ONA QORNIDAGI HOMILANING QON AYLANISHINI O‘RGANISH USULLARI

Аннотация

This article discusses modern methods and technologies for studying the circulatory system of the fetus during intrauterine development. The importance of such methods as Dopplerography, ultrasound, MRI and cardiotocography is analyzed, and information about their diagnostic capabilities is provided. The study examines the role of fetal circulatory monitoring in identifying pathologies during pregnancy and their impact on the labor process. Key words: MRI and cardiotocography, circulation, life, labor, monitoring. Homila — ona qornida 2-oyning oxiridan (9-hafta) boshlab tugʻilish vaqtigacha (40-hafta) rivojlanayotgan pusht (embrion). 9-haftada homila inson qiyofasiga kiradi (bu davrda homilaning boshi, koʻzi, burni, ogʻzi, tanasi, qoʻloyoqlari aniq boʻladi). Bir akusher oyi (28-kun)da homila tuxumidan pusht va uning pardasi rivojlanib, homila shakllana boshlaydi. 2-oyning oxirida homila boʻyi 3,5 sm, vazni Выпуск журнала №-18 Часть–3_ Январь –2025 304 MODERN EDUCATION AND DEVELOPMENT 4 g; 3-oyning soʻngida homila boʻyi 8—9 sm, vazni 40 g cha boʻlib, boshi kattalashadi, jinsi shakllanadi, qoʻl-oyoq harakatlari sust boʻladi. 4-oy oxiriga kelib homila boʻyi 16 sm, vazni 120 g ga yetadi, qoʻl-oyoq harakatlari faollashadi (lekin hali onaga sezilmaydi), jinsi aniqlashadi. Homila 5 oylik boʻlga-nida boʻyi 24—26 sm, vazni 280—300 g, terisi nozik, qip-qizil badani mayin tuklar bilan qoplanadi; harakatlari onaga sezila boshlaydi. Ona qorniga quloq tutilganda H. yuragi urayotgani bilinadi. 6-oyning oxirida homila serharakat boʻlib, boʻyi 30 sm, vazni 600—700 gr ga yetadi. 7-oyning soʻngida homila boʻyi 35 sm, vazni 1000— 1200 gr ga yetadi (rasm); bu davrda homila tirik tugʻilishi mumkin, lekin chala hisoblanadi, biroq maxsus parvarish qilinsa, yashab ketadi (qarang Chsish tugʻilgan bola); 8 oylikda homilaning boʻyi 40 sm, vazni 1500—1600 gr cha keladi. 9-oyning oxirida homila boʻyi 45 sm, vazni 2400—2500 gr ga yetadi, teri osti yogʻ qavati qalinlashadi, badanidagi tuklar kamayadi, terisi silliqlashib, pushti rangga kiradi, sochlari uzayadi. 10-oy oxirida (9 kalendar oyiga toʻgʻri keladi) homila yetilib tugʻiladi; boʻyi 50 sm, vazni 3200—3500 gr boʻladi. Homila taraqqiyotining oʻziga xosligi uning ona qornida boʻlishi bilan ifodalanadi; unda bosh miya poʻstlogʻi toʻla-toʻkis taraqqiy etmagan boʻlib, asosiy hayotiy funkiiyalar (oziqlanish, nafas olish, ajratish) plasenta bilan uzviy bogʻlangan orqa miya orqali boshqariladi; platsenta homila bilan kindik orqali bogʻlanadi. Homila ona organizmidan oʻzining oʻsishi va rivojlanishi uchun zarur oziq moddalar (oqsil, yogʻ, uglevodlar), tuz, suv, vitaminlar, shuningdek, kislorodni qon tomirlar orqali olib, moddalar almashinuvi natijasida hosil boʻlgan chiqindilarni chiqaradi va hokazo Shuning uchun ayrim kasalliklar (yurak poroklari, gipertoniya, qandli diabet, infeksion kasalliklar), notoʻgʻri ovqatlanish, rejim buzilishi, atrof-muhitdagi zararli omillar (ishlab chiqarishdagi zaharli moddalar, vibratsiya, nurlanish), ich-kilik ichish, chekish va boshqa natijasida platsenta funksiyasining buzilishi homilaning oʻsishiga, ayniqsa, homiladorlikning dastlabki 3- oyida, homila aʼzolarining taraqqiyot davrida yomon taʼsir koʻrsatadi. Bu davrda homilaning oʻsishida qator oʻzgarish va nuqsonlar paydo boʻlishi, jumladan, homila toʻla yetilmasligi, u majruh boʻli-shi, oʻlik tugʻilishi yoki oʻz-oʻzidan tushishi, shuningdek, asfiksiya, kalla suyagining shikastlanib tugʻilish hollari uchrashi Выпуск журнала №-18 Часть–3_ Январь –2025 305 MODERN EDUCATION AND DEVELOPMENT mumkin. Homiladorlikning 4-oyidan homilaning turli taʼsirotlarga nisbatan sezgirligi bir qadar pasayadi. Gigiyena qoidalariga rioya qilish — ovqatlanish, mehnat qilish va dam olishni toʻgʻri uyushtirish homilaning normal oʻsishini taʼminlaydi, shuningdek, yuzaga kelishi mumkin boʻlgan noxushliklarni (oʻlik tugʻish, chilla davrida oʻlish va hokazo) oldini oladi.1 Homila rivojlanishini kuzatish, uning qon aylanish tizimidagi o‘zgarishlarni o‘z vaqtida aniqlash homiladorlikni nazorat qilishning muhim qismi hisoblanadi. Qon aylanish tizimining holati nafaqat homilaning umumiy salomatligi, balki ona va bolaning hayot xavfsizligini ta'minlashda ham katta ahamiyatga ega. Zamonaviy diagnostika usullari homiladorlik patologiyalarini erta bosqichlarda aniqlash imkonini beradi va bu orqali asoratlarni kamaytirish mumkin. 1. Homilaning qon aylanish tizimi: anatomik va fiziologik xususiyatlar Homila rivojlanishida qon aylanish tizimi asosiy rol o‘ynaydi. Plasenta orqali ona va homila o‘rtasida oziq moddalar va kislorod almashinuvi yuz beradi. Ushbu jarayonning optimal bo‘lishi homilaning sog‘lom rivojlanishini ta'minlaydi. 2. Dopplerografiya Doppler ultratovush usuli yordamida homila qon aylanishi dinamikasi o‘rganiladi. Bu usul orqali qon oqimining tezligi, qarshiligi va plasental tomirlardagi patologiyalar aniqlanadi. 3. Ultratovush diagnostikasi (UZD) UZD qon aylanish tizimini kuzatishning asosiy usuli hisoblanadi. Ushbu usul homila