MINTAQADA TADBIRKORLIK SALOHIYATI RIVOJLANTIRISHNING USTUVOR YOʻNALISHLARI

Аннотация

В статье обсуждается роль и роль малого бизнеса и частного предпринимательства на различных уровнях управления, в том числе в микро и мего уровнях. Рассмотрена значимость малого бизнеса и частного предпринимательства в условиях макроэкономического дисбаланса. Определены факторы, препятствующие инновационному развитию субъектов малого бизнеса в Узбекистане. Исследован ряд региональных программ поддержки малого бизнеса и частного предпринимательства. Ключевые слова: предпринимательство, регионы Узбекистана, малый бизнес и частное предпринимательство, развитие предпринимательства в мегаполисе, приоритетные направления развития предпринимательства в микрорайоне, региональные программы. PRIORITY DIRECTIONS OF REGION’S ENTREPRENEURIAL POTENTIAL DEVELOPMENT ESHMATOV AZAMAT ISMATULLAEVICH https://scientific-jl.com 1 2 3 60-son_1-to’plam_Aprel-2025 ISSN:3030- 3 6 1 3 T A D Q I Q O T L A R jahon ilmiy – metodik jurnali Master of the Academy of Banking Finance of the Republic of Uzbekistan Annotasia. In the article is discussed the role of small business and private entrepreneurship at various levels of management, including micro and meso levels. The importance of small business and private entrepreneurship in the context of macroeconomic imbalance is considered. The factors that hinder the innovative development of small businesses in Uzbekistan are identified. A number of regional programs to support small business and private entrepreneurship have been investigated. Key words: entrepreneurship, regions of Uzbekistan, small business and private entrepreneurship, development of entrepreneurship in the megalopolis, priority areas for the development of entrepreneurship in the microdistrict, regional programs. Kirish. Mintaqalarda kichik biznes va xususiy tadbirkorlikni rivojlantirish mintaqaviy tizimlarning innovatsion va ijtimoiy-iqtisodiy barqarorligini taʼminlashning asosiy shakli hisoblanadi. Kichik biznes va xususiy tadbirkorlik iqtisodiyotning barqarorlashtiruvchi omili hisoblangan egiluvchanlik va bozor konyunkturasiga moslashuvchanlik, ishlab chiqarish tarkibini tezkor oʻzgartirish, yangi texnologiyalar va ilmiy ishlanmalarni tezkor yaratish va qoʻllash qobiliyatlariga ega. Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining “Oʻzbekiston Respublikasini 2030 yilga qadar ijtimoiy-iqtisodiy rivojlantirish konsepsiyasi toʻgʻrisida”gi ID-9413-sonli qarori loyihasida berilgan Oʻzbekiston Respublikasini 2030 yilga qadar ijtimoiy-iqtisodiy rivojlantirish Konsepsiyasida institutsional islohotlarning yoʻnalishlaridan biri sifatida “Davlatning iqtisodiy faoliyatini maqbullashtirish va davlat-xususiy sheriklikni rivojlantirish orqali davlat xizmati tizimini isloh qilish, iqtisodiyotda davlatning rolini qisqartirish ushbu ustuvorlikni amalga oshirish davrida Oʻzbekiston iqtisodiyoti uchun muhim ahamiyatga ega boʻladi. Davlat tomonidan tartibga solishni qisqartirishga, infratuzilmaviy sektorlarga xususiy sektorni jalb etishga, shuningdek, mahalliy davlat hokimiyati organlarining rolini kamaytirishga alohida eʼtibor qaratiladi. Samarasiz davlat korxonalarini tarkibiy oʻzgartirish yoki qayta ixtisoslashtirish nazarda tutiladi. Bu, eng avvalo, raqobat afzalliklariga ega boʻlgan tarmoqlarda iqtisodiyotning eksport- xomashyoviy yoʻnaltirilganlikdan rivojlanishning innovatsion modeliga oʻtishini taʼminlaydi”, deb taʼkidlangan. Jahon bankining “Biznes yuritish” reytingida eng yaxshi 50 ta mamlakat qatoriga kirish boʻyicha barcha tashkiliy-huquqiy chora-tadbirlar koʻrildi. Hukumat ushbu tadbirlarning amaliy ijrosini samarali tashkil etishi taqozo etiladi. Soliq kodeksiga muvofiq, 2020-yildan boshlab koʻplab yangiliklar amaliyotga joriy etilmoqda. Jumladan, soliq turlari 13 tadan 9 taga kamaytirildi. Soliqlarni toʻlash muddatini uzaytirish yoki boʻlib-boʻlib toʻlashga ruxsat berish boʻyicha https://scientific-jl.com 1 2 4 60-son_1-to’plam_Aprel-2025 ISSN:3030- 3 6 1 3 T A D Q I Q O T L A R jahon ilmiy – metodik jurnali yengillashtirilgan mexanizmlar kiritildi. Birinchi marta tadbirkorlarga ichki bozorda sotgan mahsuloti boʻyicha qoʻshilgan qiymat soligʻining bir qismini qaytarish tartibi joriy etildi. Hozirgacha bu tartib faqat mahsulot eksport qilinganda qoʻllanar edi. Buning hisobidan tadbirkorlar ixtiyorida 3,4 trillion soʻm yoki oʻtgan yilga nisbatan 2,5 barobar koʻp mablagʻ qoladi. Endi tadbirkor tomonidan toʻlangan ortiqcha soliq oʻz muddatida qaytarilmasa, unga Markaziy bankning asosiy stavkasi boʻyicha byudjetdan foiz toʻlanadi. Soliq kodeksi normalarini har bir soliq xodimi, tadbirkorlar va soliq toʻlovchilar puxta oʻzlashtirishi, buning uchun ularni muntazam ravishda oʻqitishni tashkil qilishga eʼtibor qaratilmoqda. Bu jarayonga katta tajribaga ega boʻlgan nufuzli xorijiy ekspertlarni jalb etish Prezidentimiz tomonidan taklif qilindi. Shu bilan birga, tadbirkorlarni koʻp qiynaydigan soha – litsenziyalash va ruxsatnomalar berish tartiblari ham jiddiy oʻzgartirishlarga tortilmoqda. Mavjud 280 ga yaqin litsenziya va ruxsatnomalar orasid