IKKINCHI TIL SIFATIDA CHET TILINI O’RGATISHDA OTA-ONALAR BILAN HAMKORLIK

Аннотация

; Ushbu maqola ikkinchi til sifatida chet tilini o'rganishda ota- onalar bilan hamkorlikning ahamiyatini va samaradorlikni oshirish yo'llarini batafsil ko'rib chiqadi. Maqolada ota-onalar va o'qituvchilar o'rtasidagi muloqot, umumiy tushuncha va maqsadlar, o'rganish jarayoni va motivatsiyani qo'llab-quvvatlash, o'yin- kulgi orqali o'rganish va uyda o'rganish uslublari kabi muhim jihatlar tahlil qilinadi. Kalit so'zlar: chet tili o'rganish, ota-onalar hamkorligi, o'qituvchi-ota-ona munosabatlari, o'rganish motivatsiyasi, bolalar xotirasi, o'yin orqali o'rganish, uyda til o'rgatish. Chet tilini o‘rganish — bu nafaqat til qobiliyatlarini rivojlantirish, balki madaniy tafakkur, muloqot qilish, muammolarni hal qilish, ijodiy fikrlash kabi ko‘plab ko‘nikmalarni shakllantirishdir. Ikkinchi til sifatida chet tilini o‘rgatish jarayonida bola o‘z ona tilidan tashqari boshqa tilni o‘zlashtiradi, bu esa uning aqliy, ijtimoiy va emotsional rivojlanishiga ijobiy ta’sir ko‘rsatadi.Biroq bu jarayonda faqatgina maktab yoki o‘qituvchining ishtiroki yetarli emas. Bola ta’lim oladigan muhit — uy sharoiti, oilaning unga bo‘lgan munosabati, ota-onaning qo‘llab-quvvatlashi ham nihoyatda muhimdir. Shu sababli ota-onalar bilan hamkorlik qilish, ularni til o‘rganish jarayoniga jalb etish samaradorlikni oshiradi. Til o ‘rganish kishilik jamiyatida bag‘oyat m uhim sohalardan hisoblanadi. Muloqot vositasi bo‘lmish tilni tabiiy muhitda (oilada, jam oatchilik orasida) yoki uyushgan holda (darsda) amaliy egallash mumkin. Til hodisalariga oid bilimlar esa nazariy jihatdan o ‘rganiladi. Xalqaro munosabatlar avj olgan zamonamizda tillami bilish, ayniqsa, ko‘p tillilik (poliglossiya) ulkan ahamiyat kasb etmoqda. kkinchi til sifatida chet tillarini o'rganishda ota-onalar bilan hamkorlik o'rganish jarayonini yanada samarali va samarador qilishning kaliti hisoblanadi. Bolalar uyda ham tilni o'rganish imkoniga ega bo'lishlari va shu orqali til qobiliyatlarini yanada rivojlantirishlari muhimdir. Ota-onalar va o'qituvchilarning birgalikda harakat qilishi o'quv jarayonini yanada qiziqarli va samarali qiladi. Ko’p tillarni biladigan https://scientific-jl.com 9 0 44-son_4-to’plam_May -2025 Ta'lim innovatsiyasi va integratsiyasi ISSN:3030-3621 bolalarni tarbiyalashni xohlaydigan ota-onalardan eng ko'p so'raladigan so'rov bu. Ota- onalarga farzandlariga xorijiy tilni o‘rgatish bo‘yicha maslahat berishda “xorijiy til” o‘rniga “maqsadli til” iborasidan foydalanishni ma’qul ko‘raman. Bizning fikrlashimizga biz foydalanadigan so'zlar sezilarli darajada ta'sir qilishi mumkin..Maqsad yoshlarga ikkinchi tilni o'rgatish bo'yicha maqsadlar qo'yilganligini anglatadi. Bu bizning miyamizni ozchilik tiliga ustunlik berishga o'rgatadi. Oilada til oʻrganishni uyda boshlashga yordam berish va farzandga xorijiy tilni oʻrgatishda yordam berish uchun men ushbu 5 bosqichli harakatlar rejasini taqdim etaman.1. Bolalar bilan uyda maqsadli tilda gapirish. Bolangizga ikkinchi tilni o'rganishga yordam berishning birinchi qadami shunchaki gapirishni boshlashdir. Boshlashga hech qachon kech bo'lmaydi ham,qanchalik tez bo'lsa, shuncha yaxshi. Ota-onalar farzandlari bilan gaplashayotganda noqulayliklarni boshdan kechirishlari mumkin. Ammo takrorlash juda muhim! Vaqt o'tishi bilan o'ylash va avtomatik ravishda javob berish amaliyoti rivojlanadi.2. Qo'shiqlar orqali bolaga xorijiy tilni o'rgatish. Musiqa uyni xorijiy tilli o'quv muhitiga aylantirish imkoniyatiga ega, chunki qo'shiq aytish va raqsga tushish tabiatan yoqimli. Qo'shiqlar - bolani yangi til bilan tanishtirishning ajoyib usuli! Ko'pgina maktab o'quvchilari boshlang'ich maktabda ingliz tilida “Jingle bells” va “Merry Christmas” qo'shiqlarini kuylashni o'rganadilar. Insonlar ko'pincha qo'shiq so'zlarini o'nlab yillar o'tgach esda saqlab qolishadi.3. Audiokitoblar va videolardan xorijiy tilni o‘rganish. Bu eng past tayyorgarlik mahsulotlaridir. Band ota-onalar tomonidan ko’proq foydalanadilar. Videolar va audiokitoblar bolaga tilni qoʻshimcha taʼsir qilish uchun ona tilida soʻzlashuvchilar qatoriga kirishi mumkin. Bu, ayniqsa, katta yoshdagi bolalar va o'smirlar uchun to'g'ri keladi. Netflix, Disney Plus va Amazon Prime-da ko'pchilikning tilidan ko'ra maqsadli tilingizda serial va filmlarni qidiring.Bundan tashqari, audiokitoblarni tinglash har qanday tilda yangi so'zlarni o'rganish uchun samarali va tinchlantiruvchi yondashuvdir. Bolalar uchun bepul ko'p tilli audiokitoblarni taklif qiluvchi veb-saytlar va ilovalar limmo-lim. 4. Xorijiy tilni uyda ko'rinadigan qilib qo'yish. Bu iborani eshitishdan tashqari, uni ko'zlarga aniq ko'rsatishdir. Farzand xonada xorijiy tilni "ko'ra" olsa, qiziqish uyg'onishi mumkin. Ya’ni xorijiy tilda so’z va iboralar yozilgan yorliq va belgilarning mavjudligi bolalar va ota-onalarni undan foydalanishga undashi mumkin. Xorijiy tildagi kitoblarni yig’ish uni dominant bo’lishiga olib keladi. 5. Farzandga xorijiy tilni qiziqarli mashg‘ulotlar bilan o‘rgatish.Bolalar amaliy mashg'ulotlar orqali tiln