KOMPYUTER GRAFIKASI VOSITASIDA LOYIHALASH KOMPETENTLIGINI RIVOJLANTIRISH METODIKASI

Аннотация

В статье рассматривается методология развития конструкторской компетентности будущих инженеров с использованием компьютерной графики. Кроме того, освещена структура составляющих комплекса практических действий студентов в процессе конструирования компетенций с использованием компьютерной графики. Ключевые слова: конструкторская компетентность, компьютерная графика, графическая компетентность, проектная деятельность, мотивационно- ценностное, когнитивное, рефлексивное оценивание. Jahonning rivojlangan mamlakatlarida jamiyatni raqamlashtirish sharoitida bo‘lajak muhandislarning loyihalash kompetensiyasi shakllantirishning metodik asoslarini takomillashtirish, talabalarda raqamli kompetensiyani rivojlantirishning amaliy-texnologik tizimini ishlab chiqish, kompyuter ta’limining dasturiy ta’minotini modernizatsiyalashga katta ahamiyat qaratilmoqda. Ayniqsa, bo‘lajak muhandislarning korxonalarni istiqbolli rivojlantirish jarayonlarini loyihalash, amalga oshirish va bashoratlash faoliyatiga tayyorlashda axborot texnologiyalaridan foydalanish, hamkorlikdagi izlanishli va ijodiy faoliyatni tashkil etishning integrativ didaktik vositalarini ishlab chiqish muhim ahamiyat kasb etadi. Texnika oliy ta’lim muassasalarida loyihaviy faoliyat kasbiy yo‘nalganlik, ijodiy tavsifga ega bo‘lib, talabalarga mustaqil qarorlar qabul qilish uchun erkin muhitni yaratish, ularning individual xususiyatlarini hisobga olishni taqozo etmoqda. Dunyoda loyihalash kompetensiyasini mutaxassis faoliyatining muhim komponenti, ta’limni boshqarishning muhim mexanizmi ekanligini asoslash, ta’limda loyihalashning metodologik asoslari, oliy ta’limda loyihalash faoliyatidan foydalanish usullari, muhandislik-psixologik loyihalashning o‘ziga xosliklarini tadqiq etishga doir qator ilmiy izlanishlar olib borilmoqda. Ayniqsa, oliy ta’limda https://scientific-jl.com/wsrj 1 0 7 Volume-38_Issue-1_April-2025 World scientific research journal fanlararo ta’lim muhitini loyihalash, texnik universitetlarda bo‘lajak muhandislarning axborot-muhandislik kompetensiyasining didaktik asoslarini takomillashtirish, loyiha ta’limi orqali talabalarning kasbiy shakllantirishning metodik tizimini ishlab chiqish alohida ahamiyat kasb etadi. Oliy ta’lim muassasalari muammolarini tahlil qilish sharoitida muhandislik ta’limining o‘ziga xos xususiyatlarini ta’kidlab, ularning muammolarini kompetentlik yondashuv asosida joriy etib aniqlashga imkon berdi. Tadqiqotchilarning ta’kidlashicha, loyihalash faoliyatida muhandislarni ishlari o‘z-o‘zidan texnologiya, grafik dasturlar, texnikalar, dastgohlar, qurilmalar bilan bog‘liq bo‘lib, ishlab chiqarish tizimlarini, modellarni yaratish, loyihalarni ishlab chiqish va to‘g‘ridan- to‘g‘ri yaratish, ularning ishlashi va boshqaruvi kiradi. Muhandislarni loyihalash faoliyati sohasidagi zamonaviy mehnat taqsimoti muqarrar ravishda asosan muhandislik tadqiqotlari yoki loyihalash, texnik tizimlarni ishlab chiqarish va ishlab chiqarish texnologiyasini tashkil etish sohasida ishlaydigan muhandislarning ixtisoslashuviga olib keladi, ammo har qanday muhandislik faoliyati bu loyiha va uni ishlab chiqish faoliyatidir. Loyiha va ishlab chiqish o‘zaro bog‘liq alohida tushunchalardir. Loyiha - bu ma’lum bir tarzda tegishli standart va ixtiro qilingan elementlardan foydalangan holda texnik tizim loyihani ishlab chiqish jarayoni. Loyihalash faoliyati natijasi yaxlit chizma, sxema shaklida moddiylashtiriladi. Loyiha, loyihadan farqli o‘laroq, kelajakdagi texnik tizimning, asosiy parametrlarini chizish bo‘yicha ilmiy-texnik hisob kitoblar, uni oldindan o‘rganish bilan bog‘liqdir. Loyihalash faoliyati mahsuli maxsus ramziy shaklda: matn, rasm, grafik, hisoblash, kompyuter grafik dasturlari orqali ifodalanadi[1]. Oliy ta’lim muassasalarida mavjud bo‘lgan muhandislarni tayyorlashdagi loyihalash yechimlarini maqbul tanlash, loyihaviy faoliyatni dual ta’limda qo‘llay olish indikatorlari o‘rtasida qayta aloqani ta’minlash, ta’lim nazariyasi va amaliyoti talabalarning loyihalash kompetensiyalari mohiyatini ochib beradigan va aniqlashtiradigan, uning mazmuni, tuzilishi, shuningdek, pedagogik shart-sharoitlar va pedogogik texnologiyani aniq belgilab beradigan ma’lumotlarni to‘liq taqdim etilmaydi. Bu oliy ta’lim muassasalarining o‘quv jarayonida muammolarni keltirib chiqaradi. Oliy ta’lim muassasalarida muhandislarning loyihalash kompetensiyalarini shakllantirish muammosini ishlab chiqish bo‘yicha materiallar tahlili shuni ko‘rsatdiki, kasbiy faoliyati negizini o‘rganishi rivojlantirishning dastlabki bosqichlarida loyihaning kompetensiyalarini anglash, turli xil modellarni aqliy jihatdan yaratish qobiliyati sifatida namoyon bo‘ldi [3]. Ilmiy-pedagogik adabiyotlar tahlili bo‘lajak muhandislarning grafik kompetentligining quyidagi tarkibini aniqlash imkonini beradi: − motivatsion-qadriyatliy komponent (shaxsning faoliyat ob’yekti sifatidagi o‘rnini va yo‘nalishini belgilovchi shaxsiy sifatlar; https://scientific-jl.com/wsrj 1 0 8 Volume-38_Issue-1_April-2025 World scie