МАҲАЛЛА – ҲУҚУҚБУЗАРЛИКЛАР ПРОФИЛАКТИКАСИНИ ТАШКИЛ ЭТИШДА АСОСИЙ МАСКАН.

Аннотация

This article discusses the importance of crime prevention, the role of the mahalla in crime prevention, the cooperation of prevention inspectors with citizens' self- government bodies and the public in crime prevention, measures for effective organization of cooperation and ways to implement them, analysis and classification of regulatory legal acts regulating this area, the importance of preventive measures, methods for their effective implementation, in a scientifically based manner. Key words: Neighborhood, its crime prevention activities, crime prevention, its importance, cooperation, ways of its effective organization. Янги Ўзбекистонда барча соҳада ислоҳотлар, янгиланиш ва улкан бунёдкорлик ишлари амалга оширилмоқда. Юртимизда кечаётган https://scientific-jl.com 1 7 1 60-son_3-to’plam_Aprel-2025 ISSN:3030- 3 6 1 3 T A D Q I Q O T L A R jahon ilmiy – metodik jurnali ислоҳотларнинг муҳим жиҳати шундаки, истиқлолимизнинг дастлабки йиллариданоқ Юртбошимиз ташаббуси билан “Кучли давлатдан – кучли фуқаролик жамияти сари” тамойили илгари сурилди. Мазкур тамойилнинг ҳаётга татбиқ этилиши натижасида маҳаллалар фаолияти бутунлай янгича мазмун касб этди. Ўзини ўзи бошқаришга хос ушбу ноёб тизимнинг мақоми ва ҳуқуқий асослари дастлаб мамлакатимизнинг Бош Қомуси – Ўзбекистон Республикаси Конституциясининг 127-моддасида “Шаҳарчалар, қишлоқлар ва овулларда, шунингдек шаҳарлар, шаҳарчалар, қишлоқлар ва овуллардаги маҳаллаларда фуқароларнинг йиғинлари ўзини ўзи бошқариш органлари бўлиб, улар маҳаллий аҳамиятга молик масалаларни фуқароларнинг манфаатларидан, ривожланишнинг тарихий ўзига хос хусусиятларидан, шунингдек миллий қадриятлардан, маҳаллий урф-одатлар ва анъаналардан келиб чиққан ҳолда, қонунга мувофиқ мустақил равишда ҳал этишга ҳақли” эканликлари белгилаб қўйилди. Мазкур ваколат ҳуқуқбузарликлар профилаткикасига оид чора-тадбирларни амалга оширишда муҳим аҳамият касб этади. Бугун ҳаётимизни маҳалласиз, шу масканда истиқомат қилаётган яқин қўшниларсиз тасаввур қила олмаймиз. Мустақиллик шарофати билан “Маҳалла” ўзбек халқининг узоқ тарихга эга бўлган миллий қадрият эканлиги кенг намоён этила бошлади. Чин инсоний фазилатлар сайқал топадиган маҳаллани том мааънода ҳамжиҳатлик маскани, дейиш мумкин. Маҳалланинг бугунги масъулияти – унинг ҳудудидаги осойишталик билан белгиланади. Маҳалла жамиятда маънавий-маърифий қадриятлар, соғлом турмуш тарзининг қарор топиши, баркамол авлодни тарбиялаш, аҳоли бандлигини таъминлаш каби ишларда катта ҳисса қўшиб келмоқда. Маҳалла халқимизнинг тарихан шаклланган ўзаро ҳамжиҳатлик, бирдамлик ва меҳр-оқибат тимсоли, маълум бир ҳудуддаги аҳолини бирлаштирадиган маскан, мўъжаз бир Ватандир. Мамлакатимизда фуқаролар йиғинлари фаолияти, айниқса ўзини ўзи бошқариш деб аталаётган – маҳалла институти кундан-кунга такомиллашиб бормоқда. Жумладан, ўтган қисқа даврда аҳоли муаммоларини аниқлаш ва ҳал этиш бўйича “маҳалла – сектор – халқ қабулхонаси – маҳалла” тамойили асосида самарали ҳамкорлик тизимини жорий этиш, маҳаллани халқ билан давлат ўртасида ишончли “кўприк” бўлишини амалда таъминлаш, оила ва хотин- қизларни қўллаб-қувватлаш борасида комплекс чора-тадбирлар амалга оширилди. Ўзбекистон Республикаси Президентининг “Жамиятда ижтимоий-маънавий муҳитни соғломлаштириш, маҳалла институтини янада қўллаб-қувватлаш ҳамда оила ва хотин-қизлар билан ишлаш тизимини янги даражага олиб чиқиш чора- https://scientific-jl.com 1 7 2 60-son_3-to’plam_Aprel-2025 ISSN:3030- 3 6 1 3 T A D Q I Q O T L A R jahon ilmiy – metodik jurnali тадбирлари тўғрисида”ги 2020 йил 18 февралдаги ПФ-5938-сон Фармони билан ҳар бир маҳаллада “Обод ва хавфсиз маҳалла” тамойилига асосланган қуйидаги йўналишларни назарда тутувчи янги тизимни жорий этиш тўғрисидаги таклифи маъқулланди: жамиятнинг бетакрор ижтимоий тузилмаси ҳисобланадиган маҳалла институтини аҳолининг чинакам маслакдоши ва кўмакдошига айлантириш, унинг роли ва аҳамиятини ошириш; хотин-қизлар ижтимоий фаоллигини қўллаб-қувватлаш, уларнинг жамиятдаги ўрнини мустаҳкамлаш, ҳуқуқ ва қонуний манфаатларини ҳимоя қилиш кафолатларини кучайтириш; жамият ва оилада соғлом ва барқарор ижтимоий-маънавий муҳит ҳамда тинчлик, тотувлик ва осойишталикни таъминлашнинг ташкилий-ҳуқуқий механизмларини тубдан ислоҳ қилиш; маҳалла институтининг ички ишлар органлари, бошқа давлат идоралари ва жамоат ташкилотлари билан узлуксиз, тизимли ҳамкорлигини йўлга қўйиш; фуқароларнинг ўзини ўзи бошқариш органлари ходимлари ва ички ишлар органлари таянч пункти профилактика (катта) инспекторларининг (кейинги ўринларда – профилактика инспектори) роли ва мавқеини янада ошириш, мустақиллиги ҳамда ваколатларининг амалий самарадорлигини таъминлаш; соҳага замонавий ахборот-коммуникация технологияларини жорий этиш ҳамда ходимларнинг меҳнатини муносиб рағбатлантириш ва моддий-техника таъминотини яхшилаш. Шунингдек, мазкур фармон билан, Ўзбекистон Республикаси Маҳалла ва оилани қўллаб-қувватлаш вазирлиги ҳамда унинг Қорақалпоғистон Республикаси, вилоятлар, Тошкент шаҳар ва туман (шаҳар) бўлинмалари ташки