BOSHLANG’ICH SINF O’QITUVCHISINING ROLI: FAQAT BILIM EMAS, TARBIYA HAM MUHIM

Аннотация

Ushbu maqolada boshlang‘ich sinf o‘qituvchisining ta’limdagi o‘rni va ahamiyati yoritilgan. Unda o‘qituvchining vazifasi faqat bilim berish bilan cheklanmasligi, balki o‘quvchilarni har tomonlama tarbiyalashda ham muhim rol o‘ynashi ta’kidlanadi. Boshlang‘ich bosqichda berilgan saboq va tarbiya bola shaxsining shakllanishi, kelajakdagi muvaffaqiyati va jamiyatga moslashuvi uchun mustahkam asos bo‘lib xizmat qiladi. Maqolada o‘qituvchining sabr-toqat, mehr, individual yondashuv kabi fazilatlarining ahamiyati ham ko‘rsatib o‘tiladi. Kalit so’zlar: boshlang‘ich ta’lim, o‘qituvchi, tarbiya, bilim, shaxs shakllanishi, pedagogik yondashuv, o‘quvchi rivojlanishi. “THE ROLE OF A PRIMARY SCHOOL TEACHER: NOT ONLY EDUCATION, BUT ALSO UPBRINGING MATTERS” QANOATOVA RUXSHONA SHUKHRATOVNA PRIMARY SCHOOL TEACHER SCHOOL NO. 32, GENERAL SECONDARY EDUCATION SAMARKAND DISTRICT, SAMARKAND REGION Annotation: This article explores the role and significance of primary school teachers in the educational process. It emphasizes that a teacher’s responsibilities are not limited to imparting knowledge but also include the comprehensive upbringing of students. The education and moral guidance provided at the primary level serve as a solid foundation for the formation of a child’s personality, future success, and adaptation to society. The article also highlights the importance of qualities such as patience, compassion, and an individualized approach in the work of a primary school teacher. Keywords: primary education, teacher, upbringing, knowledge, personality development, pedagogical approach, student growth. “BOSHLANG’ICH SINF O’QITUVCHISINING ROLI: FAQAT BILIM EMAS, TARBIYA HAM MUHIM” https://scientific-jl.com 1 9 63-son_1-to’plam_Iyun-2025 ISSN:3030- 3 6 1 3 T A D Q I Q O T L A R jahon ilmiy – metodik jurnali Boshlang‘ich ta’lim – bu bola hayotidagi eng muhim bosqichlardan biri bo‘lib, unda nafaqat bilim berish, balki shaxs sifatida shakllantirish ham asosiy vazifalardan hisoblanadi. Boshlang‘ich sinf o‘qituvchisi esa bu jarayonning bosh yetakchisi sanaladi. U bolaga o‘qishni, yozishni, hisoblashni o‘rgatadi, lekin buning ortida yanada chuqurroq maqsad – tarbiya yotadi. O‘qituvchi o‘quvchiga mustahkam bilim berar ekan, uni ijtimoiy hayotga tayyorlaydi. Farzandlar axloqiy qadriyatlarni, odob-axloq me’yorlarini, mehr-oqibat, vatanparvarlik, to‘g‘rilik va mas’uliyat hissini aynan boshlang‘ich sinfda o‘zlashtiradi. Bu yoshda bolaning dunyoqarashi shakllanadi, unga hayotga qanday qarash bilan yurishi kerakligi haqida dastlabki tushunchalar beriladi. O‘qituvchining har bir so‘zi, harakati, hatto yuz ifodasi ham o‘quvchiga ta’sir qiladi. Shuningdek, boshlang‘ich sinf o‘qituvchisi har bir o‘quvchining individual qobiliyatiga qarab yondashadi, ularning ruhiy holatini tushunishga harakat qiladi. Bola o‘zini maktabda qulay va ishonchli his qilsa, bilim olishga bo‘lgan qiziqishi ham ortadi. O‘qituvchi darsdan tashqari vaqtda ham o‘quvchilarning fe’l-atvorini kuzatadi, ularning muammolarini hal qilishga yordam beradi. Bu esa tarbiyaning ajralmas qismidir. Bugungi kunda zamonaviy o‘qituvchidan nafaqat darsni tushunarli o‘tish, balki bolalarga sog‘lom turmush tarzini o‘rgatish, ijtimoiy mas’uliyat, jamoaviylik, muomala madaniyati kabi ko‘nikmalarni singdirish ham talab qilinadi. Demak, boshlang‘ich sinf o‘qituvchisi – bu pedagog, tarbiyachi, psixolog va do‘st vazifalarini bir paytning o‘zida bajara oladigan fidoyi insondir. “O’qituvchi o‘z bilim malakasini oshirish usullarini puxta egallamog‘i, mustaqil ishlashini o‘rganmog‘i lozim” – degan edi A. Jomiy. Mamlakatimizda ilg‘or xorijiy tajribalar asosida uzluksiz ta’lim tizimi uchun pedagog kadrlar tayyorlashni nazarda tutuvchi oliy ta’lim tizimida zamonaviy yondashuvlarni ishlab chiqishni ta’minlashga qaratilgan islohotlar natijasida bo‘lajak o‘qituvchilarni tayyorlashning zamonaviy ta’lim mazmunini modernizatsiyalash, talabalar ichki imkoniyatlarini ro‘yobga chiqarishga imkon beruvchi zarur shart-sharoitlar yaratishga yo‘naltirilgan ta’lim muhitini yaratish bo‘yicha tadqiqotlar olib borilmoqda. O’zbekiston Respublikasi Prezidentining 2017 yil 20 apreldagi “Oliy ta’lim tizimini yanada rivojlantirish chora-tadbirlari to‘g‘risida”gi PQ2909- sonli, 2017 yil 29 noyabrdagi “O’zbekiston Respublikasi Innovatsion rivojlanish vazirligini tashkil etish to‘g‘risida”gi PF-5264-sonli qarorlari, 2018 yil 25 yanvardagi “Umumiy o‘rta, o‘rta maxsus va kasb-hunar ta’limi tizimini tubdan takomillashtirish chora-tadbirlari to‘g‘risida”gi PF5313-sonli Farmoni va boshqa ushbu sohaga tegishli me’yoriy- huquqiy hujjatlarda belgilab berilgan vazifalarni amalga oshirishda boshlang‘ich sinf o‘qituvchisining o‘rni alohida hisoblanadi. Chunki boshlang‘ich sinf o‘qituvchisi https://scientific-jl.com 2 0 63-son_1-to’plam_Iyun-2025 ISSN:3030- 3 6 1 3 T A D Q I Q O T L A R jahon ilmiy – metodik jurnali maktabga ilk qadam qo‘ygan o‘quvchilarning savodini chiqarishda, ularni shaxs sifatida shakllanishida muhim o‘rin egallaydi. Must