XXI – ASRDA INTERNET TARMOQLARIDAGI TARIXIY MA’LUMOT VA MANBALARNING NOTO‘GRI TALQIN ETILISHI

Аннотация

Ushbu maqolada XXI -asrdagi dolzarb muammolardan biri bo‘lgan internet manbalarida ishonchisiz,hamda noto‘g’ri bo‘lgan malumotlarining ko‘pligi hamda ulardan foydalanish oqibatida noto‘g’ri fikrlarni ko‘payishi shu bilan birgalikda internet tarixi hamda ma’lumotlardan to‘g’ri foydalanish haqida ma’lumot berilgan. Kalit so‘zlar:Internet,manbalar,axborot,ishonchli malumotlar,global Bugungi kunda hayotimizning deyarli barcha sohalarini, hususan ta’limning rivojlanishini “media”(inglizcha “education”,lotincha-omil) ya’ni, televidenie, radio, kino, audio, video, kompyuter axborot tizimlarisiz tasavvur qilib bo’lmaydi. Hozirgi kunda texnika rivojlanib borayotgan jamiyatni axborotlashtirish jarayoni, turli ta’lim dargohlarida tayyorlanayotgan mutaxassislarning kompyuter texnikasi va internet tarmog’i xizmatlaridan foydalanish sohasida yetarli darajada bilim olishlarini taqozo etadi. Ular axborot turlari, elektron o‘quv qo‘llanmalari, multimediya va masofadan turib o‘qitish uslublari orqali mutaxassisligiga oid amaliy masalalarni hal qilish va o’zlari qiziqtirgan ma’lumotlarni ola bilishlari, ularni saqlash va uzatish ko‘nikmalarini hosil qilgan bo‘lishlari kerak. “Bugungi dunyoda mislsiz ilmiy kashfiyotlar, ulkan texnik imkoniyatlar, universal texnologiyalar, axborot tarqatishning globallashuvi, ya’ni ularning butun kurrai zaminni qamrab olish jarayoni shiddat bilan kechmoqda. Masalan, Internet tizimi orqali axborot almashuv, binobarin, g’oyaviy ta’sir o‘tkazish imkoniyatlari ham tobora kengaymoqda.Aslida axborot sohasidagi globallashuv insoniyat uchun, dunyoning barcha hududlaridagi odamlarning o’zaro muloqoti uchun, ilm-fan va madaniy boyliklarni o’zlashtirish uchun ulkan imkoniyat yaratadigan jarayondir”.1Internetdagi ma’lumotlarning to‘g’riligini aniq ajrata bilishi uchun yoshlarni tanqidiy fikrlash qobiliyatini o‘stirish, dalillarni fikrlardan farqlashga, to‘g’riligi tasdiqlanmagan axborotdan himoyalanishga o‘rgatish, ayniqsa muhim ahamiyatga ega va har bir ota- ona nazoratga olishi lozim.Chunki yoshlarimizning kamol topishi va komil inson bo‘lib shakllanishi kelajakda davlatimizning rivojlanishi bilan bevosita bog’liq. Ahloqiy tarbiya – shaxs shakllanishining ko’pqirrali jarayonining muhim bir tomoni hisoblanib, uning natijasida axloqiy qadriyatlar o‘zlashtiriladi, axloqiy fazilatlar, axloq-odob tamoyillari, me’yor va qoidalari asosida 1 Миллий истиқлол ғояси: асосий тушунча ва тамойиллар. - Тошкент.:Ўзбекистон, 2000 – Б. 23. https://scientific-jl.com/new 2222 4444 1111 Volume–76_Issue-1_May-2025 JOURNAL OF NEW CENTURY INNOVATIONS yashash qobiliyatlari ishlab chiqiladi.Internet bu yagona standart asosida faoliyat ko‘rsatuvchi jahon global kompyuter tarmog‘idir. Uning nomi ikki xil talqin qilinadi, ya’ni “International Network” – xalqaro tarmoq va “Interconnected networks” «tarmoqlararo» degan ma’noni anglatadi. U mahalliy (lokal) kompyuter tarmoqlarni birlashtiruvchi axborot tizimi bo‘lib, o‘zining alohida axborot maydoniga ega bo‘lgan virtual to‘plamdan tashkil topadi. Internet ko‘plab lokal, mintaqaviy, milliy va xalqaro tarmoqlarni o‘z ichiga oladi. Davlat va shaxsiy tashkilotlar ham internetdagi o‘z tarmoqlariga egalar. Ushbu tarmoqlar, shu bilan birga telefon kompaniyalari, kabelli va sun’iy yo’ldosh kompaniyalari va hukumat barcha-barchasi internetning strukturalararo bog’lanishiga hissa qo’shadi. Kompyuter va qurilmalar internet bilan serverlardan, mijozlardan va turli simli va simsiz media yuboruvchilardan foydalangan holda ma’lumotlarni dunyo bo‘ylab tarqatish uchun birga ishlaydi. Internetda, sizning yoki kompyuter mobil qurilmangiz mijoz bo‘lib ma’lumotlar va serverning turli tuman malumotlardan foydalanadi. Simli aloqa mediasi telefon liniyasi, o‘ziga moyil kabel vs fiber optic kabelni qamrab oladi. Simsiz aloqa mediasi radio to‘lqinlar va sun’iy yo‘ldosh signallarini o‘z ichiga oladi. Internetning ichki tizimi transport tizimidek ishlaydi. Hozirgi paytda davlatlar aro havo yo’llari katta shaharlarni bog’lab ularga ko’plab avtomobil yo’llarini olib kelganidek, bir qancha aloqa medialari katta miqdorda harakat qatnovlarini, yoki aloqa harakatlarini internetda tashimoqdalar. Tarmoq qatnovining ushbu asosiy olib keluvchilari internetning muhim tayanchi hisoblanadi.Shu bilan birgalikda hozirgi kunda uchun internet manbalaridan to‘g’ri foydalanish uchun saytlarning nomlari bilan tanishib o‘tishimiz mumkin: .com Tijorat tashkilotlari,korxonalar va kompaniyalar .edu Ta’lim institutlari .gov Hukumat agentliklari .mil Xalqaro tashkilotlar .net Tarmoq provayderlari yoki tijorat kompaniyalari .org Notijorat tashkilotlar Yani biz bunda ko’rishimiz mumkinki saytalardan to‘gri va aniq foydalanishmiz uchun bularni bilib olishimiz lozim .Internet tarmog’idagi qidiruv tushunchasi shuni anglatadiki, bunda har bir foydalanuvchi oʻziga kerakli boʻlgan biror ma'lumot yoki materialni maxsus qidiruv tizimlari orqali topish imkoniyatiga ega boʻladi. Internet - bepoyon axborot ummoni. Axborotlar Internetda millionlab Web