OʻZBEKISTONDA DAVLAT VA NODAVLAT MAKTABGACHA TAʼLIM TASHKILOTIDA TAʼLIM SIFATINING QIYOSIY TAXLILI.

Аннотация

Ushbu maqolada Oʻzbekistonda davlat va nodavlat maktabgacha taʼlim tashkilotlarida taʼlim sifatining qiyosiy taxlili amalga oshirilgan. Tadqiqotda taʼlim sifatini baholash mezonlari, davlat va nodavlat tashkilotlarining oʻziga xos jihatlari, ularning afzalliklari va kamchiliklari oʻrganilgan. Tadqiqot natijalari asosida maktabgacha taʼlim tizimini yanada takomillashtirishga oid takliflar ishlab chiqilgan. Kalit soʻzlar: davlat maktabgacha taʼlim tashkiloti, nodavlat maktabgacha taʼlim tashkiloti, taʼlim sifati, qiyosiy tahlil, maktabgacha taʼlim. Oʻzbekistonda taʼlim tizimining boshlangʻich bosqichi sifatida maktabgacha taʼlimning oʻrni juda muhim hisoblanadi. Davlat va nodavlat maktabgacha taʼlim tashkilotlari orasidagi farqlar, ularning taʼlim sifati, oʻquv dasturlari va pedagogik yondashuvlari oʻrganishni talab etadi. Ushbu maqolada Oʻzbekistonda davlat va nodavlat maktabgacha taʼlim tashkilotlari orasidagi taʼlim sifatining qiyosiy tahlili oʻtkaziladi. Maktabgacha taʼlim inson hayotida muhim o‘rin tutadigan birinchi taʼlim bosqichi hisoblanadi. Ushbu bosqichda bolaning psixologik, aqliy va jismoniy rivojlanishi asosan shakllanadi. Oʻzbekistonda maktabgacha taʼlim tizimi davlat va nodavlat tashkilotlari orqali amalga oshiriladi. Ushbu maqolada davlat va nodavlat maktabgacha taʼlim tashkilotlaridagi taʼlim sifatining qiyosiy tahlili amalga oshiriladi. Maktabgacha taʼlim tashkilotlari haqida umumiy maʼlumot Davlat maktabgacha taʼlim tashkilotlari Hukumat tomonidan moliyalashtiriladi va boshqariladi. O‘quv dasturlari standartlashtirilgan va davlat tomonidan tasdiqlangan. Moliyaviy jihatdan tekinga yaqin yoki arzon narxlarda xizmat ko‘rsatadi. Ko‘pchilik oilalar uchun mo‘ljallangan va qabul qilish jarayoni keng qamrovli. Nodavlat (xususiy) maktabgacha taʼlim tashkilotlari Xususiy tashkilotchilar yoki korxonalar tomonidan boshqariladi. O‘quv dasturlari xilma-xil va zamonaviy metodikalarga asoslanadi. Moliyaviy jihatdan qimmatroq bo‘lsa-da, ko‘pincha sifatli xizmatlar taklif etiladi. Yuqori daromadli oilalar tomonidan afzal ko‘riladi. https://scientific-jl.com 3 5 59-son_1-to’plam_Aprel-2025 ISSN:3030- 3 6 1 3 T A D Q I Q O T L A R jahon ilmiy – metodik jurnali Taʼlim sifatini qiyosiy tahlili Aspektlar Davlat MTTlari Nodavlat MTTlari Moliyalashtirish Davlat tomonidan Xususiy mablag‘lar, grantlar Moslashuvchan, kreativ Dastur mazmuni Standartlashtirilgan uslublar qo‘llaniladi Pedagoglarning Barqaror, lekin Zamonaviy metodikalar malakasi yangilanishga ehtiyoj bor bo‘yicha malakali Bolalar soni Ko‘p (25-30 boladan ortiq) Kamroq (10-15 bola) guruhda An’anaviy uslublarga Interaktiv, o‘yin orqali Ta’lim uslublari asoslangan o‘rganish, STEAM Bir xil davlat dasturi Maxsus va zamonaviy O‘quv dasturi bo‘yicha dasturlar ishlab chiqiladi Material-texnik Yetarli emas Zamonaviy jihozlangan baza Narxlar Arzon yoki tekin Qimmat, lekin sifatli xizmat Yuqori (sifat va qulaylik Ota-onalar roziligi Asosan o‘rtacha hisobiga) Ta’lim sifatini Umumiy standartlar Xususiy dasturlar va baholash bo‘yicha individual yondashuv Afzalliklar va kamchiliklar Davlat maktabgacha taʼlim tashkilotlari Afzalliklar: Moliyaviy jihatdan arzon. Keng qamrovli dasturlar. Jamiyatning ko‘pchilik qismi uchun mo‘ljallangan. Kamchiliklar: Guruhlarda bolalar soni ko‘pligi sababli, taʼlim sifati pasayishi. Innovatsion usullarni joriy etishdagi cheklovlar. Malakali pedagoglar yetishmovchiligi. Nodavlat maktabgacha taʼlim tashkilotlari Afzalliklar: Innovatsion va kreativ yondashuvlar. Individual yondashuv (kam sonli guruhlar). Zamonaviy o‘quv dasturlari va jihozlar. Kamchiliklar: https://scientific-jl.com 3 6 59-son_1-to’plam_Aprel-2025 ISSN:3030- 3 6 1 3 T A D Q I Q O T L A R jahon ilmiy – metodik jurnali Moliyaviy jihatdan qimmat. Barcha oilalar uchun imkoniyat mavjud emas. Oʻzbekistonda davlat va nodavlat maktabgacha taʼlim tashkilotlari orasidagi taʼlim sifatidagi farqlar ko‘p jihatdan moliyaviy va metodik imkoniyatlarga bog‘liq. Nodavlat tashkilotlarda zamonaviy metodlardan keng foydalanish davlat tashkilotlariga nisbatan ustunlikka ega bo‘lsa-da, davlat tashkilotlari ijtimoiy jihatdan keng qamrovli va arzon bo‘lib, ko‘plab bolalar uchun asosiy taʼlim manbai bo‘lib qolmoqda. Natijalar asosida davlat va nodavlat maktabgacha taʼlim tashkilotlarining afzalliklari va kamchiliklari muhokama qilinadi. Shuningdek, taʼlim sifatini oshirishga qaratilgan takliflar ilgari suriladi. Xulosa Davlat va nodavlat maktabgacha taʼlim tashkilotlarining taʼlim sifatini yanada oshirish uchun quyidagi takliflar beriladi: 1. Taʼlim sifatini baholash mezonlarini takomillashtirish. 2. Nodavlat tashkilotlarda pedagogik yondashuvlarning samaradorligini oshirish. 3. Davlat tashkilotlarida moslashuvchan va innovatsion yondashuvlarni joriy etish. 4. Davlat va nodavlat tashkilotlar oʻrtasida tajriba almashish tizimini yaratish.