Оценка влияния инновационного развития экономики на занятость

Аннотация

This article covered the theoretical foundations of the pre-school education (PEI) on the basis of modern marketing research, the methodological aspects of the topic and the level of its research. The relevance of the topic to the present day, the role of the younger generation in the economy and the economy, as well as the existing problems and shortcomings in the work of the PEI. The experience of developed countries in the field of research and development of PEI has been studied and analyzed. Proposals and recommendations on the development of the market of preschool education in Uzbekistan are presented. Калит сўзлар: маркетинг тадқиқотлари, анкета, сўровнома, “Likert Shkalasi”, PEST таҳлил, SWOT таҳлил, рақобатбардошлик кўпбурчаги. Кириш Бозор иқтисодиёти шароитида таълим тизими рақобат муҳитини ривожлантиришга қаратилган сезиларли ўзгаришларни амалга оширади ва бу мактабгача таълим хизматлари соҳасига ҳам тааллуқлидир. Чунки замонавий таълим концепсиясига кўра, мактабгача таълим хизматларини ривожлантириш таълимнинг ривожланишининг дастлабки босқичи ҳисобланади. Ўзбекистон Республикаси Президентининг «2017-2021 йилларда мактабгача таълим тизимини янада такомиллаштириш чора-тадбирлари тўғрисида»ги, «Мактабгача таълим тизими бошқарувини тубдан такомиллаштириш чора-тадбирлари тўғрисида»ги, «Ўзбекистон Республикаси мактабгача таълим вазирлиги фаолиятини ташкил этиш тўғрисида»ги фармон ва қарорларнинг ижросини таьминлаш бугунги кунда ушбу йўналишнинг қанчалик даражада долзарблигидан далолат беради. Мактабгача таълим тизимини танқидий ўрганиш ва янада фаолиятини такомиллаштириш мақсадида илмий асосланган маркетинг тадқиқотларини олиб 4/2018 (№ 00036) www.iqtisodiyot.uz 1 “Иқтисодиёт ва инновацион технологиялар” илмий электрон журнали. № 4, июль-август, 2018 йил бориш зарурати пайдо бўлди. Мактабгача таълим соҳасидаги қонунчилик асослари етарли эмаслиги, коррупция ва бошқа ҳуқуқбузарликларни юзага келтирувчи нормаларни аниқлаш нуқтаи назаридан таҳлил этиш муаммолари кузатилмоқда. Мавзуга оид адабиётлар таҳлили Замонавий мактабгача таълимни ривожланган давлатлар таълим стандартлари талабларига жавоб берадиган ва мактабгача ёшдаги болаларни ҳар томонлама ривожлантириш мақсадида илғор хорижий тажрибани ўрганишнинг аҳамияти жуда катта. Хорижий олимлардан J.Dietrichson, L.Kristiansen ва V.Nielsenлар томонидан олиб борилган илмий тадқиқот жараёнида 0-6 ёшдаги болалар учун универсал мактабгача таълим дастурларининг таъсирини баҳолаш учун 25 та табиий эксперимент усулларидан фойдаланилган. МТМ тарбияланувчиларининг ақлий ва психологик ривожланишини ўрганиш мақсадида мамлакатда мавжуд универсал мактабгача таълим дастурларининг муқобил турлари таққослаган ва болалар ўртасида махсус тестлар ўтказилиб, олинган натижалар таққослаш усуллари орқали таҳлил қилинган. Боланинг 0-6 ёшдаёқ универсал билимга эга бўлганлиги келажакда ўрта мактабни ва олий таълимни олий даражада тугатиши, иш билан таъминланиши ва даромади ошишига олиб келиши илмий жиҳатдан таҳлиллар асосида исботлаб берилган [1]. Шунинг учун миллий маданий-тарихий қадриятларни акс эттирувчи ва болаликдан китоб ўқишга қизиқишни уйғотувчи ўқув-методик, дидактик материалларни тайёрлаш ҳамда жорий этиш ишлари ҳам замонавий талабларга мувофиқлаштирилиши лозим. Бу бўйича K.Anderson, A.Raikes, S.Kosaraju ва A.Solanoлар мактабгача таълим ва тарбия (МТТ) муҳитини турли мамлакатларда қандай мониторинг қилинаётганини ўрганиш мақсадида 57 мамлакатда тадқиқот ўтказганлар. Сўров маълумотларига қўшимча равишда Чили, Туркия, Жанубий Африка ва Ямайка давлатларининг МТТ сифат стандартларини қандай ишлаб чиқилганлиги ва мониторинг тизимлари, МТТ дастурлари таркиби, ўқув режалари, иш жараёни ва иш вақтлари ҳақидаги маълумотлар тақдим этилган. Тадқиқот жараёнида МТТ стандартларини ишлаб чиқиш, мониторинг қилиш ва молиялаштириш, хизматларнинг сифатини баҳолаш тизимларини ишлаб чиқиш, ўқитувчилар малакасини баҳолаш ва уларни ўқитиш, соғлиқни сақлаш, хавфсизлик, озиқ-овқат, оила ва жамоатчилик билан алоқалар стандартларининг мавжудлиги бўйича таҳлиллар амалга оширилди. Боланинг ҳар томонлама ривожланишини қўллаб-қувватловчи таълим ва ўқув стандартларини доимий равишда мониторинг қилиб туриш лозимлиги таъкидланган [2]. Rayginne G.H. Tan Осиёнинг бешта давлати Хитой, Индонезия, Сингапур, Жанубий Корея ва Вьетнамда эрта болаликни парваришлаш ва таълим (ЭБПТ)ининг ривожланиш назарияси ва методологияси, бошқарув тузилмаси ва демографияси, молиялаштирилиши ва давлат-хусусий бозор улуши, ЭБПТ дастурининг таркиби, тарбиячилар билим савияси ва малакаси, ҳозирги кундаги ЭБПТнинг муаммолари ва сўнгги ўзгаришларини таҳлил қилиб, олиб борилган кенг миқёсдаги илмий тадқиқот юзасидан шу давлатлар ЭБПТни янада такомиллаштириш мақсадида таклиф ва тавсиялар берди [3]. E.Park ва S.Parkлар томонидан олиб борилган илмий тадқиқот ишида Кореяда эрта болаликни парваришлаш ва таълимининг муаммо ва вазифалари, меҳнат шароитлари ва кадрларнинг ҳозирги ҳолати, МТМ мутахассисларининг касбий 4/2018 (№ 00036) www.iqt