ВРЕДИТЕЛИ ЗЕРНОВЫХ БОБОВЫХ КУЛЬТУР

Аннотация

This thesis analyzes the main pests that damage grain and leguminous crops and methods of combating them. The increasing population and the increasing demand for food from year to year are the reasons for this. Wheat, barley and oats, which are the most nutritious crops for the population, are of great importance. 86 Universal International Scientific Journal 2025, 2(5) Keywords: M. frolovi Germ., M. biguttata Gebl., M. cincta OI., M. quadripunctata L., M., scabiosae OI., M. calida Pall., M. turcestanica Esch. Language: Uzbek Citation: Luqmonova , D. (2025). PESTS OF CEREAL LEGUME CROPS. Universal International Scientific Journal, 2(5), 86–89. Retrieved from https://universaljurnal.uz/index.php/jurnal/article/view/1863 Copyright © 2025 by author(s) and Scientific Research Publishing Inc. This work is licensed under the Creative Commons Attribution International License (CC BY 4.0). http://creativecommons.org/licenses/by/4.0/ Don dukkakli ekinlar-bug'doy, arpa, yetkazadi. Ular: M. frolovi Germ., M. jo'xori va boshqa asosiy oziq-ovqat va sanoat biguttata Gebl., M. cincta OL., M. ekinlari-dunyo bo'ylab oziq-ovqat quadripunctata L., M., scabiosae OL., M. ta'minotining muhim qismini tashkil etadi. Bu calida Pall., M. turcestanica Esch., M. ekinlar nafaqat iste'mol maqsadida, balki turli andecimpunctata Gebl., M. sedecimpunctata sanoat tarmoqlari uchun ham zarur xom ashyo Gebl. lardan iborat. Zarari. Malhamchi sifatida keng qo'llaniladi. Biroq, don dukkakli qo’ng’izlar lichinkalik stadiyasida ekinlarga nisbatan zararli organizmlar, shu zararsizgina emas, balki qizil bosh shpanka jumladan zararkunandalar, kasalliklar va singari, chigirtka ko’zachalarida parazitlik begona o'tlar, sezilarli darajada qiyinchiliklar qilib foyda ham keltiradi. Voyaga yetgan yaratishi mumkin. Zararli organizmlar nafaqat qo’ng’izlar no’xat, beda, zig’ir, xantal, soya, hosilni kamaytiradi, balki mahsulot sifatiga indov gullarini, ba’zan barglarini ham ham salbiy ta'sir ko'rsatadi. Shuning uchun, kemiradi. Biroq bu qo’ng’izlar lalmikor ushbu ekinlarga qarshi kurashish muhim ekinlardagina sezilarli darajada zarar ahamiyatga ega. yetkazadi. Dukkakli don ekinlarida oziqlanuvchi Tarqalishi. Frolov malhamchisi zararkunanda hasharotlarning asosiy turlarini (Mulabris frolovi Germ.) Markaziy Osiyo, aniqlash va ularga qarshi ekologik zararsiz Qozog’iston va Sibirda uchraydi; Mulabris biologik kurash choralarini ishlab chiqish va biguttata Gebl. O’zbekiston, Tojikiston va bu bilan atrof muhitini zararli pestisidlar bilan Shimoliy Afg’onistonda borligi aniqlandi; ifloslanishining oldini olish dolzarb masala belbog’li malhamchi (Mylabris cincta Olivier, bo’lib hisoblanadi. Dukkakli don ekinlarini 1795) Gresiya, Kichik Osiyo, Suriya, Eron, zararkunandalardan himoya qilishda tabiiy Misr, Jazoirda tarqalgan. Markaziy Osiyoda entomofaglar faoliyatidan foydalanish ayniqsa bu turning alohida kenja turi Mulabris cincta muhimdir. Entomofaglarni Shrenki Gebl. uchraydi. To’rt nuqtali biolaboratoriyalarda sun’iy ko’paytirib malhamchi (Mulabris guadripunetata L.) dalalarga chiqarish ular samaradorligini Markaziy va Old Osiyoda hamda O’rta va yanada oshiradi. Janubiy Yevropada uchraydi; Mulabris Markaziy Osiyoda malhamchi Scabiosae. Markaziy Osiyoda, Yaqin Sharq qo’ng’izlarning bir necha turlari zarar mamlakatlarida, Kavkaz ortida, Volganing 87 Universal International Scientific Journal 2025, 2(5) qo’yi qismlarida hayot kechiradi; Turkiston ichidagi moddani kemirib yeyishi bilan zarar malhamchisi (Mulabris turkestanica Esch.) va yetkazadi. Masalan, Qamashidagi no’xat o’n olti nuqtali malhamchi (Mulabris ekinlarida urug’larning 5 % dan ziyodroq sedecimpunctata Gebl.) O’zbekistonda qismi nobud bo’lganligi aniqlandi tarqalgan; o’n bir nuqtali malhamchi XULOSA (Mulabris undecimpunctata Gebl.) Markaziy Don dukkakli ekinlar - jumladan, Osiyo respublikalarida uchraydi. bug'doy, arpa, jo'xori va ayniqsa no’xat — Malhamchi qo’ng’izlarning tanasi nafaqat oziq-ovqat, balki sanoat uchun ham cho’zinchoq bo’lib, yon tomonlari birmuncha muhim ahamiyatga ega ekinlar hisoblanadi. siqilib turadi. Oldingi ko’kragi Biroq ushbu ekinlar turli zararli organizmlar, qanotustliklarining tubiga qaraganda torroq. xususan, hasharot zararkunandalar, kasalliklar Mo’ylovlari to’g’nag’ich 26 shaklida bo’lib, va begona o'tlarning ta’siriga uchraydi. tasbehsimon bo’g’imli, oldingi va o’rtancha Ayniqsa, malhamchi qo’ng’izlar (Mulabris oyoq panjalari besh bo’g’imli, keyingi turkumiga mansub turlar) va no’xat qo’ng’izi oyoqlariniki to’rt bo’g’imli; qalqonchasi (Bruchas pisorum) kabi zararkunandalar yaqqol ko’rinib turadi. Mulabris frolovi Germ. dukkakli ekinlar hosiliga sezilarli zarar tanasining uzunligi 11-16 mm, rangi metalldek yetkazadi. Zararkunandalar nafaqat hosil yaltirab turadigan qopa tusda, qora tuklar bilan miqdorini kamaytiradi, balki mahsulot sifatiga qoplangan. Qanotustliklarining rangi ko’kish ham jiddiy salbiy ta’sir ko’rsatadi. Shu bois qora, tublarida qizil dog’ bor; ularni aniqlash