YOZUVNING TARIXIY AHAMIYATI

Аннотация

В статье подробно рассказывается о письменности и ее происхождении. Анализируются виды письма по этапам развития письма. Широко освещаются место и значение письменности в истории человечества. Письменность является основой развития человечества, она служит непрерывному сохранению культурного и научного наследия. В статье рассматриваются первые формы письменности, системы письма, использовавшиеся в разных цивилизациях, а также важные аспекты влияния письменности на развитие общества. Данное исследование поможет понять историческое значение произведения. Ключевые слова: письмо, клинопись, пиктографическое письмо, рис. HISTORICAL SIGNIFICANCE OF THE WRITING Выпуск журнала №-18 Часть–5_ Январь –2025 59 MODERN EDUCATION AND DEVELOPMENT Annotation: The article details the writing and its origins. Types of writing are analyzed in stages of writing development. The place and importance of writing in the history of mankind is widely covered. Writing is the basis of human development, and it serves the continuous preservation of cultural and scientific heritage. The first forms of writing, writing systems used in different civilizations, and important aspects of the impact of writing on the development of society are considered in the article. This research will help to understand the historical significance of the writing. Keywords: writing, cuneiform writing, pictographic writing, fig. Kirish. Kishilik jamiyatida insonlar oʻzlarining maʼlum bir ehtiyojlarini qondirish maqsadida oʻzlariga kerakli boʻlgan narsani yaratishga majbur boʻladilar. Qadimda shu ehtiyojlar tufayli yozuv paydo boʻlgan. Yozuvning paydo boʻlishi tilning paydo boʻlishichalik uzoq tarixga ega emas. Olimlarning taʼkidlashicha, yozuvning tarixi taxminan oʻn besh yildan koʻp emas. Ayrim tillarning haligacha oʻz yozuvi yoʻq. Masalan, Amerika qitʼasining mahalliy aholilarida oʻzlarining yozuvi yoʻq. Yozuvning kelib chiqishi va taraqqiyoti jamiyat taraqqiyoti bilan uning madaniyatining yuqori saviyaga koʻtarilishi, shuningdek, siyosiy-huquqiy, estetik va shu kabi fikrlarni qayd qilish hamda keyingi davrga qoldirishga boʻlgan ehtiyojning oʻsishi bilan bogʻliq. Jamiyatda kitob, gazeta, jumal va umuman matbuotning ta'lim- tarbiyaviy ahamiyati yuksak darajaga ko'tarila borayotgan hozirgi paytda yozuvning, yozma nutqning roli ham o'sib, ta'sir doirasi kengayib bormoqda. Adabiyotlar tahlili. Yozuv paydo boʻlgandan beri bizga misli koʻrilmagan imkoniyatlar ochib berildi. Yozuvni taraqqiyotning kashfiyotchisi desak ham boʻladi. Agar yozuv bo'lmaganda, ajdodlarimiz tomonidan yaratilgan yuksak madaniyat namunalari etib kelmagan bo'lar edi. Homer, Beruniy, Yusuf Xos Hojib, Firdavsiy, Nizomiy, Ulug'bek, Navoiy, Bobur, Pushkin kabi buyuk siymolarning ajoyib fikrlaridan bahramand bo'la olmas edik. Yozuv insoniyat hayotida juda katta rol oʻynaydi. Dunyoning har qanday burchagida, har qanday sohada yozuvdan foydalaniladi. Выпуск журнала №-18 Часть–5_ Январь –2025 60 MODERN EDUCATION AND DEVELOPMENT Markaziy Osiyoda eng qadimgi davrda yashagan qabilalar to'g'risidagi dastlabki ma'lumotlar grek, eron, xitoy tarixchilari va yozuvchilari asarlarida, toshlarda bitib qoldirilgan yozuv va boshqa materiallarda bayon qilingan.O'rta Osiyo xalqlari, jumladan, o'zbek xalqi qadimda turli yozuv sistemasidan foydalanib kelgan. O'zbek yozuvlari tarixida amalda ishlatib kelingan asosiy yozuv sistemasini fonografik, ya'ni tovush yozuvi, harfiy yozuv yoki alfavit tashkil etgan. O'zbek xalqi Markaziy Osiyoning boshqa xalqlari singari oromiy, yunon, sug'd, xorazm, qo'shan, efialit, pahlaviy, suriya, hind, uyg'ur, arab yozuvi kabi bir qancha yozuvdan foydalangan. O'rxun-runik yozuvini boshqa turkiy xalqlar bilan birgalikda ijod qilgan. Sobiq sho'ro davrida boshqa Sharq xalqlari bilan bir qatorda avval lotin, keyinchalik esa rus grafikasiga asoslangan yozuvni qabul qilish o'zbek xalqi hayotida o'ziga xos hodisa bo'ldi. Asosiy qism. Yozuv asrlar oshib turli bosqichlardan oʻtib kelmoqda. Olimlar yozuvning paydo boʻlishi haqida oʻzlarining bir qancha asarlarini yozishgan. Masalan, Abu Nasr Farobiy Aristotelning "Ritorika" asariga yozgan sharhida yozuv tizimi, uslubiyati haqida maʼlumotlar keltirib oʻtgan. Bundan tashqari olim "Yozuv san'ati haqida kitob" nomli asarini ham yozgan. Abu Rayhon Beruniy tilshunoslikning juda ko'p masalalari bilan birgalikda yozuv haqida ham atroflicha fikr yuritadi. Shuningdek, yozuv o'zining taraqqiyotida turli xil bosqichlarni bosib o'tgan. Dastlab yozuv bo'lmagan davrlarda insonlar xotira bilan ko'proq ishlashgan. Lekin bu faqat biror narsa yoki ish harakatni eslatardi holos. Axborot uzatish uchun esa hech narsa yo'q edi. Ular biror bir buyumga shakl berish orqali ma'lumotlarni bir biriga yetkazishgan. Buyumga ma'no biriktirishning bu usuli "buyumli yozuv" deb atalgan. Shundan boshlab, ya' ni, yozuv taraqqiyotining boshqa bosqichlarida uning turli xil turlari kelib chiqqan. Bundan ko'rinib turibdiki, har bir bosqich bu bittadan yozuv turi degani. Endi biz yozuvn