Научные статьиM.H.Sayidova, S.U.Pulatova2025
БРУЦЕЛЛЁЗ КАСАЛЛИГИ УМУМИЙ ТАВСИФ, ЭТИОЛОГИЯ, ЭПИДЕМИОЛОГИЯ, ПРОФИЛАКТИКА ВА ЭПИДЕМИЯГА ҚАРШИ ЧОРА-ТАДБИРЛАР
Мизробов Достон Ўктамович
Исследователь · 2026
Аннотация
Бруцеллёз - турли хил юкиш йулларига эга булган, купгина аъзо ва тизимларни, асосан таянч-харакат аъзоларини хамда асаб тизимининг шикастланиши, организмнинг захарланиши ва аллергияни намоён булиши билан тавсифланувчи хамда инфекцион жараённи ривожланиши, аксарият холларда сурункали кечиши, купинча кейинчалик беморларда ногиронликни келтириб чикарадиган, кенг таркалган полиэтиологик зооантропоноз ута хавфли юкумли касалликдир. Ушбу мақолада бруцеллёз касаллигининг умумий тавсифи, уларнинг этиологияси, эпидемиологияси, диагностика ва даволаш йўллари, шунингдек, профилактика ва эпидемияга қарши чора-тадбирларни такомиллаштириш усуллари баён этилади. Мақолада жаҳон тажрибаси ва замонавий ёндашувларга асосланиб, юқумли касалликларнинг тарқалишини камайтириш борасидаги асосий йўналишлар таҳлил қилинган. Калит сўзлар: Бруцеллёз, юқумли касалликлар, этиология, эпидемиология, профилактика, эпидемияга қарши чоралар. Мақола мазмуни. Кириш: Бруцеллёз - турли хил юкиш йулларига эга булган, купгина аъзо ва тизимларни, асосан таянч-харакат аъзоларини хамда асаб тизимининг шикастланиши, организмнинг захарланиши ва аллергияни намоён булиши билан тавсифланувчи хамда инфекцион жараённи ривожланиши, аксарият холларда сурункали кечиши, купинча кейинчалик беморларда ногиронликни келтириб чикарадиган, кенг таркалган полиэтиологик зооантропоноз ута хавфли юкумли касалликдир. Бруцеллёз кузгатувчилари Brucella туркумига мансуб микроорганизмлар хисобланади. Этиология: Brucella туркуми алохида олтита турлардан иборат булиб, улар бир канча биоварларга булинади. _____ Brucella melitensis: куй ва эчки учун патоген булиб, бошка турдаги хайвонларда хам касаллик кузгатиши мумкин. Марказий Осиё жумладан, Узбекистон Республикасида одам патологиясида катта ахамиятга эга булиб, одамларда касалликнинг 90 фоиздан ортиги B.melitensis билан боглик. https://scientific-jl.com 7 9 63-son_1-to’plam_Iyun-2025 ISSN:3030- 3 6 1 3 T A D Q I Q O T L A R jahon ilmiy – metodik jurnali B.abortus: йирик шохли хайвонлар учун патоген булиб, уларда аборт келтириб чикаради, бошка турдаги хайвонларни хам зарарлаши мумкин. Br.suis: одатда чучкалар учун патоген, аммо бошка турдаги хайвонларга хамда одамларга хам юкиши мумкин. Br.neotomae: биринчи марта 1957 йилда АКДТда. (Юта штати) чулдаги бутазор каламушларидан ажратилган. B.ovis: кучкорлар учун патоген. Асосан жинсий аъзоларини зарарлайди (орхоэпидидимит), куйларда абортни келтириб чикариши мумкин. Br.canis: итлар учун патоген, уларда эпидидимитлар ва абортлар чакиради. Эпидемик жараённинг ривожланиш механизми Бруцеллёз билан асосан кишлок хужалиги хайвонлари: куй, эчки, корамол, чучка, туя, шимол бугулари ва бошкалар касалланади. Одатда хар бир хайвон тури аник бир турдаги кузгатувчи билан зарарланади. Бруцелланинг melitensis ва abortus турлари бошка хайвонларга миграция килиши мумкин. Абортлар бруцеллёзнинг эпизоотологияси ва эпидемиологиясида мухим ахамият касб этади, чунки бунда аборт булган хомила, йулдош билан, таносил ва тугиттт аъзоларининг метрит, эндометритлар, вагинит каби зарарланишида бачадон ва киндан ажралмалар билан куп микдорда, узок вакт бруцеллалар ажралиши кузатилиб, хайвонларга юкиши ва кайтадан юкишига сабаб булади. Касал хайвонлар тукканда ва бола ташлаганида бруцеллаларнинг куп микдорда ажратилиши, шунингдек сути оркали инфекциянинг хужаликда таркалиши аксарият холларда касалликнинг одамга юкишида асосий омил булиб хизмат килади. Бруцеллёзнинг эпидемиологик назорати - инфекциянинг комплекс назорати булиб, ахолининг хар хил контингентлари, турли ёш гурухлари орасидаги касалликнинг куп йиллик динамикаси, клиник шакллари тахлилини, ахолининг иммунологик структураси холати ва бундан ташкари, шу худудда циркуляция килиб юрувчи бруцелла турини, охирги йиллардаги эпизоотик холати тахлилини уз ичига олади. Профилактик ва эпидемияга қарши курашиш чора-тадбирлари Бруцеллёзнинг профилактикаси ветеринария-санитария, хужалик ва тиббий - санитария чора-тадбирларни камраб олиб, пировард максад хайвонлар орасида инфекцияни бартараф этиш ва ахоли орасида касалликни тугаллашдан иборатдир. Бруцеллёзни зооантропоноз инфекция эканлигини эътиборга олган холда, эпидемик хотиржамлик негизини дастлаб инфекцияни хайвонлар орасида олдини олиш ва пайдо булган эпизоотия учокларини йукотиш тадбирлари ташкил этади. https://scientific-jl.com 8 0 63-son_1-to’plam_Iyun-2025 ISSN:3030- 3 6 1 3 T A D Q I Q O T L A R jahon ilmiy – metodik jurnali Бруцеллёзнинг профилактикасидаги тиббий санитария чора-тадбирлари куйидагилардан иборат: 1) одамларни касаллик юкишидан химоялаш; 2) профессионал контингентларни профилактик курикдан утказиш; 3) санитария -таргибот ишларини олиб бориш Одамларни касаллик юкишидан химоялаш кенг умумсанитария ва ветеринария чоралар утказиш хамда шахсий химоя воситаларидан фойдаланиш оркали амалга оширилади: - касаллик манбаини топиш ва нейтраллаш буйича чоралар утказиш; - хужалик ва корхонанинг санитария-гигиеник холатини талаб даражасида булишини таъминлаш, дезинфекция режимига риоя этиш; - бруцеллёз ка
Доказательный фрагмент
«Бруцеллёз - турли хил юкиш йулларига эга булган, купгина аъзо ва тизимларни, асосан таянч-харакат аъзоларини хамда асаб тизимининг шикастланиши, организмнинг захарланиши ва аллергияни намоён булиши билан тавсифланувчи…»
Образец извлечения
Демо-превьюБруцеллёз - турли хил юкиш йулларига эга булган, купгина аъзо ва тизимларни, асосан таянч-харакат аъзоларини хамда асаб тизимининг шикастланиши, организмнинг захарланиши ва аллергияни намоён булиши билан тавсифланувчи… Полный текст публикации CiteX не хранит — доступ к первоисточнику открывается по DOI согласно лицензии издателя и выбранному плану.
- Цитирований
- 0
- Тип
- Журнал
- Страна
- Узбекистан
- Ключевые слова
- Бруцеллёз, юқумли касалликлар, этиология, эпидемиология, профилактика, Калит сўзлар: Бруцеллёз, эпидемияга қарши чоралар.
Смежные источники
Общество и инновацииKhosiyat MAMATKULOVA2024
Научные статьиI.B.Yangiboyev, E.X.Berdanov +22025
МонографииK.J.Murodov2026