XX-XXI ASRLARDA INGLIZ ADABIYOTI: AN'ANADAN INNOVATSIYAGACHA

Аннотация

• Ushbu maqola XX-XXI asrlarda ingliz adabiyotining taraqqiyotida namoyon bo'lgan o'ziga xos xususiyatlarni tahlil qiladi. Modernizm, postmodernizm, globalizatsiya, migratsiya va texnologik taraqqiyotning adabiyotga ta'siri ko'rib chiqiladi. Shuningdek, janrlar evolyutsiyasi, yangi adabiy shakllarning paydo bo'lishi va adabiyotda ijtimoiy-siyosiy masalalarning aks etishi o'rganiladi. • This article analyzes the distinctive features manifested in the development of English literature in the 20th and 21st centuries. The impact of Modernism, Postmodernism, globalization, migration, and technological progress on literature is examined. The evolution of genres, the emergence of new literary forms, and the reflection of socio-political issues in literature are also explored. • В данной статье анализируются отличительные черты, проявившиеся в развитии английской литературы в XX-XXI веках. Рассматривается влияние модернизма, постмодернизма, глобализации, миграции и технологического прогресса на литературу. Также исследуются эволюция жанров, появление новых литературных форм и отражение социально-политических вопросов в литературе. Kalit so'zlar: • O'zbek tilida: Ingliz adabiyoti, XX asr, XXI asr, modernizm, postmodernizm, globalizatsiya, migratsiya, adabiy taraqqiyot, janrlar evolyutsiyasi. • Ingliz tilida: English literature, 20th century, 21st century, Modernism, Postmodernism, globalization, migration, literary development, genre evolution. • Rus tilida: Английская литература, XX век, XXI век, модернизм, постмодернизм, глобализация, миграция, литературное развитие, эволюция жанров. 1. Kirish (Introduction): XX-XXI asrlar ingliz adabiyoti taraqqiyotida muhim bosqich bo‘ldi. Bu davrda adabiyot anʼanaviy shakllardan voz kechib, yangi uslublar va mavzular bilan boyidi. Ushbu maqolaning maqsadi XX-XXI asrlarda ingliz adabiyotining o‘ziga xos xususiyatlarini tahlil qilish, uning taraqqiyotiga taʼsir etgan omillarni aniqlash va adabiyotdagi asosiy tendensiyalarni o‘rganishdir. https://scientific-jl.com/ped 4 4 Volume-79, Issue-1, April -2025 “PEDAGOGS” international research journal ISSN: 2181-4027_SJIF: 4.995 2. Metodlar (Methods): Ushbu tadqiqotda tarixiy-adabiy tahlil, qiyosiy tahlil va tematik tahlil usullaridan foydalaniladi. Ma'lumotlar manbalari quyidagilarni o'z ichiga oladi: • XX-XXI asrlarda yaratilgan ingliz adabiyotining asosiy asarlari (romanlar, pyesalar, she'rlar, esse) • Adabiyotshunoslik bo'yicha ilmiy maqolalar va kitoblar • Adabiy tanqid materiallari • Yozuvchilarning tarjimai hollari va intervyulari 3. Natijalar (Results): 3. 1. Modernizmning ta'siri: * Asosiy vakillari: James Joyce, Virginia Woolf, T.S. Eliot * Xususiyatlari: An'anaviy shakllardan voz kechish, eksperimental uslublar (oqim oqimi, ichki monolog), sub'ektivlik, vaqtning buzilishi, urush va insoniyatning ruhiy inqirozini tasvirlash. * Asosiy asarlar: James Joyce - "Ulysses", Virginia Woolf - "Mrs. Dalloway", T.S. Eliot - "The Waste Land". 4. Postmodernizmning ta'siri: * Asosiy vakillari: Samuel Beckett, John Fowles, Julian Barnes * Xususiyatlari: Metafiction, intertekstuallik, parodiya, ironiya, haqiqatning nisbiyligi, realizmga qarshi реакция, janrlarning aralashuvi. * Asosiy asarlar: Samuel Beckett - "Waiting for Godot", John Fowles - "The French Lieutenant's Woman", Julian Barnes - "A History of the World in 10 1/2 Chapters". 5. Globalizatsiya va migratsiyaning ta'siri: * Asosiy vakillari: Salman Rushdie, Zadie Smith, Kazuo Ishiguro * Xususiyatlari: Madaniy xilma-xillikni aks ettirish, migratsiya tajribasini tasvirlash, o'zlikni izlash, milliy va madaniy chegaralarni o'rganish, gibridlik. * Asosiy asarlar: Salman Rushdie - "Midnight's Children", Zadie Smith - "White Teeth" 3.4. Texnologik taraqqiyotning ta'siri (davomi): • Asosiy vakillari: William Gibson, Margaret Atwood, Ian McEwan • Xususiyatlari: Texnologiyaning jamiyatga ta'sirini aks ettirish, sun'iy intellekt, kibernetika, virtual reallik kabi mavzularni o'rganish, distopik kelajakni tasvirlash, insonning texnologiya bilan munosabatini o'rganish. • Asosiy asarlar: William Gibson - "Neuromancer", Margaret Atwood - "The Handmaid's Tale", Ian McEwan - "Machines Like Me". 4. Janrlar evolyutsiyasi: • Roman: Psixologik roman, tarixiy roman, ilmiy fantastika, distopiya, grafik roman kabi yangi janrlar paydo bo'lishi. https://scientific-jl.com/ped 4 5 Volume-79, Issue-1, April -2025 “PEDAGOGS” international research journal ISSN: 2181-4027_SJIF: 4.995 • Drama: Absurd teatri, siyosiy teatr, feminist teatr, eksperimental teatr kabi yangi yo'nalishlar rivojlanishi. • She'riyat: Konfessional she'riyat, performativ she'riyat, vizual she'riyat kabi yangi shakllarning paydo bo'lishi. 4. Muhokama XX-XXI asrlarda ingliz adabiyoti taraqqiyotida modernizm va postmodernizmning ta'siri katta bo'ldi. Bu oqimlar adabiyotga yangi uslublar, mavzular va shakllar olib kirdi. Globalizatsiya va migratsiya adabiyotga madaniy xilma-xillikni aks ettirishga va o'zlikni izlashga yordam berdi. Texnologik taraq