MILLIY QADRIYATLAR YOSHLAR TARBIYASIDAGI O’RNI

Аннотация

Maqolada O’zbekistonda yanggi jamiyatni barpo etish eng avvalo odamlarimizda bugungi murakkab zamonlarda turli yo’llar bilan kirib kelayotgan yot g’oyalarga qarshi sog’lom ma’naviy immunitetni hamda ming yillar davomida shakllangan milliy qadriyatlarimizga suyanishni talab etishi haqida so’z boradi. O’zbekistonda yanggi jamiyatni barpo etish eng avvalo odamlarimizda bugngi murakkab zamonda turli yo’llar bilan kirib kelayotgan yot g’oyalarga qarshi sog’lom ma’naviy immunitetni hamda ming yillar davomida shakllangan milliy qadriyatlarimizga suyanishni talab etadi. kalit so’zlar : Milliy qadriyat, Laparlari, Axloq, millat elat, Qadriaytlar, Oila, Maxalla, milliy didaktik o’yinlar. KIRISH. O’zbekiston o’z taraqqiyoti tarixining yanggi davriga qadam qo’ydi. Jahon hamjamiyati ,, Yanggi O’zbekiston”deya e’tirof etayotgan huquqiy demokratik davlat va fuqarolik jamyatlarini barpo etish yo’lida ijtimoiy hayotda adolat va insonparvarlik tamoyillari mustahkamlanmoqda. Mamlakatimiz o’z mustaqilligiga erishganidan so’ng ma’rifatli jamiyatni qaror toptirishning huquqiy asoslarida shakllantirilmoqda.Mamlakatda aholi ma’naviyati va ma’rifatini yuksaltirish. O’zbekiston taraqqiyotining ustuvor yo’nalishiga aylanadi. Hayotimizda ro’y berayotgan ijobiy o’zgarishlar tufayli odamlarning onggu tafakkuri o’zgarib bormoqda. Qadriyatlar deganda bir narsa va voqealar , jamiyat moddiy va ma’naviy boyliklarning ahamiyatni ifodalash uchun qo’llanilladigan tushuncha. Milliy-ma’naviy qadriyatlar ,,milliylik” ,,ma’naviyat” va ,,qadriyalar”tushunchalari kesishgan nuqtada jamlashgan ijtimoiy xodisalarni o’z ichiga oladi. Deylik ayrim millatlar tarixiy taraqqiyot davomida ishlab chiqarishning ma’lum sohasida yuksak layoqatlarni shakllantirgan tarbiya, tafakkurning ta’siri yo’nalishi e’tibor beradi . Milliy xarakterida , hayotga, ijtimoiy hodisalarga munosabatida o’ziga xosliklari bor. Axloqiy , huquqiy siyosiy ma’daniyat sohalaridagi xatti xarakatlarida ham https://scientific-jl.com/ped 4 1 Volume-81, Issue-1, May -2025 “PEDAGOGS” international research journal ISSN: 2181-3027_SJIF: 5.449 ma’lum ijobiy tavofutlar uchraydi. Bunga o’xshash rangbaranglik nafaqat boyligimiz , balki taraqqiyotimiz. Axloqiy tarbiyaning asosi axloq va axloqiy me’yorlardir. Axloq (lotincha,,morolis” xulq-atvor ma’nosini bildiradi ) ijtimoiy munosabatlar hamda shaxs xatti harakatini tartibga soluvchi , muayyan jamiyat tomonidan tan olingan va rioya qilinishi zarur bo’lgan xulq atvor qoidalari,mezonlari yig’indisi. Axloq me’yorlar to’g’risidagi bilimlar o’quvchilar onggiga ta’lim va tarbiya jarayonida singdirilib boriladi. Axloqiy ong, axloqiy faoliyat ko’nikmalari va axloqiy ma’daniyatning shakllanishida ko’rinadi . Axloqiy ong-ijtimoiy ong shakllaridan biri bo’lib , jamiyat tomonidan tan olingan va rioya qilinishi zarur bo’lgan xulq atvor qoidalari, mezonlar shuningdek milliy istiqlol g’oyasining ongida aks ettirish. Axloqiy ong, axloqiy faoliyat ko’nikmalari hamda axloqiy ma’daniyat ta’lim- tarbiya jarayonida yo’lga qo’yilayotgan axloqiy, ijtimoiy-g’oyaviy ,iqtisodiy , huquqiy, estetik va ekologik mavzularidagi suhbat ,baxs-munozara, debatlar xalq xo’jaligining turli sohalarida fidokorona mexnat qilayotgan ilm-fan , ma’daniyat, ishlab chiqarish hamda sport sohalarida yuksak darajadagi muvaffaqiyatlarini qo’lga kirish bilan O’zbekiston Respublikasi nomini jahonga mashxur qilayotgan, uning obro-e’tiborining o’sishiga o’zining munosib hissasini qo’shayotgan shaxslar hayoti va faoliyat to’g’risidagi ma’lumotlardan samarali foydalanish , vatanparvarlik namunalarini ko’rsatgan ,xalqm qahramonlari namunasida shakllantiriladi . Axloqiy tarbiya o’quvchilarda dunyoqarashni shakllantirishda ham muhim ahamiyatga ega bo’lib, uni samarali tashkil etishda ong, xis-tuyg’u hamda xulq-atvor birligiga erishish maqsadga muvofiqdir. Zero, ular birligida ma’lum kamchiliklarning yuzaga kelishi ham o’quvchilarning komil shaxs bo’lib kamol topishlariga salbiy ta’sir ko’rsatadi. Dunyoqarashlik tabiat, jamiyat,inson tafakkuri hamda shaxs faoliyati muzmunining rivojlanib borishini belgilab boruvchi dialektiv qarashlar va e’tiqodlar tizimidir. Yuksak ma’naviy komillik , yurt ozodligi obodligi va xalq farovonligi yo’lida fidokorona mehnat qilish, o’ziga va atrofdagilarga nisbatan talabchan bo’lishi , o’zida irodaviy sifatlarini tarbiyalash olish, intiluvchanlik ,tashabbuskorlik , tashkilotchilik , ijodkorlik hamda mustaqil fikrlash layoqatiga ega bo’lish kabi xislarlarni mustaqil o’zbekiston respulikasi hayotida ustuvor bo’lgan tamoyillar sifatida e’tirof etish mumkin. O’quvchilarni ma’naviy-axloqiy jihatdan tarbiyalashda milliy istiqlol g’oyasi va mafkurasi asoslari tayanch omillar sifatida namoyon bo’ladi. Axloqiy tarbiyani tashkil etish jarayonida axloq mazmundagi suhbat,ma’ruza, baxs-munozara , konferensiya seminar hamda hamda debatlardan foydalanish o’zining ijobiy natijalarini beradi . https://scientific-jl.com/ped 4 2 Volume-81, Issue-1, May -2025 “PEDAGOGS” international research journal