MUSIQA TERAPIYASI VA UNING TA’LIM TIZIMIDAGI O‘RNI

Аннотация

This article covers the essence of music therapy, its impact on the psychological state of a person, and especially the pedagogical possibilities of its application in the education system. The role of music therapy in reducing stress in students, ensuring emotional stability, and promoting social adaptation is analyzed. Also, ways of effectively integrating music therapy into educational practice based on foreign and local experience are considered. As a result of the article, the importance of music therapy in inclusive education and the need for cooperation between teachers and psychologists are substantiated. Keywords: music therapy, emotional stability, education, psychological rehabilitation, inclusive environment. МУЗЫКАЛЬНАЯ ТЕРАПИЯ И ЕЕ МЕСТО В СИСТЕМЕ ОБРАЗОВАНИЯ Турдибоева Мохларой Студент Наманганского государственного педагогического института https://scientific-jl.com/ 2 5 44-son_2-to’plam_May-2025 ISSN: 3030-3621 Ta'lim innovatsiyasi va integratsiyasi Аннотация: В статье рассматривается сущность музыкотерапии, ее влияние на психологическое состояние человека, а также педагогические возможности ее использования, особенно в системе образования. Проанализирована роль музыкотерапии в снижении уровня стресса, обеспечении эмоциональной стабильности и содействии социальной адаптации студентов. Также были рассмотрены способы эффективной интеграции музыкальной терапии в образовательную практику на основе зарубежного и отечественного опыта. В статье обосновывается значимость музыкотерапии в инклюзивном образовании и необходимость сотрудничества педагогов и психологов. Ключевые слова: музыкотерапия, эмоциональная стабильность, образование, психологическое благополучие, инклюзивная среда. Musiqa – inson kayfiyatlari zavq, shodlik, ko‘tarinkilik, g‘amginlik va mushohadalik kabilarni o‘zida mujassamlashtirgan holda, inson hissiy kechinmalari, fikrlari va tasavvur doirasini musiqiy tovushlar majmui vositasida aks ettiruvchi san’at turi bo‘lib, uning mazmuni o‘zgaruvchan tarzda ruhiy holatlarni ifodalovchi muayyan musiqiy-badiiy obrazlardan iborat. Musiqa inson his-tuyg‘ulari, hayoti davomida hosil bo‘ladigan tushunarsiz vaziyatlardan chiqish, uni bir muvozanatda ushlab turish, fikrlarni boshqarish va tarbiyalashda ishtirok etuvchi omil bo‘lgani sababli, inson hayot faoliyati davomida musiqadan turli vaziyatlarda foydalanadi. Ammo musiqa san’atining bizga ma’lum bo‘lmagan yana bir ijobiy ta’siri mavjud bo‘lib, bu musiqa orqali inson organizmida uchraydigan ko‘plab kasalliklarni davolash, ya’ni musiqa terapiyasidir. Musiqaning davolovchi xususiyati haqidagi tushunchalar insoniyat tarixi davomida mavjud bo‘lgan, lekin aynan musiqiy terapiya atamasi yaqin yillarda rivojlana boshladi va hozirgi kunda musiqiy terapevtlar ko‘plab davlatlarda o‘z faoliyatini olib bormoqda. Musiqaning inson organizmiga ta’siri va uning davolovchi xususiyatlarini qadimgi Hindiston, Xitoy hamda Misrda miloddan avvalgi 500-yillar oralig‘ida o‘rganila boshlagan. Qadimgi Yunonistonda musiqa bilan davolash haqidagi ilk tushunchalarni Pifagor, Platon va Aristotel ta’limotlarida uchratishimiz mumkin. Musiqaning inson aqliy faoliyati va jismoniy holatiga sezilarli darajada ta’sir ko‘rsatishi haqidagi fikrlarni birinchilardan bo‘lib yunon olimi va faylasufi Pifagor o‘z asarlarida aytib o‘tgan. Uning so‘zlariga ko‘ra “agar kimdir go‘zal ritm va qo‘shiqlarni tinglasa, bunday kishi musiqa ta’limini ohang va ritmlardan boshlaydi, uning axloqi va ehtiroslari davolanadi va dastlabki uyg‘unlik paydo bo‘ladi, ruhiyati mustahkamlashadi”1. Qadimgi yunonlar musiqani tabiat va inson o‘rtasidagi uyg‘unlikni mustahkamlovchi kuch sifatida baholaganlar va musiqa inson ruhini tarbiyalaydi degan ilk farazlar aynan Qadimgi yunonlarda mavjud edi. Bu borada Pifagordan keyin Platon va Aristotel musiqaning to‘rt kuchini aniqlab beradi. https://scientific-jl.com/ 2 6 44-son_2-to’plam_May-2025 ISSN: 3030-3621 Ta'lim innovatsiyasi va integratsiyasi 1.Hissiyotlarni harakatga keltirish; 2.Quvonch berish ; 3.Axloqiy fazilatlarga moyillik ; 4.Intelektual rivojlantirish. "Musiqa terapiya "atamasi yunon-lotin tilidan kelib chiqqan va tarjimada"musiqa bilan davolash" degan maʼnoni anglatadi. „Musiqa terapiya“ tushunchasining koʻplab taʼriflari mavjud. Olimlarning katta qismi musiqa terapiyasini psixoterapiyaning yordamchi vositasi, bemorlarni murakkab terapevtik usullardan foydalanishga maxsus tayyorlash vositasi deb bilishadi. Boshqa mualliflar musiqa terapiyani quyidagicha belgilaydilar: Somatik va ruhiy kasalliklarga chalingan bolalar va kattalarni davolash, reabilitatsiya qilish, oʻqitish va tarbiyalashda musiqadan nazorat ostida foydalanish; Kasallik yoki ruhiy buzilishlarning fiziologik va psixologik jihatlarini davolash uchun musiqadan tizimli foydalanish; Ijodiy kuchlar va pedagogik-tarbiyaviy ishlarni optimallashtirish vositasi foydalanish. Musiqaning inson ruhiy va jismoniy holatiga sezilarli taʼsirini tasdiqlagan birinchi odamlardan biri yunon olimi va faylasufi P