TASAVVUF TA’LIMOTIDA BOSHLANG‘ICH SINF O‘QUVCHILARINING IJTIMOIY ONGINI SHAKLLANTIRISH

Аннотация

Today, strengthening moral education, instilling such qualities as goodness, kindness, and honesty in the hearts of the younger generation is one of the important issues in our society. Especially at the stage of primary education, by forming the social consciousness of children, they can be brought up as useful individuals for society. In this regard, the educational aspects of the teachings of Sufism are of particular importance. Sufism calls for inner purification, kindness and compassion towards others. This article highlights the importance of the teachings of Sufism in instilling social ideas in the minds of primary school students. Every person should observe the rules of etiquette and respect for those around them from a young age. In the current process of globalization, the development of students' social consciousness is a very important process. 1 14 2 International scientific journal ISSN: 2181-3906 «MODERN SCIENCE АND RESEARCH» 2025 VOLUME 4 / ISSUE 5 / UIF:8.2 / MODERNSCIENCE.UZ Nazariy asoslar Bugungi kunda davrida insoniylik, mehr-oqibat, sabr-toqat, bag‘rikenglik kabi fazilatlarning yosh avlod ongiga singdirilishi dolzarb masalalardan biri hisoblanadi. Ayniqsa, ijtimoiy ongni shakllantirish jarayonini boshlang‘ich ta’lim bosqichidanoq yo‘lga qo‘yish katta ahamiyatga ega. Tasavvuf – bu inson qalbini poklash, uni axloqiy jihatdan komil bo‘lishga undovchi ta’limotdir. Mazkur referatda tasavvufiy g‘oyalarning boshlang‘ich sinf o‘quvchilari ijtimoiy ongiga ko‘rsatadigan ta’siri o‘rganiladi. Tasavvuf – bu islom ma’naviyatining ichki, ruhiy jihatini ifodalovchi ta’limot bo‘lib, uning asosiy tushunchalari poklik, sabr, tavoze, muhabbat, fano va baqo kabi tushunchalardan iborat. Buloqday tiniq ruhiy olamni shakllantirish tasavvufning bosh maqsadidir. Bu tushunchalar yosh bolalar tarbiyasida axloqiy poydevor bo‘lishi mumkin. Abu Nasr Forobiy, Jaloliddin Rumiy, Ahmad Yassaviy, Bahouddin Naqshband kabi mutasavviflar asarlarida bolalarga ta’sir qiluvchi axloqiy-g‘oyaviy yondashuvlar mavjud.Bolalar ruhiyatida ijtimoiy ongning shakllanishi, atrofdagi insonlarga nisbatan samimiylik, o‘zini boshqalarning o‘rniga qo‘yish, saxovatli bo‘lish kabi tushunchalarni singdirish tasavvufiy qarashlar bilan uyg‘un holda amalga oshirilishi mumkin. Tasavvuf ta’limotining mohiyati Tasavvuf bu islom falsafasining muhim yo‘nalishi bo‘lib, u ruhiy poklanish, Allohga muhabbat, insonparvarlik va muruvvat kabi g‘oyalarini o‘zida mujassam etadi. Tasavvufiy adabiyotlarda bolalar tarbiyasiga oid ko‘plab hikmatlar, ibratli voqealar mavjud. Jumladan, Jaloliddin Rumiy, Ahmad Yassaviy, Bahouddin Naqshband singari mutasavviflar asarlarida inson qalbini tarbiyalashga qaratilgan g‘oyalar ustuvordir. Ijtimoiy ong tushunchasi va uning shakllanishi Ijtimoiy ong – bu insonning o‘zini jamiyatda tutish madaniyati, boshqa insonlarga nisbatan ijobiy munosabat bildirish, umumiy qadriyatlarga amal qilishdan iboratdir. Bolalar uchun bu tushunchalar o‘yin, hikoya, ertaklar orqali ong ostiga singdiriladi. Shu bois tasavvufiy g‘oyalar bu jarayonda samarali vosita bo‘la oladi. Tasavvufning hozirgi zamon bilan aloqasi juda muhim va turli nuqtai nazardan o'rganish mumkin. Tasavvuf, asosan, ruhiy o'sish va ma'naviy izlanishlarga yo'naltirilgan, insonning ichki dunyosini va Yaratganga bo'lgan aloqasini chuqur tushunishga harakat qiluvchi bir ilm sifatida mavjud. Bugungi kunda tasavvufning hozirgi zamon bilan aloqasi quyidagi nuqtalarda ko'rinadi: 1. Ruhiy salomatlik va stressni kamaytirish: Hozirgi zamonda insonlar ko'pincha ruhiy stress va bezovtalikdan aziyat chekishadi. Tasavvuf amaliyotlari, masalan, zikr qilish, meditatsiya va nafsni tiyish usullari, insonning ichki tinchligini topishiga yordam beradi. Bu ruhiy salomatlikni yaxshilash uchun foydalidir va zamonaviy psixoterapiya va stressni kamaytirish usullari bilan o'xshashliklar ko'rsatadi. 2. Shaxsiy o'sish va ma'naviyat: Hozirgi jamiyatda ko'plab insonlar ma'naviy izlanishlarga qiziqmoqda. Tasavvuf, insonni o'zini tushunishga, o'zining maqsad va vazifalarini anglashga undaydi. Shaxsiy rivojlanishning bir shakli sifatida, tasavvuf bugungi kunda ko'plab treninglar, seminarlar va o'z-o'zini rivojlantirish kurslari bilan bog'liq. 3. Tinchlik va ijtimoiy adolat: Tasavvufda odamlar bir-biriga muhabbat, mehr-oqibat va hurmat ko'rsatishga chaqiriladi. Hozirgi jamiyatda tasavvufning ta'limotlari tinchlik, adolat va ijtimoiy mas'uliyatni targ'ib qilishga yordam beradi. Masalan, tasavvufiy amaliyotlar insonlarni 1 14 3 International scientific journal ISSN: 2181-3906 «MODERN SCIENCE АND RESEARCH» 2025 VOLUME 4 / ISSUE 5 / UIF:8.2 / MODERNSCIENCE.UZ materializm va individualizmga qarshi turishga undaydi va jamiyatdagi ijtimoiy tenglikni ko'zlashga yordam beradi. 4. Texnologiya va zamonaviy hayot: Hozirgi zamon texnologik rivojlanish va raqamli dunyo bilan chambarchas bog'liq. Ba'zi tasavvuf amaliyotlari, masalan, onlayn platformalarda zikr qilish, ruhiy ma'lumotlarni tarqatish va ma'naviy kitoblarni internet