BOLALARDA BADIIY TAFAKKURNI RIVOJLANTIRISHDA TRIZ (IMEN) USULLARI HAQIDA ILMIY QARASHLAR.

Аннотация

The article is devoted to the application of TRIZ (Theory of Inventive Problem Solving) methods in the process of developing artistic thinking of older preschool children. The article highlights the importance of the TRIZ methodology in the preschool education system, its application based on pedagogical models and its contribution to the development of creative thinking. A pedagogical methodology for the development of artistic thinking in older preschool children using TRIZ (IMEN) methods has been developed and research has been conducted using various methods. The article also broadly covers the basic principles of the TRIZ methodology, their significance for preschool children and methods of practical application. The article provides information on innovative approaches in the preschool education system in Uzbekistan, in particular, on the research and experiments being conducted on the introduction of TRIZ technologies in the education system of Uzbekistan. The article is intended for educators, researchers and specialists in the field of education. https://scientific-jl.com/ 1 2 1 44-son_1-to’plam_May-2025 ISSN: 3030-3621 Ta'lim innovatsiyasi va integratsiyasi Keywords: TRIZ, research, innovative method, innovative approach, psychological characteristic, educational system. Абстрактный Статья посвящена применению методов ТРИЗ (теории решения изобретательских задач) в процессе развития художественного мышления детей старшего дошкольного возраста. В статье подчеркивается значение методологии ТРИЗ в системе дошкольного образования, ее применение на основе педагогических моделей, а также ее вклад в развитие творческого мышления. Разработана педагогическая методика развития художественного мышления у детей старшего дошкольного возраста с использованием методов ТРИЗ (ИМЭН) и проведены исследования с использованием различных методов. В статье также подробно рассматриваются основные принципы методологии ТРИЗ, их значение для детей дошкольного возраста и методы практического применения. В статье представлена информация об инновационных подходах в системе дошкольного образования Узбекистана, в частности, исследованиях и экспериментах по внедрению технологий ТРИЗ в узбекскую систему образования. Статья предназначена для педагогов, исследователей и специалистов в сфере образования. Ключевые слова: ТРИЗ, исследование, инновационный метод, инновационный подход, психологическая характеристика, образовательная система. Kirish. Badiiy tafakkur inson ijodiy rivojlanishining muhim tarkibiy qismi hisoblanadi. Ayniqsa, maktabgacha yoshda bu jarayonni qo‘llab-quvvatlash kelajakdagi ta’lim jarayoni uchun muhim asos yaratadi. Badiiy tafakkurning rivojlanishi bolaning tasavvur dunyosini kengaytirish, muammolarni ijodiy hal qilish va mustaqil fikrlash qobiliyatini rivojlantirishga xizmat qiladi. TRIZ (IMEN) usuli muammolarni hal qilishning innovatsion yondashuvi bo‘lib, u ijodiy tafakkurni shakllantirish va rivojlantirishda samarali vosita sifatida xizmat qiladi. O‘zbekiston Respublikasida katta maktabgacha yoshdagi bolalarda badiiy tafakkurni rivojlantirishda TRIZ (Ixtirochilik muammolarini hal qilish nazariyasi) usullaridan foydalanish masalasi tarixiy manbalarda keng yoritilmagan. TRIZ dastlab texnik muammolarni hal qilish uchun yaratilgan bo‘lib, uning ta’lim sohasida qo‘llanilishi keyingi yillarda rivojlanmoqda. O‘zbekiston ta’lim tizimida ijodiy tafakkurni rivojlantirishga alohida e'tibor qaratilgan. Masalan, “Umumiy pedagogika” darsligida maktabgacha ta’lim pedagogikasi bolalarni intellektual, ma’naviy-axloqiy va jismoniy jihatdan kamolotga yetkazish masalalarini o‘rganishi qayd etilgan. Shuningdek, pedagogik faoliyatda innovatsion yondashuvlar, jumladan, ijodiy tafakkurni https://scientific-jl.com/ 1 2 2 44-son_1-to’plam_May-2025 ISSN: 3030-3621 Ta'lim innovatsiyasi va integratsiyasi rivojlantirish usullari muhim o‘rin tutadi.1 Biroq, an’anaviy manbalarda TRIZ usullarining maktabgacha ta’limda qo‘llanilishi haqida maxsus ma’lumotlar mavjud emas. Bu sohadagi tadqiqotlar va amaliyotlar asosan so‘nggi yillarda rivojlanmoqda va zamonaviy pedagogik izlanishlar doirasida o‘rganilmoqda. O‘zbekiston Respublikasida katta maktabgacha yoshdagi bolalarda badiiy tafakkurni rivojlantirishda TRIZ (Ixtirochilik muammolarini hal qilish nazariyasi) usullaridan foydalanishga qiziqish ortib bormoqda. TRIZ dastlab texnik muammolarni hal qilish uchun yaratilgan bo‘lsa-da, uning ijodiy fikrlashni rivojlantirishga qaratilgan tamoyillari maktabgacha ta’limda ham muvaffaqiyatli qo‘llanilmoqda.2 Masalan, Termiz davlat pedagogika instituti o‘qituvchisi Usmanova Saodat Erkinovna tomonidan chop etilgan maqolada TRIZ texnologiyasining maktabgacha yoshdagi bolalarning intellektual qobiliyatlarini rivojlantirishdagi roli haqida so‘z yuritiladi. Maqolada TRIZ usullaridan foydalanish bolalarning tasavvurini, fantaziyasini va ijodini rivojlantirishga xizmat qilishi ta’kidlanadi. Shuningdek, TRIZ vositalari maktabgacha ta’limning barcha yo‘nalishlarida v