Научные статьиM.H.Sayidova, S.U.Pulatova2025
МЕЗОҒОВАКЛИ УГЛЕРОДНИНГ ТЕКСТУР ХОССАЛАРИГА ҲАРОРАТ ВА КАТАЛИЗАТОР ТАРКИБИНИНГ ТАЪСИРИ
КАТАЛИЗАТОР ТАРКИБИНИНГ ТАЪСИРИ · Tursunova Nilufar Gulomovna · Musulmonov Noryigit Hasanovich · E-mail: noryigit@gmail.com (2Associate Professor of the Department of Chemistry of the Uzbek-Finnish Pedagogical Institute,)
Современная наука и исследования · 70 · 2025
Аннотация
Ишда пропан-бутан фракциясидан мезоғовакли углерод олиш жараёнининг кинетик қонуниятлари ярим – саноат (пилот) реактори шароитида ўрганилган. Мезоғовакли углерод олишнинг тажриба тадқиқотларини ўтказишда 15%Ni*5%Co*5%Fe* 5%Cu*2%Mo/ЮКЦ катализатордан фойдаланилган. Ишда К мезоғовакли углерод солиштирма унумининг пиролиз вақтига (τ) боғлиқлиги, мезоғовакли углерод (К ) солиштирма унуми ва реактор унумдорлигининг (Q) катализатор қатлами мезоғовакли углерод қалинлигига (h ) боғлиқлиги, мезоғовакли углерод (К ) солиштирма унумининг k мезоғовакли углерод ҳароратга (Т) боғлиқлилиги, мезоғовакли углероднинг солиштирма унумининг пиролиз вақтига (τ) боғлиқликлари ўрганилган. Калит сўзлар: мезағовак углерод, катализатор, ҳарорат, солиштирма сирт. Мезоғовакли углероднинг солиштирма унумини аниқлаш бўйича маълумотлар ва намуналарнинг солиштирма юзасини ўлчаш натижалари 6-жадвалда қўйилган. Таъкидлаш керакки, мезоғовакли углероднинг солиштирма сирт юзаси реакция давомида фақат энг бошда углерод унумининг кўпайиши билан ортади. Углерод унумининг чамаси 20 г/г кат эришганида мезоғовакли углероднинг солиштирма сирт юзаси кейинчалик бироз ўзгаради. Шунинг учун, ҳар тажрибада углерод унумининг ҳар хил қийматларига қарамай, 1-жадвалда келтирилган солиштирма сирт юза бўйича маълумотлар солиштирилиши лозим бўлади. Олинган маълумотларга кўра мезоғовакли углероднинг унуми нафақат ҳарорат ва реакция вақтига, балки катализатор таркибига ҳам боғлиқ. Углероднинг энг катта унуми (1123,0 г/г ) 650℃ ҳароратда 5%Ni*5%Co*5%Fe*15%Cu/YuKS катализаторида реакторнинг кат 39,7 соат давомида олинганди. Углероднинг энг кам унуми (7,1 г/г ) 500℃ ҳароратда кат 5%Ni*5%Co*5%Fe*15%Cu*2%Mo/YuKS катализаторида 847 соат мобайнида олинди. Мезоғовакли углероднинг намуналарининг солиштирма юзаси жараён ҳароратининг кўтарилиши билан камаяди, бу ҳам толалар ўсишининг бошланғич босқичида катализатор заррачаларининг бирлашиши сабабли, ҳам пироуглерод билан ғовакларнинг ёпилиши ҳисобига, толаларнинг катталашиши билан боғланган бўлиши мумкин. 1-жадвал. Ҳарорат ва катализаторнинг таркибига боғлиқ ҳолда мезоғовакли углероднинг характеристикалари Катализатор Т, ℃ t, соат Y , г/г А , м2/г C кат ВЕТ 500 13,5 172,1 260,5 10%Ni*5%Co*5%Fe*10%Cu/YuKS 550 20,1 230,1 228,8 600 16,6 450,1 198,6 192 “TABIIY FANLAR: DOLZARB MUAMMOLAR VA ULARNING YECHIMLARI” 650 12,5 423,2 28,8 700 22,5 620,3 1,7 500 39,1 253,0 337,0 550 24,9 323,8 303,0 5%Ni*5%Co*5%Fe*15%Cu/YuKS 600 40,3 625,0 228,2 650 39,7 1123,0 58,2 700 12,6 323,5 52,9 500 8,4 7,1 368,7 550 51,8 393 321,6 600 24,1 287,6 276,4 5%Ni*5%Co*5%Fe*15%Cu*2%Mo/YuKS 650 27,6 678,9 - 700 11,7 369,3 - 600 12,2 272,5 - Foydalanilgan adabiyotlar: 1. Sarimsakova, N.S., Fayzullaev, N.I., Musulmonov, N.X., Atamirzayeva, S.T., Ibodullayeva, M.N. Kinetics and mechanism of reaction for producing ethyl acetate from acetic acid//International Journal of Control and Automation, 2020, 13(2), стр. 373–382. 2. Omanov, B.S., Fayzullaev, N.I., Musulmonov, N.K., Xatamova, M.S., Asrorov, D.A.Optimization of vinyl acetate synthesis process//International Journal of Control and Automation, 2020, 13(1), стр. 231–238 Omanov, B.S., Fayzullaev, N.I., Xatamova, M.S. Vinyl acetate production technology//International Journal of Advanced Science and Technology, 2020, 29(3), стр. 4923–4930 3. Xolmirzayeva H. N., Fayzullayev N. I. Obtaining Nanocarbon from Local Raw Materials and Studying Its Textural and Sorption Properties //International Journal of Engineering Trends and Technology, 2022 Volume 70 Issue 2, 163-171. ISSN: 2231 – 5381 /doi:10.14445/22315381/IJETT-V70I2P219 4. Musulmonov N. X., Fayzullaev N. I. Textural characteristics of zinc acetate catalyst //AIP Conference Proceedings. – AIP Publishing LLC, 2022. – Т. 2432. – №. 1. – С. 050015. 5. Bukhorov A. Q., Aslanov S. C., Fayzullaev N. I. Direct extraction of dimethyl ether from synthesis gas //AIP Conference Proceedings. – AIP Publishing LLC, 2022. – Т. 2432. – №. 1. – С. 050013. 193
Доказательный фрагмент
«Ишда пропан-бутан фракциясидан мезоғовакли углерод олиш жараёнининг кинетик қонуниятлари ярим – саноат (пилот) реактори шароитида ўрганилган.»
Образец извлечения
Демо-превьюИшда пропан-бутан фракциясидан мезоғовакли углерод олиш жараёнининг кинетик қонуниятлари ярим – саноат (пилот) реактори шароитида ўрганилган. Полный текст публикации CiteX не хранит — доступ к первоисточнику открывается по DOI согласно лицензии издателя и выбранному плану.
- Цитирований
- 0
- Тип
- Журнал
- Страна
- Узбекистан
- Ключевые слова
- мезағовак углерод, катализатор, ҳарорат, солиштирма сирт, солиштирма сирт.
Смежные источники
Общество и инновацииKhosiyat MAMATKULOVA2024
Академические исследования в современной наукеKhudaiberdiyeva Arafat Israilovna, Ph.D Professor hudayberdiyevaarofat@gmail.com +12026
Научные статьиI.B.Yangiboyev, E.X.Berdanov +22025