PANDEMIYADAN KEYINGI DAVRDA JAHON IQTISODIYOTINING RIVOJLANISH YO'NALISHLARI

Аннотация

This article analyzes the development trends of the world economy in the post-pandemic period. The COVID-19 pandemic has had a serious impact on the global economy, causing problems such as disruption of production chains, job losses, and inflation. At the same time, the pandemic has shaped new economic trends, including digital transformation, green economy, diversification of supply chains, and strengthening the role of the state in the economy. The article analyzes the impact of these trends on the global economy and future forecasts. Keywords: Pandemic, world economy, digital transformation, green economy, inflation, supply chains, economic recovery, post-pandemic period. Аннотация: В статье анализируются тенденции развития мировой экономики в постпандемический период. Пандемия COVID-19 оказала серьезное влияние на мировую экономику, вызвав сбои в производственных цепочках, потерю рабочих мест и рост инфляции. В то же время пандемия сформировала новые экономические тенденции, включая цифровую трансформацию, зеленую экономику, диверсификацию цепочек поставок и усиление роли государства в экономике. В статье анализируется влияние этих тенденций на мировую экономику и прогнозы на будущее. Ключевые слова: пандемия, мировая экономика, цифровая трансформация, зеленая экономика, инфляция, цепочки поставок, восстановление экономики, эпоха после пандемии. https://scientific-jl.com/wsrj 1 1 7 Volume-38_Issue-1_April-2025 World scientific research journal Pandemiya global iqtisodiyotni tubdan o'zgartirdi va uning rivojlanish yo‘nalishlariga sezilarli ta’sir ko‘rsatdi. COVID-19 pandemiyasidan keyin dunyo iqtisodiyoti yangi sharoitlarga moslashib, innovatsion yechimlar orqali barqaror o‘sish yo‘llarini izlamoqda. Ushbu maqolada pandemiyadan keyingi davrda jahon iqtisodiyotining asosiy rivojlanish yo‘nalishlari tahlil qilinadi. 1. Global iqtisodiy tiklanish va yangi iqtisodiy modellarning shakllanishi Pandemiya tufayli ko‘plab davlatlar iqtisodiy inqirozga duch keldi. Shu sababli, tiklanish jarayoni har bir davlat uchun turlicha kechmoqda. Ba’zi davlatlar keng ko‘lamli iqtisodiy stimullar orqali tiklanish strategiyalarini amalga oshirayotgan bo‘lsa, boshqalari iqtisodiy modelini tubdan o‘zgartirib, raqamli texnologiyalar va yashil iqtisodiyotga e’tibor qaratmoqda. Xususan, Yevropa Ittifoqi va AQShning "yashil tiklanish" strategiyalari, Osiyo davlatlarining texnologik innovatsiyalar orqali iqtisodiy o‘sishni qo‘llab-quvvatlashi bunga misoldir. 2. Raqamli iqtisodiyotning tezkor rivojlanishi Pandemiya sharoitida korxonalar raqamli texnologiyalarga asoslangan biznes modellarini joriy qilishga majbur bo‘ldi. Onlayn savdo, masofaviy ish va sun’iy intellekt asosidagi xizmatlar iqtisodiyotning ajralmas qismiga aylandi. Bank va moliya sektorida blokcheyn texnologiyalari, kriptovalyutalar hamda markaziy banklarning raqamli valyutalari (CBDC) faol rivojlanmoqda. 3. Ishlab chiqarish va ta’minot zanjirlarining diversifikatsiyasi COVID-19 pandemiyasi global ta’minot zanjirlarining zaifligini namoyon qildi. Ko‘plab davlatlar va korporatsiyalar ta’minot zanjirlarini mahalliylashtirish va diversifikatsiya qilishga e’tibor qaratmoqda. Xitoyning global yetkazib berishdagi monopol mavqei biroz zaiflasha boshladi, natijada boshqa davlatlar, jumladan, Hindiston, Vyetnam va Meksika yangi ishlab chiqarish markazlariga aylanishmoqda. 4. Yashil iqtisodiyot va barqaror rivojlanish Pandemiyadan keyingi davrda ekologik muammolar iqtisodiy siyosatning muhim qismiga aylandi. Karbonsiz iqtisodiyotga o‘tish, qayta tiklanuvchi energiya manbalariga investitsiyalar va ekologik me’yorlarning kuchayishi global iqtisodiy o‘zgarishlarning asosiy omillaridan bo‘lib qolmoqda. Masalan, Yevropa Ittifoqining "Yashil bitim" dasturi va AQShning ekologik inqilobga yo‘naltirilgan investitsiyalari buning yorqin misolidir. 5. Mehnat bozoridagi o‘zgarishlar Pandemiya natijasida mehnat bozori yangi shakllarga ega bo‘ldi. Masofaviy ish usullari ommalashdi, raqamli ko‘nikmalar talabi oshdi va avtomatlashtirish jarayonlari tezlashdi. Natijada, an’anaviy kasblarning ayrimlari yo‘qolib borayotgan bo‘lsa, yangi sohalar – IT, sun’iy intellekt va ma’lumotlar tahliliga asoslangan kasblar paydo bo‘lmoqda. 6. Xalqaro savdo va iqtisodiy integratsiya https://scientific-jl.com/wsrj 1 1 8 Volume-38_Issue-1_April-2025 World scientific research journal Pandemiya global savdoda muayyan pasayishlarga olib keldi. Biroq, pandemiyadan keyin davlatlar yangi savdo kelishuvlarini imzolab, iqtisodiy integratsiyani chuqurlashtirishga harakat qilmoqda. Masalan, Osiyo davlatlari o‘rtasida tuzilgan RCEP (Regional Comprehensive Economic Partnership) kelishuvi global savdo tizimini yanada rivojlantirishga xizmat qilmoqda. Shu bilan birga, davlatlar strategik resurslar, xususan, oziq-ovqat va tibbiyot mahsulotlari bo‘yicha mustaqillikni oshirishga intilmoqda. 7. Pandemiyadan keyingi investitsiya muhitining o‘zgarishi Pandemiyadan keyingi dunyoda investitsiya muhiti sezilarli o‘zgarishlarga uchradi. In