SUYAK VA BO’G’IMLAR SIL KASALLIGI

Аннотация

Suyak tuberkulyozi - bu umurtqa pog'onasi yoki oyoq- qo'llarning suyaklariga ta'sir qiluvchi Koh tayoqchasi tomonidan qo'zg'atilgan o'ziga xos infektsiya. Patologiyani har qanday yoshda aniqlash mumkin. Bu o'zini asta-sekin progressiv og'riq, zaiflik va charchoq sifatida namoyon qiladi. Oxirgi bosqichlarda og'riq chidab bo'lmas holga keladi, kuchli isitma qayd etiladi, skelet suyaklarining deformatsiyasi rivojlanadi. Tashxis rentgenografiya, tomografiya va boshqa tadqiqotlar asosida amalga oshiriladi. Dastlabki bosqichlarda konservativ terapiya ko'rsatiladi: dori-darmonlar, mashqlar terapiyasi, massaj. Suyakning sezilarli darajada nobud bo'lishi bo'lsa, operatsiya o'tkaziladi. Ushbu maqolada suyak va bo’g’imlar sil kasalligini turlari, kelib chiqish sabablari va oqibatlari,rivojlanish bosqichlari, klinik belgisi, diagnostikasi va davolash, kasallik kelib chiqishi oldini olish haqida bayon etiladi. Kalit so’zlar: suyak sil kasalligi, boʻgʻim sil kasalligi, osteoartikulyar sil, koch tayoqchasi, umurtqa sil kasalligi, boʻgʻim infektsiyalari, tuberkulin testi, IGRA testlari, antibakterial terapiya Sil kasalligi ko'p hollarda nafaqat suyakka, balki bo'g'imlarga ham ta'sir qilganligi sababli, olimlar va amaliyotchilar odatda "osteoartikulyar sil" atamasini qo'llashadi. Sil kasalligi o'choqlarini lokalizatsiya qilishning quyidagi variantlari ajralib turadi: Umurtqa pog’onasi .Suyak bo’g’im silining eng ko’p uchraydigan turi hisoblanadi(30-40%). Bir yoki bir nechta umurtqa zararlanishi mumkin. 60% hollarda ko'krak qafasi, 30% da lumbar mintaqa ta'sir qiladi. Выпуск журнала №-19 Часть–4_ Февраль –2025 268 MODERN EDUCATION AND DEVELOPMENT Chanoq-son bo'g'imi(koksit). Koksit turli a’zolarda uchraydigan suyak bo’g’im sili ichida ikkinchi o’rinni egallaydi(20-40%). Koksit ko'pincha bolalarda rivojlanadi va oyoq-qo'llarning sezilarli qisqarishiga va kalça qo'shimchasining patologik dislokatsiyasining shakllanishiga olib kelishi mumkin. Tiza bo'g'imi(gonit). Tizza - bo'g'imlarning eng keng tarqalgan sil kasalligi bo'lib, suyak-bo’g’im sili orasida uchinchi o’rinni egallaydi. Ko’pincha kasallikning boshlanishiga sinovit sababchi. To'piq va oyoq suyaklari. Uzoq muddatli oqma va bo'shliqlarning shakllanishi bilan birga keladi. Ko'pincha artikulyar sirtlarning birlashishi tufayli bo'g'imning ankiloziga olib keladi. Yelka bo'g'imi. Omartrit kamdan-kam hollarda aniqlanadi. Unda bo'g'imdagi yiringli oqma davrida aniqlanadi.odatda bo'lmaydi. Bilak bo'g'imlari. Kasallikning yana bir kam uchraydigan shakli. Bilakning bo'g'imlari va suyaklarining shikastlanishi bor, odatda ikki tomonlama. Ko'pincha tirsak yoki tizza bo'g'imining sil kasalligi bilan birlashtiriladi. Tirsak bo'g'imi. Olenit odatda o'smirlik davrida rivojlanadi. Davolashning kechikishi bilan shish oqmalari va yiring paydo bo'ladi. Naysimon suyak. Bu juda kam uchraydi, odatda bolalarda aniqlanadi va odatda qo'lning metakarpal suyaklari, shuningdek asosiy falanga suyaklariga ta'sir qiladi. Suyak tuberkulyozi, silning boshqa shakllari kabi, Kox tayoqchalari tanaga kirganda rivojlanadi. Biroq, mikobakteriyalar bilan infektsiya har doim ham kasallikning rivojlanishiga olib kelmaydi. Kasallik bemorning tanasi gipotermiya, juda ko'p jismoniy mehnat, boshqa yuqumli kasalliklar va noqulay yashash sharoitlari bilan zaiflashgan va Mycobacterium tuberculosis faol bo'linish yoki ko'payish uchun (faol sil kasalligida bo'lgani kabi) tayyor holatda bo'lgan hollarda yuzaga keladi. Asosiy fokus o'pkada bo'ladi, keyin mikobakteriyalar limfa va qon tomirlari orqali tarqaladi va suyakka kiradi. Qon ta'minoti yaxshi bo'lgan suyak joylari eng katta xavf ostida (umurtqalar, son suyaklarning epifiz qismlari, boldir suyaklari, boldir va bilak suyaklari). Koh tayoqchalarining ko'payishi natijasida suyaklarda Выпуск журнала №-19 Часть–4_ Февраль –2025 269 MODERN EDUCATION AND DEVELOPMENT mayda granuloma tuberkullari paydo bo'ladi. Granulomalar ko'payishi bilan suyak moddasi yemriladi, yiringlar hosil bo'ladi, ular keyinchalik tashqariga ochilishi va oqmalarni hosil qilishi mumkin. Diagnostika va davolanishni o'tkazib yuborish yoki kechiktirishning eng jiddiy oqibatlari:egrilik, orqa miya siqilishi bilan umurtqa pog'onasining kifozi, ta'sirlangan bo'g'imlarning deformatsiyasikeyingi nogironlik bilan sklet funktsiyalarining buzilishi,o'pka, buyraklar, jigarda asoratlar kuzatiladi.Suyak tuberkulyozi xavfli kasallikdir. Shuning uchun davolashni o'z vaqtida boshlanishi asoratlarni oldini olishga, ish qobiliyatini yo'qotishga va bemorning hayot sifatini saqlab qolishga yordam beradi. Suyak va bo'g'imlarning kasalligi rivojlanishning uch bosqichida sodir bo'ladi. Pre-artritik - zararlangan hududni palpatsiya qilishda og'riq, zaiflik, charchoqning kuchayishi va harakatdagi noqulaylik bilan tavsiflanadi. Artrit - past darajadagi isitmaning ko'tarilishi, zararlangan hududlarning shishishi, mastlik belgilari va uyqusizlik bilan ifodalanadi. Oyoqlarning bo'g'imlari ta'sirlanganda oqsoqlik paydo bo'ladi. Post