PEDAGOGIK KOMPETENSIYALARNI RIVOJLANTIRISH ORQALI KASBIY MAS’ULIYATNI SHAKLLANTIRISH

Аннотация

This article explores the importance of developing pedagogical competencies as a means of enhancing professional responsibility in educators. It examines how the continuous improvement of teaching skills, including both theoretical knowledge and practical application, contributes to a higher standard of education and a more responsible approach to student development. Аннотация. В данной статье рассматривается ключевая роль развития педагогических компетенций в повышении профессиональной ответственности педагогов. Анализируется, как непрерывное совершенствование преподавательских навыков — как теоретических знаний, так и их практического применения — способствует улучшению качества образования и формированию более ответственного, ориентированного на развитие учащихся подхода к обучению. Развитие рефлексивной практики и стремление к постоянному обучению позволяют педагогам более эффективно отвечать на меняющиеся требования образовательной среды и потребности студентов. Kalit so’zlar: pedagogik kompetensiya, kasbiy mas’uliyat, pedagogik faoliyat, ta’lim, kompetentlik, zamonaviy texnologiya Ключевые слова: Развитие педагогической компетентности как основы профессиональной ответственности; педагогическая деятельность как многогранный процесс, направленный на обучение и воспитание; современное образование, ориентированное на компетентностный подход; использование инновационных и цифровых технологий в образовательном процессе. Keywords: pedagogical competence, professional responsibility, pedagogical activity, education, competence, modern technology. https://scientific-jl.com/ped 8 4 Volume-80, Issue-1, April -2025 “PEDAGOGS” international research journal ISSN: 2181-4027_SJIF: 4.995 Kirish.Bugungi kunda ta’lim tizimining takomillashuvi har bir sohada bo’lganidek ta’lim sohasida ham yangicha zamonaviy yondashuvni talab qilmoqda. Bu borada esa, o’qituvchining kasbiy faoliyatida pedagogik kompetensiyalarni yaxshi egallashi bilan bir qatorda ularni doimiy rivojlantirib borish zaruriyati tug’iladi. Pedagogik kompetensiyalar-bu nafaqat bilim va ko’nikmalar majmuyi bo’libgina qolmay,o’qituvchining o’z faoliyatini samarali tashkil etishi hamdir. Aynan mana shu jihatlar pedagog shaxsida kasbiy mas’uliyatning shakllanishida muhim sanaladi. Asosiy qism. Oliу ta’lim tizimini isloh qilish va rivojlantirish, kadrlar taууorlash tizimini takomillashtirishborasida qator (2019 уil 8 oktabrdagi RQ-5847- son “O‘zbеkiston Respublikasi oliуta’lim tizimini 2030-уilgacha rivojlantirish konsepsiyasi to‘g‘risida” [1].2020 уil-27-fеvraldagi RQ-4623-son “Pedagogik ta’lim sohasini уanada rivojlantirish shora-tadbirlari to‘g‘risida”gi) [2] qaror va farmonlar qabul qilindi. Ushbu qaror va farmonlarda kasbiу va pedagogik faoliуatga(vazifalar, kompetentsiyalar) hamda o‘qituvchining shaхsiga, o’qituvchi kasbiga qo‘уiladigan talablar ifodalangan. Ana shunga bog‘liq holda, o‘qituvchining kеngaуtirilgan ta’lim muhiti sub’yektlari bilan ijtimoiу o‘zaro aloqalarni o‘rnatishga qaratilgan funksiуalari aуniqsa katta. Zamonaviy pedagogikamizda pedagogik kompetentli o’qituvchilik va murabbiylik faoliyatini sifatli va samarali tashkillashtirish eng muhim omil sanaladi. Bugungi kundagi, jamiyat ta’lim tizimi oldiga yuqori malakali, intiluvchan,kasbini chin dildan sevuvchi, raqobatbardosh, tashabbuskor, ma’naviy va jismoniy sog’lom shaxslarni tarbiyalab berish talabini o’z oldiga qo’ymoqda. Shu o’rinda savol tug’iladi –“Kompetentli pedagog” kim? Uni qanday takomillashtirishimiz mumkin? singari savollar tug’iladi.Shundan kelib chiqqan holda „kompetentlik‟ va „kompetensiya‟ tushunchalarini mohiyatini bilishimiz muhim hisoblanadi.„Kompetentlik” tushunchasi pedagogning ma’lumoti, bilimi, qobiliyati, ko’nikmasi, salohiyati va ish tajribasini o’zida namoyon qiladi.Boshqacha qilib aytganda, uning ma’lum bir ish turini samarali bajarish qobiliyati deyishimiz mumkin [3]. “Kompetensiya” bilimlarning umumiyligi va ularning insonlarda namoyon bo’lishini bildirsa, kompetentlik esa bu bilimlardan ish jarayonida foydalanish ni ya’ni amalda qo’llashni anglatadi. Pedagogik kompetentlik bo‘yicha o‘zbek olimlaridan N.Muslimov, M.Mutalipova, M.Mirsolieva izlanishlar olib borganlar. Xorijda L.Vigotskiy, O.Abdullina, I.Ilin, Ye.Bondarevskaya, S.Antonenko, S.Nikitin, G.Muxametjanova, G.Solovev, D.Kar, M.Knoules, L.Lok va boshqalar kompetensiyaning ta’lim- tarbiya jarayonidagi o‘rni hamda ahamiyati haqida ilmiy tadqiqotlar olib borganlar [4]. Zamonaviy ta’lim jarayonida o’qituvchi faqatgina bilim berib qolmasdan, balki axloqiy-ruxiy tarbiyaga hamda ijtimoiy faollikka yo’naltiruvchi yetakchi shaxs hamdir.Shu nuqtai nazar bilan qaraganda pedagogning kasbiy mahorati bilan bir https://scientific-jl.com/ped 8 5 Volume-80, Issue-1, April -2025 “PEDAGOGS” international research journal ISSN: 2181-4027_SJIF: 4.995 qatorda,pedagogik kompetensiyalarining doimiy ravishda rivojlanib borishi uning kasbiy mas’uliyatini belgilovchi asosiy omillardan biridir. Professional pedagog o‘z kasbining ye