O‘ZBEKISTONNING MARKAZIY OSIYODA TINCHLIK VA BARQARORLIKNI TA’MINLASHDAGI O‘RNI

Аннотация

This article examines the role of Uzbekistan in maintaining peace and stability in Central Asia. It analyzes Uzbekistan's efforts in fostering friendly relations with Afghanistan, its diplomatic activities in resolving regional conflicts, its initiatives within the framework of regional cooperation, and its collaboration with international organizations. Uzbekistan's policy in this direction is aimed at strengthening political stability, economic integration, and overall security in the region. Keywords: Central Asia, Uzbekistan, peace, stability, regional diplomacy, Afghanistan, security, diplomatic activity, regional cooperation, international organizations. Markaziy Osiyoning yuragi O‘zbekiston geosiyosat va tabiiy resurslari babida mintaqadagi eng muhim mamlakatlardan biri hisoblanadi. Bu holat O‘zbekistonni mintaqaviy hamda global darajadagi tinchlik va barqarorlikni ta'minlash masalalarida muhim o‘yinchiga aylantirgan. O‘zbekiston, Markaziy Osiyodagi eng yirik va aholi soni bo‘yicha birinchi o‘rinda turuvchi mamlakat sifatida, mintaqa tinchligi va barqarorligini ta'min1ashda muhim rol o‘ynamoqda. O‘zbekistonning geosiyosiy va strategik ahamiyatini inobatga olgan holda, mamlakatning tinchlikparvarlik siyosati va ko‘p qirrali tashabbuslari Markaziy Osiyo xavfsizligininng asosiy qismlari hisoblanadi.O‘zbekistonning mintaqa tinchligiga qo‘shgan hissasi bir qancha yo‘nalishlarni o‘z ichiga oladi. Samarqand shahrida 2017-yil 10—11-noyabr kunlari BMT shafeligida Markaziy Osiyoda xavfsizlik va barqaror rivojlanishni ta’minlash bo‘yicha “Markaziy Osiyo: yagona tarix va umumiy kelajak, barqaror rivojlanish va taraqqiyot yo‘lidagi hamkorlik” mavzuida xalqaro konferensiya bo‘lib o‘tdi [1]. Forum O‘zbekiston Respublikasi Prezidenti Shavkat Mirziyoyev tomonidan BMT Bosh Assambleyasi 72-sessiyasi minbaridan bildirilgan hamda Markaziy Osiyoda xavfsizlikni ta’minlash, ijtimoiy-iqtisodiy rivojlanish va mintaqaviy https://scientific-jl.com/ 1 0 1 43-son_3-to’plam_Aprel -2025 ISSN: 3030-3621 Ta'lim innovatsiyasi va integratsiyasi hamkorlikni mustahkamlashga yo‘naltirilgan tashabbuslarni amalga oshirish bo‘yicha muhim amaliy qadamlardan biri bo‘ladi. Ma’lumki, Markaziy Osiyoni osoyishtalik, barqaror taraqqiyot va yaxshi qo‘shnichilik hududiga aylantirish davlatimiz rahbari tomonidan O‘zbekiston tashqi siyosatining ustuvor yo‘nalishi sifatida belgilangan. Anjuman O‘zbekiston Respublikasi Tashqi ishlar vazirligi, BMTning Markaziy Osiyoda preventiv diplomatiya bo‘yicha mintaqaviy markazi hamda BMTning Narkotiklar va jinoyatchilikka qarshi kurashish boshqarmasining Markaziy Osiyodagi mintaqaviy vakolatxonasi hamkorligida tashkil etildi. Samarqand konferensiyasi uning ishtirokchilariga mintaqa xavfsizligi va taraqqiyotiga doir dolzarb masalalar yuzasidan fikr almashish, ularni hal qilishning samarali yo‘llarini ishlab chiqish imkoniyatini yaratishi kutilmoqda. Ikki kun davom etgan forum Markaziy Osiyo davlatlari o‘rtasida siyosiy, savdo-iqtisodiy, sarmoyaviy, transport-kommunikatsiya, suv-energetika, ekologiya va madaniy-gumanitar sohalardagi hamkorlik sur’atini oshirishning aniq yo‘nalishlari, shuningdek, taraqqiyot bo‘yicha hududiy loyihalarni amalga oshirish hamda zamonaviy xatar va tahdidlarga qarshi kurashishda mamlakatlar salohiyatini yuksaltirishga ko‘maklashishda xalqaro tashkilotlar va hamkor davlatlarning o‘rnini muhokama qilish imkonini beradi [2]. Yana shu yil 3−4-aprel kunlari Samarqanda O‘zbekiston prezidenti Shavkat Mirziyoyev raisligida, Qozog‘iston, Qirg‘iziston, Tojikiston va Turkmaniston rahbarlari ishtirokida “Markaziy Osiyo – Yevropa Ittifoqi” birinchi sammiti bo'lib o'tdi. Yevropa kengashi prezidenti Antoniu Koshta va Yevropa komissiyasi prezidenti Ursula fon der Lyayen Yevropa Ittifoqi — Markaziy Osiyo birinchi sammitida ishtirok etish uchun O‘zbekistonga tashrif buyurdilar [3]. Sammit YIga Markaziy Osiyo bilan ikki tomonlama hamkorlikni chuqurlashtirish va mintaqaviy hamkorlikni kengaytirishdan geosiyosiy manfaatdorligini namoyish etish uchun asosiy imkoniyat yaratdi. O‘zgaruvchan geosiyosiy manzarada Yevropa Ittifoqi va Markaziy Osiyo o‘rtasidagi munosabatlar tobora strategik ahamiyatga ega bo‘lib bormoqda. Sammit davomida YI o‘zaro manfaatli sohalarda, jumladan, transport va raqamli aloqa — mintaqa ichida va YI bilan, strategik xomashyo, iqtisodiyot va xavfsizlik, toza va samarali energiya manbalariga o‘tish bo‘yicha hamkorlikni kengaytirishga sodiqligini yana bir bor tasdiqladi [4]. Yevropa Kengashi prezidenti Antonio Kostaning sammitdagi nutqi buning yaqqol tasdigʻi boʻlib, u koʻp qutbli dunyoda yanada faol va maqsadli hamkorlik zarurligini “Yevropa Ittifoqi-Markaziy Osiyo” birinchi sammiti xalqaro huquq normalariga to‘liq rioya qilgan holda tinchlik, xavfsizlik va barqaror rivojlanish yo‘lida birgalikda harakat qilish bo‘yicha umumiy sadoqatni mustahkamlashini taʼkidladi. https://scientific-jl.com/ 1 0 2 43-son_3-to’plam_Aprel -2025 ISSN: 3030-3621 Ta'lim innovatsiyasi va integratsiyasi Uning so‘zl