ERITIB QOPLASH USUSLLARI ORQALI MASHINA VA MEXANIZMLAR DETALLARINI QAYTA TIKLASHNING SAMARALI USULLARI.

Аннотация

Mazkur maqolada tog’-kon texnikalarini ta’mirlashda yeyilgan detallarni qayta tiklashning samarali usullari to’g’risida batafsil ma’lumot keltirilgan. Kalit so’zlar: eritib qoplash, gaz alangasida, mustahkamlash, detal, qayta tiklash; Detallarni tiklash - bu detallarning yeyilganligi sababli yo‘qolgan materialning bir detalini ularga qaytarish va uzoq muddatli foydalanish paytida o‘zgargan xususiyatlar darajasini standart detallarga yetkazish orqali ushbu detallarning xizmat ko‘rsatish holati va resurslarini tiklashning texnologik jarayoni. Ishlab chiqarish sharoitida detallarni tiklashning o‘nlab turli usullari ishlab chiqilgan va joriy etilgan. Eng to‘g‘ri usulni tanlash qayta tiklangan detallarga qo‘yiladigan talablarni texnik, iqtisodiy va tashkiliy tahlil qilishdan iborat bo‘lib, ularning ishlash sharoitlarini, ishlab chiqarish dasturini, korxonalarning jihozlarini, materiallar, energiya, ishchi kuchi va boshqalar bilan ta’minlashni hisobga oladi. Turli xil tiklash usullari quyidagi diagrammada ko‘rsatilgan (1-rasm). 1-rasm. Tiklashning asosiy usullari Eritib qoplash - ishlov beriladigan detal yoki mahsulot yuzasiga eritib payvandlash orqali metall qatlamini qo‘llashdir (GOST 2601-84). Bu maqsadda bosimli payvandlash ishlatilsa, sirtga eritib qoplash qo‘llaniladi. Ishlab chiqarishda eritib qoplash yangi bimetalik (ikki qatlamli) mahsulotlarni olish uchun ishlatiladi. Bunday mahsulotlar zarur konstruktsion mustahkamlikni ta’minlaydigan asosiy metall va maxsus xususiyatlarga ega (yeyilish chidamli, https://scientific-jl.com/ 8 4 43-son_1-to’plam_Aprel -2025 ISSN: 3030-3621 Ta'lim innovatsiyasi va integratsiyasi issiqlikka chidamlilik, korroziyabardoshlilik va boshqalar) eritib qoplangan ishchi qatlamdan iborat. Qayta tiklashning eritib qoplash usuli yeyilgan yoki shikastlangan detallarning dastlabki o‘lchamlarini tiklash uchun ishlatiladi. Bunday holda, eritib qoplangan metall tarkibi va xususiyatlari bo‘yicha asosiyga yaqin bo‘lishi mumkin (o‘lchamni tiklash) yoki undan farq qilishi mumkin. Detallarni eritib qoplash va yeyilgan detallarni payvandlash orqali tiklash detallar va mashinalarning xizmat qilish muddatini uzaytirishning samarali va tejamkor usuli hisoblanadi. Eritib qoplash asosan elektr yoyli payvandlash yordamida, uning yeyilishga, yuqori haroratga, abraziv yeyilishga, korroziyaga va boshqa turdagi buzilishlarga chidamliligini oshirish uchun uning yuzasiga kerakli metall qatlamini qoplash bilan amalga oshiriladi. Eritib qoplash yeyilgan detallarning o‘lchamlarini tiklash va detalning yuzasida metall qatlamini yaratish uchun ishlatiladi, bu uning xususiyatlari bilan detalning asosiy metallidan yeyilishga bardoshliligi, korroziyaga chidamliligi, issiqlikka chidamliligi va boshqa xususiyatlar bilan ajralib turadi. Qoplamali elektrodlar bilan qo‘lda elektr yoyli eritib qoplash, himoya gazida erimaydigan volfram elektrodlari bilan eritib qoplash, karbonat angidrid muhitida eritib qoplash, flyus qatlami ostida, vibro-yoy usulida eritib qoplash eng keng tarqalgan usullardir. Jarayonni mexanizatsiyalash darajasiga ko‘ra, quyidagi eritib qoplash usullari ajralib turadi: eritib qoplash uchun elektrodlar bilan qo‘lda elektr yoyli, yarim avtomatik, avtomatik. Eritib qoplash usullarining xususiyatlari Eritib qoplash usullari, shuningdek payvandlash usullari uch turdagi xarakteristikalar bo‘yicha tasniflanadi (GOST 19621-74): fizik, texnik va texnologik. Eng keng tarqalgan va qulay tasniflash fizik xususiyatlarga asoslanadi. Unga ko‘ra, eritib qoplash va payvandlashning asosiy usullarini uch guruhga bo‘lish mumkin (2- rasm): 1) termik (elektr yoyi, elektroshlak, plazma, elektron nur, lazer, induksion, gazda, pechda;) 2) termomexanik (kontakt, prokat, ekstruder bilan); 3) mexanik (portlash, ishqalanish). https://scientific-jl.com/ 8 5 43-son_1-to’plam_Aprel -2025 ISSN: 3030-3621 Ta'lim innovatsiyasi va integratsiyasi 2-rasm. Eritib qoplash usullari O‘z navbatida, ushbu usullarning ko‘pchiligi texnik (eritib qoplash zonasida metallni himoya qilish usuli, jarayonni mexanizatsiyalash darajasi, eritib qoplashning uzluksizligi) va texnologik (tok tabiati, elektrodlar soni bo‘yicha, tashqi ta’sirning mavjudligi va boshqalar) xususiyatlari bo‘linishi mumkin. 1-jadval Eritib qoplash usullari Usulning xususiyatlari, Asosiy Kamchiliklari uning qo‘llanilishi afzalliklari Qoplamali elektrodlar bilan qo‘lda elektr yoyli qoplash Universal, barcha fazoviy Jihozlar va Past ish unumdorligi; holatlarda har xil shakl va texnologiyaning qiyin ish sharoitlari; maqsadlardagi detallarni eritib soddaligi va eritib qoplangan qoplash uchun yaroqli. Legirlash mavjudligi; deyarli qatlam sifatining elektrod sterjeni yoki elektrod har qanday legirlash nomuvofiqligi; qoplamasini eritib qoplash orqali tizimining eritib asosiy metallning amalga oshiriladi. Tok zichligi 11 qoplash metallini katta miqdorda erishi ... 12 A / mm 2 olish imkoniyati Yarim avtomatik va avtomatik sim bilan yoyli payvandlash Bir simli (qattiq yoki kukunli) Univers