarini himoya qilish masalalari ham tahlil qilinadi. Shuningdek, milliy axborot resurslarining ta’lim, ilm-fan, madaniyat va iqtisodiy taraqqiyotga ta’siri, mavjud muammolar va ularni hal etish yo‘llari haqida ham fikr yuritiladi. Maqola axborot jamiyatini barpo etishda milliy resurslarning strategik ahamiyatini ochib beradi. Kalit so‘zlar: Raqamlashtirish, axborot xavfsizligi, elektron ma’lumotlar, davlat siyosati, intellektual mulk. Annotation: This article provides an in-depth analysis of the concept of national information resources, their types, functions, and their role in modern society. National information resources refer to the body of information created and accumulated within a country to serve the needs of its citizens, organizations, and institutions. The article highlights the practical importance of various sources such as libraries, archives, scientific and technical databases, electronic resources, and government portals. It also examines issues related to state policy, digitization processes, the implementation of modern technologies, information security, and the protection of intellectual property rights. Furthermore, the article discusses the impact of national information resources on education, science, culture, and economic development, as well as the existing problems and possible solutions. The article emphasizes the strategic importance of national resources in building an information society. Keywords: Digitization, information security, electronic data, state policy, intellectual property. https://scientific-jl.com 2 7 6 60-son_3-to’plam_Aprel-2025 ISSN:3030- 3 6 1 3 T A D Q I Q O T L A R jahon ilmiy – metodik jurnali Globallashuv, raqamlashtirish va texnologik taraqqiyot sharoitida axborot har qanday sohaning strategik resursiga aylangan. Ayniqsa, milliy darajada yaratilgan va to‘plangan axborot manbalari — ya’ni milliy axborot resurslari — mamlakatning ilmiy, iqtisodiy, madaniy va ijtimoiy taraqqiyotini ta’minlashda muhim omil hisoblanadi. Bunday resurslar orqali nafaqat ta’lim va ilm-fan sohalarida, balki davlat boshqaruvi, iqtisodiyot va xavfsizlik tizimlarida ham samaradorlikka erishish mumkin. Milliy axborot resurslari deganda kutubxonalar, arxivlar, ilmiy ma’lumotlar bazalari, elektron axborot tizimlari, hukumat portallari va boshqa shunga o‘xshash manbalar tushuniladi. Ularning rivojlanishi davlat siyosati, texnologik infratuzilma, axborot xavfsizligi va intellektual mulkni himoya qilish kabi omillar bilan chambarchas bog‘liqdir. Ushbu maqolada milliy axborot resurslarining mazmuni, amaliy ahamiyati, zamonaviy tendensiyalari, shuningdek, ular bilan bog‘liq muammo va imkoniyatlar ko‘rib chiqiladi. Milliy axborot resurslari: Tushuncha va turlari Milliy axborot resurslari — bu mamlakat hududida yaratilgan, to‘plangan va turli sohalardagi ehtiyojlarni qondirish uchun ishlatiladigan axborotlar majmui hisoblanadi. Ular nafaqat davlat boshqaruvi va iqtisodiyotda, balki ta’lim, ilm-fan va madaniyat sohalarida ham muhim ahamiyatga ega. Milliy axborot resurslari yordamida axborotga bo‘lgan ehtiyojni ta’minlash, mamlakatning raqamli transformatsiyasini amalga oshirish va axborot xavfsizligini ta’minlash mumkin. Milliy axborot resurslarini quyidagi turlarga ajratish mumkin: 1. Kutubxona va arxiv resurslari – Kitoblar, jurnal va maqolalar, ilmiy va badiiy asarlar, tarixiy hujjatlar va boshqa axborotlarni saqlovchi muassasalar. Milliy kutubxona, oliy ta’lim muassasalari kutubxonalari, tarixiy arxivlar kabi manbalar bularning asosiy namunalaridir. Ushbu manbalar foydalanuvchilarga o‘qish, ilmiy tadqiqotlar, ta’lim olish uchun zarur bo‘lgan materiallarni taqdim etadi. 2. Ilmiy-texnik axborot resurslari – Zamonaviy ilm-fan va texnologiyalarning rivojlanishini qo‘llab-quvvatlaydigan ma’lumotlar bazalari va axborot tizimlari. Bu resurslar, asosan, ilmiy maqolalar, tadqiqotlar, patentlar, texnik qo‘llanmalar va texnologik yechimlarni o‘z ichiga oladi. Ular ilmiy izlanishlar va innovatsiyalarni rivojlantirishda muhim manba bo‘lib xizmat qiladi. 3. Elektron axborot resurslari va raqamli kutubxonalar – Bularning eng keng tarqalgan turi internet orqali foydalanuvchilarga taqdim etiladigan axborot resurslari bo‘lib, ularga elektron kutubxonalar, ilmiy maqolalar bazalari, hukumat portallari va onlayn ma’lumotlar bazalari kiradi. Masalan, ZiyoNET portali O‘zbekistondagi ta