UMUMTA'LIM MAKTABLARIDA YOSH FUTBOLCHILARNI TAYYORLASHNING O'ZIGA XOS XUSUSIYATLARI

Аннотация

В данной статье анализируется процесс подготовки юных футболистов в общеобразовательных школах. Рассматриваются методические особенности начального этапа подготовки, значение физической и технической подготовки, а также современные подходы. Кроме того, приводятся практические рекомендации по популяризации футбола и организации качественных тренировок в учебных заведениях. Kalit so‘zlar: yosh futbolchilar, umumta’lim maktabi, jismoniy tayyorgarlik, texnik tayyorgarlik, futbol metodikasi. Ключевые слова: юные футболисты, общеобразовательная школа, физическая подготовка, техническая подготовка, методика футбола. Bugungi kunda futbol yoshlar orasida eng ommabop sport turlaridan biri hisoblanadi. Uni rivojlantirishda maktabdagi dastlabki mashg‘ulotlarning ahamiyati katta. Maktab yoshidagi bolalar uchun futbolning asoslarini o‘rgatish nafaqat sport mahoratini oshiradi, balki ularning umumiy jismoniy rivojlanishiga ham ijobiy ta’sir ko‘rsatadi. Ushbu maqolada yosh futbolchilarni tayyorlashning o‘ziga xos jihatlari va samarali metodikalar ko‘rib chiqiladi. Futbolchilarni tayyorlashda yoshga mos yondashuv muhim ahamiyatga ega. Ayniqsa, maktab davrida bolalarning jismoniy, texnik va psixologik rivojlanishini hisobga olish zarur. Bugungi kunda maktab sport mashg‘ulotlarida futbolga bo‘lgan qiziqish ortib bormoqda, bu esa zamonaviy metodikalarni joriy etish ehtiyojini tug‘diradi. Yosh futbolchilarni tayyorlash bosqichlari Yosh futbolchilarni tayyorlash uch asosiy bosqichga bo‘linadi: Boshlang‘ich bosqich (6-10 yosh) – harakat koordinatsiyasini rivojlantirish, to‘p bilan ishlash texnikasini o‘rganish. https://scientific-jl.com/new 22 00 Volume–74_Issue-1_April-2025 JOURNAL OF NEW CENTURY INNOVATIONS O‘rta bosqich (11-14 yosh) – texnikani rivojlantirish, jismoniy tayyorgarlikni oshirish. Yuqori bosqich (15-18 yosh) – musobaqaviy tayyorgarlik, taktika va psixologik tayyorgarlik. Jismoniy va texnik tayyorgarlikning ahamiyati Futbolchilarni tayyorlashda quyidagi omillarga alohida e’tibor qaratish lozim: Jismoniy tayyorgarlik: chidamlilik, tezlik, kuch va moslashuvchanlik mashqlarini bajarish. Texnik tayyorgarlik: to‘pni olib yurish, zarba berish, uzatma va dribling kabi ko‘nikmalarni rivojlantirish. Statistik ma’lumotlar va tahlil Yosh futbolchilar orasida o‘tkazilgan tadqiqot natijalari quyidagi ko‘rinishda aks etadi: Jismoniy Yosh Texnik ko‘nikmalar ko‘rsatkichlar (chayqalish guruhi (uzatma aniqligi, %) testi, marta) 6-10 yosh 8-12 60-70 11-14 yosh 12-18 75-85 15-18 yosh 18-25 85-95 Tahlil natijalari shuni ko‘rsatadiki, yosh futbolchilarning texnik va jismoniy tayyorgarligi yildan-yilga ortib boradi. Bu jarayonda to‘g‘ri metodikani tanlash muhim ahamiyatga ega. Futbol mashg‘ulotlarini takomillashtirish bo‘yicha tavsiyalar Individual yondashuvni kuchaytirish. Raqobat muhitini shakllantirish. Zamonaviy texnologiyalar (VR, analitik dasturlar)dan foydalanish. Maxsus mashqlar va texnik treninglarga ko‘proq e’tibor berish. Xulosa Umumta’lim maktablarida yosh futbolchilarni tayyorlashda jismoniy va texnik tayyorgarlikka to‘g‘ri yondashish muhim. Bu jarayonning samaradorligini oshirish uchun yangi texnologiyalar va innovatsion metodikalardan foydalanish lozim. Amaliy tavsiyalar 1. Maktablarda maxsus futbol to‘garaklari tashkil etish. 2. Murabbiylar malakasini oshirish uchun treninglar o‘tkazish. 3. O‘quvchilarning jismoniy tayyorgarligini baholash tizimini joriy etish. 4. Yangi metodikalarni o‘quv jarayoniga integratsiya qilish. https://scientific-jl.com/new 22 11 Volume–74_Issue-1_April-2025 JOURNAL OF NEW CENTURY INNOVATIONS Foydalanilgan adabiyotlar 1. Bompa, T. O. (2019). Periodization: Theory and Methodology of Training. Human Kinetics. 2. Reilly, T., Bangsbo, J., & Franks, A. (2000). Anthropometric and physiological predispositions for elite soccer. Journal of Sports Sciences, 18(9), 669-683. 3. Matveev, L. P. (2010). Sport tayyorgarligi nazariyasi. Moskva: Fizkultura i sport. 4. Khojiev Shokhrukh. (2023). BIOMECHANICAL CHARACTERISTICS OF HOCKEY PLAYERS. ACADEMIC RESEARCH IN MODERN SCIENCE, 2(10), 67–71. https://doi.org/10.5281/zenodo.7793923 5. Хожиев Ш. (2024) Интерактивные 3D-приложения для обучения основам игры молодых хоккеистов 10-12 лет [Электронный ресурс]// Экономика и социум.-2024.- №12(127), 1582-1586 стр. 6. Жўраев И. (2024) ИСПОЛЬЗОВАНИЕ СПЕЦИАЛЬНОГО ТРЕНАЖЁРА "SKI MACHINE" ДЛЯ РАЗВИТИЯ ТЕХНИКИ ПОВОРОТОВ ГОРНОЛЫЖНИКОВ 10–12 ЛЕТ [Электронный ресурс]// Экономика и социум.-2024.- №12(127), 1209-1212 стр. 7. Жўраев, И.Б. (2022). Қишки спорт турларини оммалаштиришда тоғ чанғичиларни жисмоний тайёргарлигини ривожлантириш самарадорлиги. Scientific Bulletin of Namangan State University, 544-548. https://scientific-jl.com/new 22 22 Volume–74_Issue-1_April-2025