XORIJIY XOM-ASHYO VA MATERIALLARNING BOJXONA HUDUDIDA QAYTA ISHLASHIGA OID BOJXONA TARTIB-TAOMILLARINI SODDALASHTIRISH

Аннотация

This article is dedicated to studying the process of processing foreign raw materials and goods on the customs territory, as well as the issues of simplifying customs procedures. The research analyzes the administrative barriers and delays that arise in the process of processing foreign goods on the customs territory. Simplification and automation of customs procedures, as well as maintaining security and improving financial indicators, are crucial for accelerating economic growth and developing international trade. The article presents practical recommendations for optimizing customs and tax systems, as well as approaches based on international experience and their application in Uzbekistan. The results of the study are significant for developing strategies aimed at ensuring the effective organization of raw material and goods processing through simplifying customs procedures. Key words: processing of foreign goods, customs territory, simplification of customs procedures, customs barriers, administrative procedures, automation of customs procedures, international trade, optimization of tax systems, economic growth, international experience, customs and tax reforms, raw materials and goods, customs security, strategies for simplifying procedures, development of foreign trade I.Kirish (Introduction) Hozirgi jahon iqtisodiyotiga integrallashuv jarayonida Oʻzbekistonda olib borilayotgan bozor islohotlari tadbirkorli subyektlarining tashqi iqtisodiy faoliyatni https://scientific-jl.com/ 2 7 5 42-son_1-to’plam_Aprel -2025 ISSN: 3030-3621 Ta'lim innovatsiyasi va integratsiyasi amalga oshirish mexanizmida tub oʻzgarishlar qilinishini talab etmoqda. Ushbu jarayonni amalga oshirish bojxona organlariga ularning vakolatlaridan kelib chiqqan holatda bir qancha vazifalarni yuklaydi. Integratsion jarayonlar, kooperatsiya va ishlab chiqarishni ixtisoslashuvi natijasida tashqi iqtisodiy bitimlarning oʻsishi bilan iqtisodiy rejimlar paydo boʻldi, ular orasida Oʻzbekiston Respublikasiga olib kiriladigan yoki undan olib chiqilayotgan tovarlarga nisbatan bojxona toʻlovlari boʻyicha muayyan imtiyozlar berish imkoniyati mavjud qayta ishlash bojxona rejimlarining oʻrni alohida. Qayta ishlash bojxona rejimlarining mamlakat iqtisodiyotini rivojlantirishdagi asosiy oʻrni, korxonalarning ishlab chiqarish quvvatlarini maksimal sarflagan holda yangi ish oʻrinlari yaratish va aholini ish bilan taʼminlashda namoyon boʻladi. Bugungi kunda mamlakatimizda olib borilayotgan iqtisodiy islohotlar Aholi bandligi va daromadlarini oshirishga har tomonlama koʻmaklashish va ularning turmush tarzini yaxshilashga qaratilmoqda. Chunonchi, muhtaram Prezidentimiz Shavkat Mirziyoyev 2020-yil 24-yanvardagi Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisiga qilgan Murojaatnomasida taʼkidlaganidek, ―...biz yangi ish oʻrinlarini yaratadigan tadbirkorlarni har tomonlama qoʻllab-quvvatlashimiz, taʼbir joiz boʻlsa, ularni yelkamizda koʻtarishimiz kerak. Hozirgi kunda qayta ishlash bojxona rejimlari oʻz vazifasini toʻlaqonli amalga oshirmasligi ularni tartibga soluvchi huquqiy baza takomillashmagani, bojxona protseduralarini soddalashtirish va uygʻunlashtirish toʻgʻrisidagi xalqaro konvensiya talablariga toʻla javob bermasligi hamda xalqaro amaliyotga ega emasligi bilan izohlanadi. Qayta ishlash rejimlari talablarini soddalashtirish va optimallashtirishni tadqiq etishda jahon tajribasi muhim ahamiyat kasb etadi. Qayta ishlash rejimlarini qoʻllash mexanizmini qiyoslash metodi orqali tadqiq qilish ushbu rejimlar rivojlanishining zamonaviy tendensiyalariga obyektiv baho berish imkoniyatini yuzaga keltiradi. Hozirgi kunda qayta ishlash bojxona rejimlari oʻz vazifasini toʻlaqonli amalga oshirmasligi ularni tartibga soluvchi huquqiy baza takomillashmagani, bojxona protseduralarini soddalashtirish va uygʻunlashtirish toʻgʻrisidagi xalqaro konvensiya talablariga toʻla javob bermasligi hamda xalqaro amaliyotga ega emasligi bilan izohlanadi. Qayta ishlash rejimlari talablarini soddalashtirish va optimallashtirishni tadqiq etishda jahon tajribasi muhim ahamiyat kasb etadi. Qayta ishlash rejimlarini qoʻllash mexanizmini qiyoslash metodi orqali tadqiq qilish ushbu rejimlar rivojlanishining zamonaviy tendensiyalariga obyektiv baho berish imkoniyatini yuzaga keltiradi. Dunyo miqyosidagi globallashuv jarayoni bilan bir qatorda, rivojlanish darajasi bir biriga yaqin boʻlgan mamlakatlarning savdoiqtisodiy birlashuvi, ularning mintaqalashuv jarayoni ham mavjud. https://scientific-jl.com/ 2 7 6 42-son_1-to’plam_Aprel -2025 ISSN: 3030-3621 Ta'lim innovatsiyasi va integratsiyasi Ushbu jarayon jahon hamjamiyatining uzoq muddatli, strategik manfaatlari va milliy iqtisodiyotlarning hozirgi, qisqa muddatli manfaatlari qarama-qarshiligi bilan izohlanadi, chunki turli davlatlarning tashqi savdo va siyosiy rivojlanishining obyektiv imkoniyatlari har xil shaklda shakllangan. Globallashgan mahalliylashtirish ishlab chiqaruvchilarning mijozlari qaysi davlatda boʻlishidan va milliy qadriyatlaridan qatʼiy