KARTOSHKA YIG‘ISHTIRISH MASHINALARI VA ULARNING ISHLASH XUSUSIYATLARI

Аннотация

The digging implements are categorized into active, passive, and combined types. Passive plowshares are manufactured flat. They consist of plowshares 1 and a movable hinged finger 2. Additionally, the diggers have a central plowshare 5. Combined plowshares appear as flat plowshares with an active (vibrating) side wall 4. A gap is maintained between the plowshares and the side walls. Active side walls prevent the accumulation of plant residues on the plowshares and increase their https://scientific-jl.com/ 6 6 44-son_4-to’plam_May-2025 ISSN: 3030-3621 Ta'lim innovatsiyasi va integratsiyasi efficiency. During operation, the rods of the elevator's lower section may catch stones from the soil surface. To prevent jamming and damage to the elevator rods, upward- returning hinged fingers 2 are installed on the rear edge of the plowshares. These fingers return to their initial position under the influence of the soil mass. Keywords: Working organ, plowshare, plant residues, elevator, passive plowshares, combined plowshare. Ajratuvchi va tashuvchi ishchi organlar. Kirish. Chiviqli elevator yetaklovchi val 3 ajratuvchi tasma 5, yo‘naltiruvchi 1 va tutib turuvchi yulduzchalar 2 dan iborat. Yo‘naltiruvchi va tutib turuvchi yulduzchalarning barchasi yulduzchalar korpusiga o‘rnatilgan sharikli podshipniklarda aylanadi. Silkitgich 4 tuproq kesaklarini (bo‘laklarini) jadal maydalanishi va tuproqni elaklanishi uchun xizmat qiladi. Tasma 5 ning yuqori yetaklovchi tarmog‘i uch juft roliklar 1 bilan siljitilishi mumkin. Roliklar shayin 3 lar bilan bitta val 2 ga mahkamlangan. Silkitish qurilmasi vali tebranma harakatni shatun 5 orqali krivoship disklar 4 dan oladi. Tebranishlar amplitudasi krivoship disk 4 teshiklari bo‘yicha krivoship 6 ni joyini o‘zgartirib 0 dan 65 mm gacha rostlanadi. Og‘ir tuproqlarda ishlanayotganda tasmani silkitish amplitudasi maksimal, quruq qumoq tuproqlarda esa u nolga teng. Kesak ezgich ikkita pnevmatik ballondan iborat bo‘lib, biri ikkinchisining ustida uncha katta bo‘lmagan burchakka siljitilgan. Har qaysi ballon valga mahkamlangan ikkita shtamplangan po‘lat disk ko‘rinishida bo‘lib, disklarga rezina qoplangan va rezina ichida rezina kamera o‘rnatilgan. Kameralardagi ishchi bosimni 0,01-0,02 MPa chegarasida rostlanadi. Bosim 0,02 MPa dan oshganda kartoshka tugunaklari shikastlanishi mumkin. Ballonlar orasidagi tirqish kesaklar zichligi va tugunaklar o‘lchamidan kelib chiqib, yuqoridagi ballonni siljitib rostlanadi. Katta kesaklar mavjud bo‘lsa ballon tushiriladi. Ballonlar orasidagi tirqishdan o‘rtacha o‘lchamdagi tugunaklar erkin o‘tishi kerak. Bunda yirik tugunaklar ballonlarga o‘z qalinligining chorak qismiga teng botadi. Faol lemexlar asosan lemexlar 1, itariluvchi barmoqlar 2, shatunlar 6, yuritish vali 7, ekstsentriklar 8 dan iborat. Lemexlarning tebranma harakati palaxsani maydalanishini yaxshilaydi, o‘simlik massasini to‘dalanib qolishi va tortishga qarshilikni kamaytiradi. Har bir lemex shatun va ekstsentrik orqali tebranma harakatga keltiriladi. Valdagi ekstsentriklar bir-biridan 180 0 siljitib joylashtirilgan, bu esa lemexlarni o‘zaro qarama-qarshi yo‘nalishlarda tebranishini ta’minlaydi. Rostlanishlari. Lemexlarning yurish chuqurligi tayanch g‘ildiraklar orqali chuqur joylashgan kartoshka tugunaklarini kesmaydigan qilib o‘rnatiladi. Lemexlar https://scientific-jl.com/ 6 7 44-son_4-to’plam_May-2025 ISSN: 3030-3621 Ta'lim innovatsiyasi va integratsiyasi davriy ravishda charxlab turiladi va tig‘ning oldingi charxlanish burchagi 110° ga teng. Qotirish boltlari kallaklari lemexlar sirtidan chiqib turmasligi kerak. Kovlash ishchi organlari: a – faol; b – kombinatsiyalashgan; v – passiv: 1 – lemexlar; 2 – qaytariluvchi barmoqlar; 3 – rama; 4 – faol yon devor; 5 – o‘rtadagi lemex; 6 – shatun; 7 – yuritish vali; 8 – ekstsentrik. Og‘ir tuproqlarda ishlanayotganda tasmani silkitish amplitudasi maksimal, quruq qumoq tuproqlarda esa u nolga teng. Kesak ezgich ikkita pnevmatik ballondan iborat bo‘lib, biri ikkinchisining ustida uncha katta bo‘lmagan burchakka siljitilgan. Har qaysi ballon valga mahkamlangan ikkita shtamplangan po‘lat disk ko‘rinishida bo‘lib, disklarga rezina qoplangan va rezina ichida rezina kamera o‘rnatilgan. Kameralardagi ishchi bosimni 0,01-0,02 MPa chegarasida rostlanadi. Bosim 0,02 MPa dan oshganda kartoshka tugunaklari shikastlanishi mumkin. Ballonlar orasidagi tirqish kesaklar zichligi va tugunaklar o‘lchamidan kelib chiqib, yuqoridagi ballonni siljitib rostlanadi. Katta kesaklar mavjud bo‘lsa ballon tushiriladi. Ballonlar orasidagi tirqishdan o‘rtacha o‘lchamdagi tugunaklar erkin o‘tishi kerak. Bunda yirik tugunaklar ballonlarga o‘z qalinligining chorak qismiga teng botadi. https://scientific-jl.com/ 6 8 44-son_4-to’plam_May-2025 ISSN: 3030-3621 Ta'lim innovatsiyasi va integratsiyasi Chiviqli elevator. a – elevatorning sxemasi va tuzilishi: 1 va 2 – yo‘naltiruvchi va tutib turuvchi yulduzchalar; 3 – yetaklovchi val; 4 – silkitgich; 5 – chiviqli ajratgich tasma; b – silkit