HUSNIXAT O’RGATISH TEXNALOGIYASI FANINING MAQSAD VA VAZIFALARI

Аннотация

The science of calligraphy teaching technology is an educational direction aimed at teaching students the theoretical and practical aspects of the art of calligraphy. This science is important not only for developing the art of writing, but also for expanding students' aesthetic views, increasing their ability to think creatively, and preserving and developing cultural heritage. The science of calligraphy teaching technology also plays an important role in increasing the respect of the younger generation for national culture. https://scientific-jl.com 1 8 5 45-son_4-to’plam_May -2025 ISSN:3030-3621 Ta'lim innovatsiyasi va integratsiyasi Key words: calligraphy, cultural heritage, creative thinking, theoretical knowledge, practical skills, historical development, styles, modern technologies. Yozuv, barchaga ma’lum bo’lganidek, kishilarning o’zaro fikr almashishi va bilimlarni egallashning qudratli vositasi ekanligi barchaga ma’lumdir. Yozma nutq uzoq saqlanadi, shu sababli avlodlarni bir-biriga bog’laydi. Yozuv tufayli kishi fikri, insoniyat qo’lga kiritgan bilimlar avloddan-avlodga yetib boradi va abadiy yashaydi. O`zbek xalqi uzoq asrlik tarixida yaratib qoldirgan madaniy merosida chiroyli yozuvga o`rgatish, ya`ni xattotlik san`ati alohida o`rin egallaydi. Qo`lda ko`chirilgan, yozilgan har bir asar san`at mo`jizasi kabi nodir sanalgan. Bir qancha olimlar va fozil kishilar yoshlikdan xattotlik san`atini egallab, keyinchalik kotiblikda ham mashxur bo’lganlar. Husnixatga o'qitishdan asosiy maqsad kichik yoshdagi o`quvchilarga yozuv jarayoni murakkab uni o'rgatish orqali, ularning chiroyli yozuv malakalarini shakllantirishdan iboratdir. Bu vazifalar ko'p qirralari bo`lib, o`quvchilarni aqliy rivojlanishga, ularning atrof muhit haqidagi bilimlarni kengaytirishga axloqiy va estetik didlarini tarbiyalashga, ongli o`qish va yozish malakalarni hamda yozuv daftar bilan ishlash ko`nikmalarini hamda yozuv daftar bilan ishlash ko`nikmalarini shakllantirishdan iboratdir. Bu vazifalarnining barchasi o`zaro bog'liq holda amalga oshiriladi. Ularni hal qilish zaruriy yozuv malakalarini egallashga darslikda berilgan o`quvchilar saviyasiga mos nazariy va amaliy material uyg'unlashtirilib, o`zlashtirish ustida ishlashni maqsadga muvofiq uyushtirish, shuningdek, matnlar sifati, topshiriqlar xususiyatini va bolalar aqliy faoliyatining o`ziga xos tomonlarini belgilaydigan qator uslubiy shart-sharoitlarga bog'liq. Bola kamolotining shakllanishi ko`p jihatdan chiroyli yozuvga bog'liq. Chiroyli yozish orqali bolalar boshqa fanlarni muvaffaqiyatli o`zlashtirish imkoniga ega bo`ladilar. Husnixat malakasini shakllantirish uchun birinchi navbatda harflarning A shaklini to`g`ri tasavvur etishga, bir xil qiyalikda yozishga so`zlarda harflarni to`g`ri joylashtirishga o'rgatiladi. Daftar chiziqlari birin ketin almashuvi davomida harflarning qiyaligini va ular orasidagi masofani to`g`ri saqlash, kichik va bosh harflarning nisbatini to`g`ri chamalab yozishga o'rgatish juda muhimdir. Husnixat darslarida ma`lum guruhga oid harflarni yozishga o'rgatish o`quvchilarda uchraydigan ayrim xatolarning oldini olish va tuzatish ustida ish olib borish lozim. Yozuv tezligi oshishi bilan ayrim bir-biriga o'xshash harflarni shaklini buzib yozish hollari uchraganda esa, ularni qayta mashq qildirish kerak. Chiroyli yozuvga o'rgatishda daftardan to`g`ri foydalanishga e`tibor berish zaryr. Ikki chiziqli daftardan bir chiziqli daftarga o`tganda o`quvchilar oldiga qator vazifalar qo'yadi. Chiroyli yozuvga o'rgatish umumiy didaktik qoidalar bilan birga, yozuv malakasini shakllantiruvchi o`ziga xos qoidalarini ham o`z ichiga oladi. Umumiy didaktik qoidalar takroriylik, ko'rgazmalilik, yosh va o`ziga XOS xususiyatlarini hisobga olish, tushunarlilik, onglilik husnixat metodikasining https://scientific-jl.com 1 8 6 45-son_4-to’plam_May -2025 ISSN:3030-3621 Ta'lim innovatsiyasi va integratsiyasi maqad va vazifalarini amalga oshirishda alohida ahamiyat kasb etadi. Yozuvga husnixatga o'rgatishning vazifasi harfni, so'z va gapni kitobdan va xattaxtadan to'g'ri, husnixat qoidalariga rioya qilib ko`chirib yozish, yozganlarni tekshira olish va yo`l qo`ygan kamchilik va xatolarini o`qituvchi rahbarligida yoki o`zi tuzata olishi kerak. Husnixat o'qitish metodikasi fani bir qator boshqa fanlar bilan chambarchas bog'liq. Estetika, fiziologiya, gigiena, tilshunoslik kabi fanlar bilan o`quvchilarda go`zallikka bo'lgan qiziqishlarini o`stiradi. Chiroyli yozish ham go`zallikning bir bir ko`rinishidir. ko`rinishidir. Sharq Shar mutaffakkirlaridan biri bunday degan ekanlar:,, Chiroyli fikrlay oladi. Darhaqiqat, o`quvchi maktabga kelgan kunidan boshlab chiroyli yozuv malakalari haqida tanisha boshlaydi. Yozuv qachon paydo bo'lgan? U qanday davrlarni boshidan kechirib, hozirgi mavqega erishgan? Bu savollarga javob topish uchun insoniyat tarixiga nazar tashlash, uning aqlly yuksalish bosqichlarini birma - bir ko'zdan kechirmoq lozim. Albatta, inson avval gapirishni o'rgandi, so'ngra unda