O’QUVCHILARNING BILIM DARAJASINI BAHOLASHDA FOYDALANILADIGAN INTERFAOL TA’LIM USULLARI TAHLILI

Аннотация

In this article, the purpose and application procedure of methods that serve to find ways to solve problems by analyzing and comparing theoretical knowledge and practical experiences, strengthening knowledge, repeating, evaluating, forming independent critical thinking, non-standard thinking. Key words:. SWOT, Summary, Case study, FSMU, Assessment, Insert, Concept analysis, Venn diagram, Bliss game, Briefing, aspect, hierarchy, input, portfolio 1.“SWOT-tahlil” usuli. Usulning maqsadi: mavjud nazariy bilimlar va amaliy tajribalarni tahlil qilish, taqqoslash orqali muammoni hal etish yo’llarini topishga, bilimlarni mustahkamlash, takrorlash, baholashga, mustaqil, tanqidiy fikrlashni, nostandart tafakkurni shakllantirishga xizmat qiladi. Выпуск журнала №-19 Часть–4_ Февраль –2025 171 MODERN EDUCATION AND DEVELOPMENT 2. Xulosalash» (Rezyume, Veyer) usuli. Usulining maqsadi: Bu usul murakkab, ko’ptarmoqli, mumkin qadar, muammoli xarakteridagi mavzularni o’rganishga qaratilgan. Usulning mohiyati shundan iboratki, bunda mavzuning turli tarmoqlari bo’yicha bir xil axborot beriladi va ayni paytda, ularning har biri alohida aspektlarda muhokama etiladi. Masalan, muammo ijobiy va salbiy tomonlari, afzallik, fazilat va kamchiliklari, foyda va zararlari bo’yicha o’rganiladi. Bu interfaol usul tanqidiy, tahliliy, aniq mantiqiy fikrlashni muvaffaqiyatli rivojlantirishga hamda o’quvchilarning mustaqil g’oyalari, fikrlarini yozma va og’zaki shaklda tizimli bayon etish, himoya qilishga imkoniyat yaratadi. “Xulosalash” usulidan ma’ruza mashg’ulotlarida individual va juftliklardagi ish shaklida, amaliy va seminar mashg’ulotlarida kichik guruhlardagi ish shaklida mavzu yuzasidan bilimlarni mustahkamlash, tahlili qilish va taqqoslash maqsadida foydalanish mumkin. Usulni amalga oshirish tartibi: trener tinglovchilarni 5-6 kishidan iborat kichik guruhlarga ajratadi; trening maqsadi, shartlari va tartibi bilan ishtirokchilarni tanishtirgach, har bir guruhga umumiy muammoni tahlil qilinishi zarur bo’lgan qismlari tushirilgan tarqatma materiallarni tarqatadi; har bir guruh o’ziga berilgan muammoni atroflicha tahlil qilib, o’z mulohazalarini tavsiya etilayotgan sxema bo’yicha tarqatmaga yozma bayon qiladi; navbatdagi bosqichda barcha guruhlar o’z taqdimotlarini o’tkazadilar. Shundan so’ng, trener tomonidan tahlillar umumlashtiriladi, zaruriy axborotlr bilan to’ldiriladi va mavzu yakunlanadi. Выпуск журнала №-19 Часть–4_ Февраль –2025 172 MODERN EDUCATION AND DEVELOPMENT 3.“Keys-stadi” usuli. «Keys-stadi» - inglizcha so’z bo’lib, («case» – aniq vaziyat, hodisa, «stadi» – o’rganmoq, tahlil qilmoq) aniq vaziyatlarni o’rganish, tahlil qilish asosida o’qitishni amalga oshirishga qaratilgan usul hisoblanadi. Mazkur usul dastlab 1921 yil Garvard universitetida amaliy vaziyatlardan iqtisodiy boshqaruv fanlarini o’rganishda foydalanish tartibida qo’llanilgan. Keysda ochiq axborotlardan yoki aniq voqyea-hodisadan vaziyat sifatida tahlil uchun foydalanish mumkin. Keys harakatlari o’z ichiga quyidagilarni qamrab oladi: Kim (Who), Qachon (When), Qayerda (Where), Nima uchun (Why), Qanday/ Qanaqa (How), Nima-natija (What). “Keys usuli” ni amalga oshirish bosqichlari. Ish Faoliyat shakli bosqichlari va mazmuni 1-bosqich: Keys va  yakka tartibdagi audio-vizual ish; uning axborot ta’minoti bilan  keys bilan tanishish(matnli, audio tanishtirish yoki media shaklda);  axborotni umumlashtirish;  axborot tahlili;  muammolarni aniqlash 2-bosqich: Keysni  individual va guruhda ishlash; aniqlashtirish va o’quv  muammolarni dolzarblik topshirig’ni belgilash iyerarxiyasini aniqlash;  asosiy muammoli vaziyatni belgilash 3-bosqich: Keysdagi  individual va guruhda ishlash; asosiy muammoni tahlil etish  muqobil yechim yo’llarini ishlab orqali o’quv topshirig’ining chiqish; yechimini izlash, hal etish  har bir yechimning imkoniyatlari yo’llarini ishlab chiqish va to’siqlarni tahlil qilish;  muqobil yechimlarni tanlash Выпуск журнала №-19 Часть–4_ Февраль –2025 173 MODERN EDUCATION AND DEVELOPMENT 4-bosqich: Keys  yakka va guruhda ishlash; yechimini shakllantirish va  muqobil variantlarni amalda asoslash, taqdimot. qo’llash imkoniyatlarini asoslash;  ijodiy-loyiha taqdimotini tayyorlash;  yakuniy xulosa va vaziyat yechimining amaliy aspektlarini yoritish 4.«FSMU» usuli. Usulning maqsadi: Mazkur usul ishtirokchilardagi umumiy fikrlardan xususiy xulosalar chiqarish, taqqoslash, qiyoslash orqali axborotni o’zlashtirish, xulosalash, shuningdek, mustaqil ijodiy fikrlash ko’nikmalarini shakllantirishga xizmat qiladi. Mazkur usuldan ma’ruza mashg’ulotlarida, mustahkamlashda, o’tilgan mavzuni so’rashda, uyga vazifa berishda hamda amaliy mashg’ulot natijalarini tahlil etishda foydalanish tavsiya etiladi. Usulni amalga oshirish tartibi:  qatnashchilarga mavzuga oid bo’lgan yakuniy xulosa yoki g’oya taklif etiladi;  har bir ishtirokchiga FSMU usulining bosqichlari yozilgan qog’ozlarni tarqatiladi;  ishtirokchilarning munosabatlari individual yoki guruhlar tart