ZAHIRIDDIN MUHAMMAD BABUR: A PROMINENT STATESMAN AND GREAT COMMANDER OF THE TEMURID DYNASTY

Аннотация

Мазкур мақолада ёқилғи-энергетика корхоналарида инвестиция лойиҳаларини амалга ошириш ва молиялаштириш бўйича хориж тажрибаси тадқиқ қилиниб, тадқиқот объекти ҳисобланган “Ўзбекнефтгаз” АЖ инвестиция фаолиятининг ҳозирги ҳолати, нефть-газ корхоналарида капитал таркиби ва самарадорлиги таҳлили, корхона ва унинг тизимидаги тармоқ корхонлари томонидан сўнгги йилларда жалб қилинган инвестициялар самарадорлиги таҳлили амалга оширилган. Маълумки, ёқилғи-энергетика мажмуаси, хусусан нефть-газ саноатида инвестиция фаолиятини амалга оширганда, у ёки бу лойиҳани амалга ошириш ва молиялаштириш масаласини кўриб чиқишдан аввал барча иштирокчилар 106 ISSN (E): 2181-4570 ResearchBib Impact Factor: 6,4 / 2023 SJIF 2024 = 5.073/Volume-2, Issue-9 манфаатлари мувозанатига эришиш, бундан ташқари мамлакат нефт-газ саноатининг ўзига хослигини кўзда тутиш, соҳада кузатилаётган тенденциялар, мажмуанинг инвестицион жозибадорлигини белгилаб берувчи асосий омиллар, ва умуман инвестициялаш жараёнини ташкил этишнинг барча асосий механизмларини аниқ тушуниш керак. Бундан ташқари жаҳон тажрибаси ва тарихий тенденцияларни ўрганиш, лойиҳаларни молиялаштиришда мамлакатда мавжуд шароитларга мослаштирилган, жаҳон амалиётида синовдан ўтган нефт ва газ лойиҳаларини молиялаштириш механизмларини (бюджет молиялаштириши, корпоратив молиялаштириш, лойиҳавий молиялаштириш ва ҳоказо) қўллаш, энг самарали воситалардан фойдаланиш муҳим [1]. Шундан келиб чиққан ҳолда халқаро амалиётда нефть ва газ соҳасидаги лойиҳаларни молиялаштиришнинг асосий турлари ва шартлари ҳамда уларнинг механизмларининг вақт ўтиши билан ривожланиши масалалари ҳам мазкур мақолада кўриб чиқилган. Ўзбекистон Республикасида нефть ва газ лойиҳаларини молиялаштириш ҳолати тавсиф қилинар экан, сўнгги беш йил давомида ушбу йўналишда жалб этиган инвестициялар ҳажмлари, манбалари, уларга таъсир этувчи омиллар таҳлили юритилган. Мақолада шунингдек, инвестиция лойиҳаларини молиялаштиришнинг турли таърифлари, унинг асосий тушунчалари, характерли хусусиятлари ва ўзига хос хусусиятлари кўриб чиқилган. Бир қатор хорижий мамлакатлар, жумладан Яқин ва Ўрта Шарқ мамлакатлари, Америка Қўшма Штатлари, Россия, Норвегия каби нефть ва газ саноати нисбатан кенгроқ ривожланган давлатлар мисолида нефть-газ корхоналарида инвестиция лойиҳаларини молиялаштириш масалалари таққослама таҳлил асосида кўриб чиқилган. Биргина Россия Федерацияси мисолида турли сабабларга кўра нефт ва газ соҳасидаги лойиҳаларни молиялаштириш учун ташқи қарзлар (халқаро молия институтлари) доирасида олинган маблағларни ҳам давлатлараро олинган кафолатланган ресурсларни ҳам йўналтирилишини сезиларли равишда 107 ISSN (E): 2181-4570 ResearchBib Impact Factor: 6,4 / 2023 SJIF 2024 = 5.073/Volume-2, Issue-9 камайганини кўриш мумкин [2]. Бунинг сабаблари таҳлил қилинганда давлат ёки кафолатганган қарз маблағларини тижорат лойиҳаларига эмас, балки энг биринчи навбатда, ижтимоий соҳа, коммунал хўжалик ва шунга ўхшаш соҳаларга йўналтирилганлиги билан изоҳлаш мумкин бўлади. Annotation: In this article, the foreign experience of financing investment projects in oil and gas enterprises is researched, the current state of investment activities of JSC Uzbekneftgaz, which is considered the object of the study, the analysis of the capital structure and efficiency of oil and gas enterprises, the efficiency of investments attracted by the enterprise and its branch enterprises in recent years. analysis was carried out. It is known that when carrying out investment activities in the oil and gas industry, before considering the issue of financing one or another project, it is necessary to achieve a balance of interests of all participants, in addition, to take into account the uniqueness of the country's oil and gas industry, the trends observed in the field, the main factors that determine the investment attractiveness of the complex, and it is necessary to clearly understand all the main mechanisms of organizing the investment process in general. In addition, it is important to study the world experience and historical trends, to apply financing mechanisms for oil and gas projects (budget financing, corporate financing, project financing, etc.) adapted to the existing conditions in the country, tested in world practice, and to use the most effective tools. Based on this, the main types and conditions of financing projects in the oil and gas sector in international practice, as well as issues of the development of their mechanisms over time, have been considered in this article. While describing the state of financing of oil and gas projects in the Republic of Uzbekistan, the volumes, sources, and factors affecting them of the investments attracted in this direction during the last five years were analyzed. The article also considers various definitions of investment project financing, its main concepts, characteristic features and specific features. 108 ISSN (E): 2181-4570 ResearchBib Impact Factor: 6,4 / 2023 SJIF 2024 = 5.073/Volume-2, Issue-9 On the