ЭРТА НЕОНАТАЛ ДАВРИДАГИ СОҒЛОМ ВА ТУҒМА ЮРАК НУҚСОНЛАРИ БИЛАН ТУҒИЛГАН ЧАҚАЛОҚЛАР ЭХОКАРДИОГРАФИК КЎРСАТКИЧЛАРИНИНГ ҚИЁСИЙ ТАҲЛИЛИ

Аннотация

Тақдим этилаётган илмий ишда турли шаклдаги соғлом ва туғма юрак нуқсони билан туғилган чақалоқларда эхокардиографик кўрсаткичларининг қиёсий таҳлили келтирилган. Калит сўзлар: юрак туғма нуқсони, ЭХОКГ текшируви, оқ нуқсонлар, кўк нуқсонлар. Мавзунинг долзрблиги Дунёда чақалоқлар ўлимини камайтириш соғлиқни сақлаш тизимининг давлат даражасидаги муҳим вазифалардан бири ҳисобланади. Сўнгги йилларда болалар орасида туғма юрак нуқсони билан туғилиш кўрсаткичи ошиб бориши кузатилмоқда. Ҳозирги кунда туғма юрак нуқсони тарқалиши бўйича болалардаги бошқа ривожланиш нуқсонларига нисбатан солиштирганда мавқеи ва ўлим даражаси юқорилиги билан ажралиб туради. Тиббиётда юрак-қон томир касалликлари ногиронлик ва ўлимнинг асосий сабабларидан бири ҳисобланади [1,5]. Жаҳон соғлиқни сақлаш ташкилоти (ЖССТ) маълумотларига кўра, барча ўлим ҳолатларининг 56 фоизи юрак-қон томир тизими касалликлари оқибатида келиб чиқади. Европа мамлакатларида юрак-қон томир касалликлари йилига 4,3 млн (48%) аҳоли ўлимига сабабчи бўлади. Шимолий мамлакатлардан Aмерикада туғма юрак нуқсони билан туғилиш кўрсаткичи тирик туғилган болалар орасида - 8,2/1000 тани ташкил этади [4,6]. ТЮН лари орасида қоринчалараро тўсиқ нуқсонлари (ҚТН) энг кенг тарқалган булиб, умумий тузилишда эса 20% ҳолларда изоляция қилинган ҚТН Выпуск журнала №-18 Часть–5_ Январь –2025 197 MODERN EDUCATION AND DEVELOPMENT ли болалар мавжуд. Кичик, гемодинамик жиҳатдан аҳамиятсиз мушак нуқсонларининг 90% га яқини боланинг 10 ойлигида ўз - ўзидан ёпилиши аникланган. Ҳажми бўйича ҚТН лар кичик (4 мм гача) ва кенг бўлиши мумкин. 30 - 50% ҳолларда ҚТН юқори ўпка гипертензияси (ЎГ) ривожланиши билан мураккаблашади, бу эса прогрессив ҳисобланади. Ўпка артериясидаги бу босим очиқ артериал йўлининг (ОАЙ) диаметрига боғлиқ эмас [3,7,2]. Тадқиқот мақсади. Бухоро вилоятида cоғлом ва туғма юрак нуқсонлари билан туғилган чақалоқларда эхокардиографик кўрсаткичларнинг қиёсий таҳлилини ўрганиш. Тадқиқот материал ва усуллари Мазкур ишда Бухоро вилоятида соғлом ва туғма юрак нуқсони билан туғилган чақалоқларда эхокардиографик текширув таҳлили тақдим этилган. Текширув мақсадида соғлом ва туғма юрак нуқсони билан туғилган бўлган 48 нафар болаларда ўтказилди. Тадқиқот натижалари Чақалоқ болаларда аорта кенглиги 7,1 дан 11,3 мм гача ўзгариб, ўртача - 9,7±0,29 мм ни, чап бўлмача кенглиги 9,1 дан 12,0 мм гача бўлиб, ўртача - 10,4±0,20 мм ни ташкил этади. Чақалоқ болаларда ўнг қоринча деворининг қалинлиги 6,1 дан 12,2 мм гача ўзгариб, ўртача - 9,5±0,42 мм ни, қоринчалараро тўсиқ девори қалинлиги 2,6 дан 5,4 мм гача ўзгариб, ўртача - 4,0±0,19 мм ни, охирги диастолик катталик 7,0 дан 12,0 мм гача бўлиб, ўртача 9,6±0,35 мм ни, чап қоринча орқа девори қалинлиги 5,0 мм дан 9,0 мм гача ўзгариб, ўртача - 7,0±0,28 мм ни, охирги систолик катталик 3,0 дан 6,4 мм гача бўлиб, ўртача 4,6±0,23 мм ни ташкил қилди. Шу ёшдаги болаларда юракнинг отилиш фракцияси 54,3 дан 75,0% гача ўзгариб, ўртача - 62,0±1,44 % ни, охирги диастолик ҳажм 2,5 дан 6,5 мл гача, ўртача - 4,4±0,28 мл, охирги систолик ҳажм 1,40 мл дан 2,0 мл гача ўзгариб, ўртача - 1,62±0,04 мл, зарб ҳажми 5,2 мл дан 8,8 мл гача ўзгариб, ўртача - 7,2±0,25 мл эканлиги маълум бўлди. Выпуск журнала №-18 Часть–5_ Январь –2025 198 MODERN EDUCATION AND DEVELOPMENT Чақалоқ болаларда юрак қисқариш сони 66,0 дан 138,0 та гача ўзгариб, ўртача - 108±5,04 та ни, ўпка артериясида қон айланиш тезлиги 1,15 дан 1,86 м/с гача, ўртача - 1.40±0,04 м/с ни, митрал клапанда қон айланиш тезлиги эса 0,62 м/с дан 1,40 м/с гача ўзгариб, ўртача - 1,0±0,05 м/с ни, трикуспидал клапанда қон айланиши 0,70 дан 1,30 м/с гача ўзгариб, ўртача -1,0±0,04 м/с ни, шу ёшдаги соғлом болаларда аортада қон айланиш тезлиги 1,0 дан 1,58 м/с гача, ўртача - 1,30±0,04 м/с, ўпка стволи асоси кенглиги 6,4 дан 12,0 мм гача, ўртача - 9,6±0,39 мм ни ташкил этди. Туғма юрак нуқсони билан туғилган чақалоқ болаларда аорта кенглиги 10,0 дан 14,0 мм гача ўзгариб, ўртача - 11,3±0,36 мм ни, чап бўлмача кенглиги 11,0 дан 13,0 мм гача бўлиб, ўртача - 11,7±0,18 мм ни ташкил этади. Туғма юрак нуқсони билан туғилган ўғил болаларда ўнг қоринча деворининг қалинлиги 9,6 дан 11,5 мм гача ўзгариб, ўртача - 10,6±0,17 мм ни, қоринчалараро тўсиқ девори қалинлиги 5,0 дан 6,0 мм гача ўзгариб, ўртача -5,4±0,09 мм ни, охирги диастолик катталик 12,0 дан 14,0 мм гача бўлиб, ўртача 13,0±0,18 мм ни, чап қоринча орқа девори кенглиги 4,0 мм дан 5,0 мм гача ўзгариб, ўртача - 4,5±0,09 мм ни, охирги систолик катталик 6,0 дан 10,0 мм гача бўлиб, ўртача 7,5±0,36 мм ни ташкил қилди. Шу ёшдаги болаларда юракнинг отилиш фракцияси 75 дан 89,0% гача ўзгариб, ўртача - 82,6±1,28 % ни, охирги диастолик ҳажм 4,0 дан 8,0 мл гача , ўртача - 5,5±0,36 мл, охирги систолик ҳажм 1,0 мл дан 4,0 мл гача ўзгариб, ўртача - 2,4±0,27 мл, зарб ҳажми 3,0 мл дан 5,0 мл гача ўзгариб, ўртача -3,9±0,18 мл эканлиги маълум бўлди. Чақалоқ болаларда юрак қисқариш сони 130,0 дан 156,0 та гача ўзгариб, ўртача - 143±2,39 та ни, ўпка артериясида қон айланиш тезлиги 1,88 дан 3,0 м/с