Научные статьиM.H.Sayidova, S.U.Pulatova2025
ЎЗБЕКИСТОН МУЗЕЙЛАРИДА МЕДИАТЕХНОЛОГИЯЛАРДАН ФОЙДАЛАНИШ
ЎЗБЕКИСТОН МУЗЕЙЛАРИДА МЕДИАТЕХНОЛОГИЯЛАРДАН · Ш. Ражамов
Педагоги · 2026
Аннотация
Ушбу мақолада Ўзбекистон музейларида мультимедиа воситаларидан фойдаланиш, музейларни тарғиб қилишнинг янги босқичи ва музейлардаги илмий-тадқиқот ишларини ривожлантиришда хамда инновацион технологияларни қўллашда муҳим аҳамият касб этиши кўрсатиб берилган. Аннотация: В данной статье раскрыта важная роль использования мультимедийных средств в музеях Узбекистана, нового этапа популяризации музеев и развитие научно-исследовательских работ в музеях, а также использования инновационных технологий. Annotation: In this article, the use of multimedia in museums of Uzbekistan is a new stage in the promotion of museums and plays an important role in the development of research in museums and the use of innovative technologies. Калит сўзлар: музей, экспозиция, инновация, технология, мультимедиа, виртуал, анимация, голограмма, аудиогид, экскурсавод, илмий-тадқиқот Ключевые слова: музей, экспозиция, инновация, технология, мультимедиа, виртуальный, анимация, голограмма, аудиогид, экскурсовод, исследование. Key words: museum, exposition, innovation, technology, multimedia, virtual, animation, hologram, audio guide, guide, research. Сўнгги йиллар мобайнида музейшунослар томонидан оммавий аудиторияни жалб этишга катта эътибор қаратилмоқда. Музейни ташкил этувчи илмий ва кўнгилочар воситалар, музейнинг атроф муҳит ва жамиятнинг ривожига таъсири юзасидан асосли таклифлар билдирилмоқда. Бу замонавий ҳаётда музейлар анъанавий вазифалар ва функциялардан бироз четга чиқиб, жамият ҳаётида актив иштирок этишига кўмак берувчи янада кенг дастурларни амалга ошириш керак1. Маълумки, музейларда экскурсовод ёрдамисиз сайёҳларнинг экспонатлар билан танишиб чиқиш оддий томошабин учун жуда мураккаб саналади. Экспозицияни томошабинга тўлиқ етказишда бир қатор янги инновацион технологиялар ҳозирги кунда музей ҳаётидаги асосий 1 Квебекская декларация: основные принципы новой музеологии//Museum. 1985. № 148. С. 21 https://scientific-jl.com/ped 2 40 Volume-80, Issue-1, April -2025 “PEDAGOGS” international research journal ISSN: 2181-3027_SJIF: 5.449 янгиликлардан бирига айланиб бормоқда. Бунда инновацион технологияларни музейлар бошқарувида қабул қилиш самарали натижа беради. Айни пайтда музейларда экспозиция ривожида жаҳон музейларида қўлланилаётган ва улкан ютуқларга эришаётган инновацион технологияларни иккиланмасдан интеллектуал асрнинг ёрқин намунаси дейиш мумкин. “Элар Ортери Р5000”,“ZBE Satellite”, “BookEye GS”, “Minolta PS7000”, ва “Cruse” 3D сканерлари юқори даражадаги инновацион технологиялар бўлиб, ушбу технологиялар лазер нури орқали ёруғлик ва ташқи таъсирларга сезувчанлиги юқори бўлган ноёб буюмларни, яъни экспозицияга қўйиш имконияти бўлмаган экспонатларни, хусусан, керамика ва майда терракота ҳайкал буюмларни, мато, гилам, ноёб китобларни, шунингдек, рангтасвир асарларини ҳам сканер қилади. Музейларга замонавий инновацион технологияларни жорий қилиш орқали бугунги кунда музейни қизиқарли масканга айлантириш мумкин. Дунёдаги бир қатор музейлар, масалан Лапвордаги Геология музейида - ернинг геологик структурасини ёки вулқон отилиши, Москвадаги Дарвин музейида – ҳайвонот олами билан боғлиқ бўлган видео ва овозли лавҳалар, ёки ушлаб кўриш учун бирон бир ҳайвоннинг терисидан кичик намуна каби қизиқарли лойиҳалар кундан-кунга бойитилиб бормоқда. Бундай тажрибалардан наьмуна олган ҳолда, музейга интерактив дастурларни тадбиқ қилиш лозим. Музей экспозициялари хақидаги маьлумотномани мукаммал ва бекаму-кўст деб бўлмайди. Шу боис экспозиция заллари бўйлаб махсус мавзувий мультемедия дастурларини яратиш яхши самара беради. Табиат музейининг экспозицион залларида ерда ҳаётнинг пайдо бўлиши ва ривожланишини тасвирловчи, органик дунё эволюцияси, одамнинг пайдо бўлиши, республика табиати, унинг бойликлари ва улардан фойдаланиш каби лавҳаларни овазли эффектларда ўзида акс эттирган мультимедия маҳсулотларини йирик масштабдаги экранларда жорий қилиш экспозицияни янада бойитади. Бундан ташқари музейга HANDS-ON дастурини қўллаш лозим. Бу орқали музей экспонатларини ушлаб кўриш имконияти туғилади. Бу ҳолатда ноёб буюмнинг визуал кўриниши намойишга қўйилиб, уни қўл билан ушлаб кўриш мумкин бўлади. Республика музейларининг экспозиция залларини янада бойитиш мақсадида, 3D витрина технологиясидан ҳам фойдаланиш мумкин. Тан олиш керакки, музейларда экспозиция заллари оргинал даражада эмас. Масалан Ўзбекистон Давлат амалий саньати музейида экспозиция заллари жуда торлиги ҳамда витриналарни бир-бирига жуда яқин масофада жойлаштирилганлигини кўриш мумкин. Бу эса музейга гуруҳ бўлиб ташриф буюрувчиларга бирмунча ноқулайликларни туғдиради. Бундан ташқари, витриналарга жойлаштирилган масалан мураккаб техникали заргарлик наьмуналарини бир-бирига ўта зич жойлашуви киши эьтиборини чалғитади. Таклиф этилаётган мазкур қурилма https://scientific-jl.com/ped 2 41 Volume-80, Issue-1, April -2025 “PEDAGOGS” international research journal ISSN: 2181-3027_SJIF: 5.449 музейларда экспозициянинг асосий ёрдамчи объекти бўлиб, унда буюм тепасида ва унинг ёнида виртуал тасвир ё
Доказательный фрагмент
«Ушбу мақолада Ўзбекистон музейларида мультимедиа воситаларидан фойдаланиш, музейларни тарғиб қилишнинг янги босқичи ва музейлардаги илмий-тадқиқот ишларини ривожлантиришда хамда инновацион технологияларни қўллашда муҳ…»
Образец извлечения
Демо-превьюУшбу мақолада Ўзбекистон музейларида мультимедиа воситаларидан фойдаланиш, музейларни тарғиб қилишнинг янги босқичи ва музейлардаги илмий-тадқиқот ишларини ривожлантиришда хамда инновацион технологияларни қўллашда муҳ… Полный текст публикации CiteX не хранит — доступ к первоисточнику открывается по DOI согласно лицензии издателя и выбранному плану.
- Цитирований
- 0
- Тип
- Журнал
- Страна
- Узбекистан
- Ключевые слова
- museum, exposition, innovation, technology, multimedia, virtual, аудиогид, экспозиция, Калит сўзлар: музей, голограмма, виртуал, анимация, илмий-тадқиқот, экскурсавод, технология, мультимедиа, инновация
Смежные источники
Общество и инновацииKhosiyat MAMATKULOVA2024
Магистерские диссертацииЮлдашев Ж.Х2014
Журнал универсальных научных исследованийAND RESTORATION, Khatamov Orif Yusupovich2024