BO’LAJAK BOSHLANG’ICH SINF O’QITUVCHILARINI TAYYORLASHNING PEDAGOGIK LOYIHASI

Аннотация

The article discusses the pedagogical project of training future primary school teachers in higher education institutions, which identifies indicators of the quality of education, a set of pedagogical conditions, and the principles of organizing and managing students' cognitive activity. Keywords: quality of specialist training, pedagogical design, quality of education, goal setting, meaningful, organizational - activity, control-correction, quality of organization of effective teaching. Mamlakatimizni ijtimoiy-iqtisodiy rivojlantirish bo‘yicha ustuvor vazifalarga muvofiq mutaxasislar tayyorlashning mazmunini tubdan qayta ko‘rib chiqish, xalqaro standartlar darajasida oliy ma’lumotli mutaxassislar tayyorlash uchun zarur shart- sharoitlar yaratish maqsadida oliy ta’lim darajasini sifat jihatidan oshirish va tubdan takomillashtirish hozirgi vaqt zaruriyatidr. Bugungi kunda oliy o’quv yurtida ta’lim jarayoni haqida gapiradigan bo’lsak, u tobora ko’proq «sifat» tushunchasi bilan bog’liq. Shunga qaramay, hozirgi vaqtda olimlar va o’qituvchilar orasida «sifat» tushunchasiga yagona yondashuv mavjud emas. Bir muddat avval oliy o’quv yurtlari talabalari uchun ta’lim sifati, birinchi navbatda, ularga dars beruvchilarning malaka darajasi bilan belgilanadi. Ishlab chiqarishning moddiy-texnik bazasi nisbatan sekin yangilanib borayotgan sharoitda bitiruvchi o’quv jarayonida olgan bilimlariga tayangan holda nisbatan uzoq vaqt muvaffaqiyatli ishlashi mumkin edi. Shu sababli, talaba qanchalik yaxshi o’qisa, u qanchalik sifatli ta’lim oladi, deb ishonilgan. Zamonaviy oliy o’quv yurti bitiruvchisi https://scientific-jl.com/ 2 1 3 42-son_2-to’plam_Aprel -2025 ISSN: 3030-3621 Ta'lim innovatsiyasi va integratsiyasi uchun fan va texnikaning eng so’nggi yutuqlari asosida o’z kasbiy faoliyati mazmuni va usullarini doimiy ravishda takomillashtirib borish asosiy talab hisoblanadi. Uzluksiz ta’lim tizimi oliy o’quv yurti bitiruvchisini zamonaviy ta’lim sohasi ehtiyojlariga moslashtirishning zaruriy amaliyotiga aylanib bormoqda. Binobarin, bo’lajak boshlang’ich sinf o’qituvchilarini tayyorlash sifati nafaqat ularning oliy o’quv yurti ta’lim mazmunini qay darajada to’liq o’zlashtirganligi, balki o’qitishda o’z-o’zini tarbiyalash va o’z-o’zini rivojlantirish usullarini egallash darajasi bilan ham belgilanadi. Shunday qilib, bugungi kungacha pedagogika fani «ta’lim sifati» tushunchasining universal ta’rifini bermagan. Bizning tadqiqotimizda “ta’lim sifati” tushunchasi quyidagi mazmunni o’z ichiga oladi: - bu Davlat ta’lim standartiga muvofiq oldindan rejalashtirilgan o’quv maqsadlariga erishish uchun o’qituvchi va talabaning birgalikdagi faoliyati natijasidir. Bugungi kunda oliy ta’limni modernizatsiya qilishning vazifalaridan biri gumanitar fanlarning rolini kuchaytirish, bo’lajak boshlang’ich sinf o’qituvchilarining muvaffaqiyatli ijtimoiylashuvini ta’minlashdan iborat bo’lib, bu ta’limni nafaqat talabalarning ma’lum miqdordagi bilimlarni o’zlashtirishiga, balki o’zlashtirishga yo’naltirilishini, shuningdek, ularning shaxsiyati va kognitiv qobiliyatlarini rivojlantirishni nazarda tutadi[4]. Shu munosabat bilan zamonaviy o’qituvchining vazifalari ham o’zgardi. Ilmiy va kasbiy tayyorgarlikdan tashqari, talabalarning o’quv faoliyatini tashkil etish va boshqarish, ularning bilish faolligini shakllantirish, o’z-o’zini tarbiyalash va individual ijodiy rivojlanishi uchun sharoit yaratish vazifalari birinchi o’ringa chiqdi. Biroq, bo’lajak boshlang’ich sinf o’qituvchilarining boshlang’ich tayyorgarligining pastligi, zamonaviy innovatsion texnologiyalarni o’rganishga ajratilgan dars soatlarining kamligi ko’p hollarda o’qituvchiga o’quvchilarda yetarlicha bilim darajasiga erishishga va kompetensiyalarni shakllanishiga imkon bermaydi, shaxsiy fazilatlari va o’ziga xos fazilatlari haqida gapirmasa ham bo’ladi. Hozirgi vaziyat bizni bo’lajak boshlang’ich sinf o’qituvchilari tayyorlashni tashkil etishning zamonaviy usullarini izlashga undaydi. Ushbu masala bo’yicha pedagogik adabiyotlarni nazariy tahlil qilish va o’zimizning pedagogik faoliyatimizni tahlil qilish oliy o’quv yurtida ta’lim sifatini va uni boshqarishni samarali ta’minlashga hissa qo’shadigan asosiy tarkibiy qismlardan biri bu pedagogik loyihadir, deb taxmin qilish imkonini beradi. Pedagogik loyiha deganda biz o’qituvchining kelgusi faoliyat modeli bo’lgan ta’lim jarayoni uchun loyihani ishlab chiqish bo’yicha maqsadli faoliyatini tushunamiz. «Ta’limni tashkil etish sifati» tushunchasi quyidagi mazmunni o’z ichiga oladi: - bu aniq tuzilmaga, aniq vazifalarga ega bo’lgan maqsadli jarayon bo’lib, buning natijasida talabalar bilim, ko’nikma va malakalar tizimini, umumiy kasbiy ahamiyatga ega shaxsiy fazilatlarni egallaydi; zamonaviy jahon talablariga javob beradigan, ijodiy faoliyat, o’z-o’zini tarbiyalash va o’z-o’zini rivojlantirish uchun zarur bo’lgan kasbiy rivojlanishni ta’minlaydi. Bizning ta’rifimiz asosida o’quv jarayonini inson ehtiyojini https://scientific-jl.com/ 2 1 4 42-son_2-