O‘ZBEKISTON YASHIL IQTISODIYOTIGA O‘TISHIDA XORIJIY INVESTITSIYALARNING O‘RNI

Аннотация

This article analyzes the role of foreign investments in Uzbekistan’s transition to a green economy. It examines the concept of a green economy, its key principles, and its importance for sustainable development. The article highlights opportunities for introducing environmentally friendly technologies, increasing energy efficiency, and reducing environmental impact through foreign investments. It also discusses the ongoing reforms in Uzbekistan, the conditions created for foreign investors, and existing challenges. Keywords: Green Economy Transition Strategy, Masdar, Photovoltaic Аннотация: В данной статье анализируется роль иностранных инвестиций в переходе Республики Узбекистан к "зелёной" экономике. Рассматриваются понятие "зелёной" экономики, её основные принципы и значение для устойчивого развития. Особое внимание уделяется возможностям внедрения экологически чистых технологий, повышения энергоэффективности и снижения негативного воздействия на окружающую среду за счёт иностранных инвестиций. Также рассматриваются проводимые в Узбекистане реформы, условия для иностранных инвесторов и существующие проблемы. Ключевые слова: Стратегия перехода к зеленой экономике, Масдар, Фотоэлектрический Kirish: So‘nggi yillarda iqlim o‘zgarishlari global xavfsizlik, barqaror rivojlanish va inson salomatligiga tahdid soluvchi omillardan biri sifatida dunyo hamjamiyatining diqqat markazida turibdi. Iqlim muammolarining kuchayishi, ekologik muvozanatning buzilishi, tabiiy resurslarning cheklangani va havo https://scientific-jl.com 3 1 4 45-son_1-to’plam_May -2025 ISSN:3030-3621 Ta'lim innovatsiyasi va integratsiyasi ifloslanishi, bularning barchasi davlatlarni o‘z iqtisodiy va ekologik siyosatlarini tubdan qayta ko‘rib chiqishga majbur qilmoqda. Shu bois, iqtisodiyotni “yashillashtirish”, ya’ni “yashil” iqtisodiyot tamoyillariga o‘tish bugun har bir mamlakat uchun ustuvor strategik yo‘nalishga aylanmoqda. O‘zbekiston ham bu jarayonda faol ishtirok etmoqda. 2019-yilda qabul qilingan “Yashil iqtisodiyotga o‘tish strategiyasi”, shuningdek, 2030-yilgacha O‘zbekiston Respublikasining atrof-muhitni muhofaza qilish konsepsiyasi, “Qayta tiklanuvchi energiya manbalaridan foydalanish to‘g‘risida”gi qonun, Prezident Shavkat Mirziyoyevning 2022-yil 2-dekabrdagi “2030- yilgacha yashil iqtisodiyotga o‘tishga qaratilgan islohotlar samaradorligini oshirish chora-tadbirlari” haqidagi qarori mazkur sohadagi muhim bosqichlardan hisoblanadi. Shuningdek, Prezidentimizning 2021-yilda Janubiy Koreyada bo‘lib o‘tgan “Yashil o‘sish va global maqsadlar uchun hamkorlik — 2030” ikkinchi xalqaro sammitida, 2023-yilda Birlashgan Millatlar Tashkiloti Bosh Assambleyasining 78-sessiyasida, hamda “Markaziy Osiyo – Yevropa Ittifoqi” oliy darajadagi sammitida ekologik muammolar, iqlim o‘zgarishiga qarshi kurashish va yashil energetika bo‘yicha xalqaro hamkorlik masalalari alohida o‘rin oldi. Bu boradagi islohotlarning muvaffaqiyatli amalga oshirilishida xorijiy investitsiyalarning o‘rni beqiyosdir. Jumladan, BAAning “Masdar”1 kompaniyasi bilan hamkorlikda Navoiy viloyatida 500 MVt quvvatga ega shamol elektr stansiyasining qurilishi, 2021-yilda Karmana tumanida ishga tushirilgan 100 MVt quyosh fotoelektr stansiyasi, shuningdek, Toshkent, Buxoro va Xorazm viloyatlarida 700 million dollardan ortiq xorijiy investitsiyalar hisobiga barpo etilgan 5 ta elektr stansiyasi buning yaqqol isbotidir.2 Yashil iqtisodiyotga o‘tishda xorijiy investitsiyalar faqat texnologiyalar emas, balki zamonaviy boshqaruv, ekologik standartlar va global tajriba olib kirilishi nuqtai nazaridan ham muhim ahamiyat kasb etadi. O‘zbekistonning yashil iqtisodiyotga o‘tish jarayonida xorijiy investitsiyalar muhim rol o‘ynaydi. Quyida ushbu mavzuni SWOT tahlil usullari orqali batafsil ko‘rib chiqamiz. SWOT tahlili Kuchli tomonlar (Strengths) 1. O‘zbekiston 2019–2030-yillar uchun yashil iqtisodiyotga o‘tish strategiyasini qabul qilgan. Bu strategiya qayta tiklanuvchi energiya manbalarini rivojlantirish va ekologik barqarorlikni ta'minlashga qaratilgan. 2. Mamlakatda quyosh va shamol energiyasidan foydalanish uchun katta salohiyat mavjud. Quyoshli kunlar soni yiliga o‘rtacha 320 kunni tashkil etadi. 3. 2023- yil holatiga ko‘ra, O‘zbekistonda 17 659 ta xorijiy investitsiyalar ishtirokidagi korxonalar mavjud bo‘lib, bu 2019-yilga nisbatan 1,8 barobarga oshgan.3 Zaif tomonlari (Weaknesses) 1. O‘zbekistonda korruptsiya muammosi mavjud bo‘lib, bu xorijiy investitsiyalarni jalb qilishda to‘siq bo‘lishi mumkin. 2. Ba'zi investitsiya 1 BAA https://masdar.ae/ 2 Yashil iqtisodiyot https://parliament.gov.uz/ 3 Xorijiy korxonlar https://invexi.org/uz/press/ https://scientific-jl.com 3 1 5 45-son_1-to’plam_May -2025 ISSN:3030-3621 Ta'lim innovatsiyasi va integratsiyasi loyihalarining o‘z vaqtida va samarali amalga oshirilmasligi kuzatilmoqda.4 Imkoniyatlar (Opportunities) 1. O‘zbekistonning Parij bitimiga qo‘shilishi va xalqaro ekologik tashabbuslarda ishtiroki yangi investitsiya imkoniyatlarini ochadi. 2.