OLIY HARBIY TA’LIM MUASSASALARI KURSANTLARINING KASBIY TAYYORGARLIGINI O‘ZIGA XOS XUSUSIYATLARI

Аннотация

В данной статье анализируются особенности профессиональной подготовки курсантов высших военных учебных заведений Республики Узбекистан. Раскрыта сущность понятий “военное образование” и “профессиональная подготовка”, исследованы теоретический, практический, психолого-нравственный, физический и интеллектуальный компоненты профессиональной подготовки курсантов. Ключевые слова: высшее военное образование, курсанты, профессиональная подготовка, военные кадры, патриотическое воспитание, профессиональные компетенции. Annotation: This article analyzes the specific features of professional training of cadets in higher military educational institutions of the Republic of Uzbekistan. The essence of the concepts of “military education” and “professional training” is revealed, and the theoretical, practical, psychological-moral, physical, and intellectual components of cadets' professional training are examined. Keywords: higher military education, cadets, professional training, military personnel, patriotic education, professional competencies. Bugungi kunda O‘zbekiston Respublikasi mudofaa qobiliyatini mustahkamlash, milliy xavfsizligini ta’minlash va xalqaro maydonda mamlakatimiz mavqeini yanada oshirish uchun yuqori malakali harbiy mutaxassislarni tayyorlash dolzarb masalaga aylandi. Oliy harbiy ta’lim muassasalari kursantlarining kasbiy tayyorgarligi mamlakatimiz Qurolli Kuchlarining jangovar qobiliyatini belgilaydigan eng muhim omillardan biri hisoblanadi. Ma’naviy jihatdan yetuk, vatanparvar harbiy mutaxassislarni tayyorlash, ularning kasbiy tayyorgarligi jarayonida nafaqat zamonaviy harbiy bilim va ko‘nikmalarni, balki milliy qadriyatlar va an’analarni ham singdirish muhim ahamiyat kasb etadi. https://scientific-jl.com/new 4444 0000 9999 Volume–76_Issue-1_May-2025 JOURNAL OF NEW CENTURY INNOVATIONS Mamlakatimizda oliy harbiy ta’lim tizimida amalga oshirilayotgan islohotlar ko‘p qirrali bo‘lib, ular harbiy kadrlar tayyorlash tizimini tubdan takomillashtirish, ta’lim sifatini xalqaro standartlar darajasiga ko‘tarish, ilmiy-tadqiqot faoliyatini kengaytirish, zamonaviy moddiy-texnik bazani yaratish, harbiy mutaxassislarni tayyorlash, qayta tayyorlash va malakasini oshirish tizimini yanada rivojlantirish, xalqaro harbiy hamkorlikni mustahkamlash va ilg‘or xorijiy tajribalarni o‘zlashtirishga qaratilgan kompleks chora-tadbirlarni o‘z ichiga oladi. O‘zbekiston Respublikasi Prezidenti, Qurolli Kuchlar Oliy Bosh Qo‘mondoni Shavkat Mirziyoyev “Harbiylar xalqimizning ma’naviy yetuk farzandlari bo‘lishi kerak. Buning uchun shaxsiy tarkibning ma’naviy yetukligini, harbiy xizmatchilarning jangovar tayyorgarligini yuksaltirish lozim. Siz Amir Temur, Jaloliddin Manguberdi kabi buyuk ajdodlarimiz vorislari ekanligingizni doim his qilib, shunga munosib xizmat qilsangiz, yoshlarimiz vatanparvarlik, ona yurtga sadoqat tuyg‘ularini sizlardan o‘rganadi”[1] – deb ta’kidlagan. Davlatimiz rahbarining yuqoridagi fikrlari kursantlarning kasbiy tayyorgarligini takomillashtirish va ta’lim sifatini oshirish jarayonlari nafaqat harbiy-professional bilimlarni, balki boy ma’naviy merosimiz, milliy qadriyatlarimiz va buyuk ajdodlarimiz an’analarini chuqur o‘rganish orqali ma’naviy yetuk, vatanparvar, o‘z xalqiga va Vataniga sodiq harbiy mutaxassislarni tayyorlashda muhim ekanligini tasdiqlaydi. Bugungi kunda harbiy ta’lim tizimida yaratilayotgan sharoitlar, zamonaviy o‘zgarishlar barcha imkoniyatlardan foydalana oladigan, o‘z kasbini ustasi bo‘lgan, harbiy sohani chuqur o‘zlashtirgan mahoratli harbiy-pedagogik kadrlarga bo‘lgan ehtiyojni kuchaytirmoqda. Shu o‘rinda dastlab “harbiy ta’lim” tushunchasiga to‘xtalsak. Mahalliy olimlardan X.X. Xasanboyev o‘z tadqiqotlarida harbiy ta’limga quyidagicha ta’rif bergan “harbiy ta’lim” – Qurolli Kuchlarning turli bo‘g‘inlari, harbiy qismlar va maxsus kuchlar uchun kadrlar tayyorlash tizimi hisoblanib, ushbu termin ofitser va boshqa harbiy xizmatchilarning amaliy faoliyatida zarur bo‘lgan fundamental va maxsus harbiy fanlar bo‘yicha tizimlashtirilgan bilimlar va ko‘nikmalar yig‘indisini anglatadi”[2] – deb izohlagan. Rus olimlaridan G.A. Andreyeva, G.S. Vyalikov, I.A. Tyutkovlar “Harbiy ta’lim tushunchasi asosiy va maxsus harbiy fanlar bo‘yicha tizimli bilimlar hamda ofitserlar va boshqa harbiy xizmatchilar uchun amaliy faoliyat uchun zarur bo‘lgan ko‘nikmalar majmuasi sifatida tushuniladi. Harbiy ta’limning paydo bo‘lishi va rivojlanishi harbiy fan va harbiy san’atning rivojlanishi bilan chambarchas 1 https://president.uz/oz/lists/view/2945 2Xasanboyev X.X. “Mudofaa sohasida harbiy pedagogik kadrlar tayyorlash tizimini takomillashtirish omillari: avtoreferat.dis.pedogika fanlari (PhD): - Ch., 2023. – 42 bet. https://scientific-jl.com/new 4444 1111 0000 Volume–76_Issue-1_May-2025 JOURNAL OF NEW CENTURY INNOVATIONS bog‘liq”[3] – deb ta’kidlashgan. Yuqoridagi olimlarning qarashlarini tahlil qilgan holda, fikrimizcha harbiy ta’lim – bu oddiy ta’lim jarayonidan farq qiladigan murakkab tizim bo‘lib, u nafaqat n