ВРЕДИТЕЛИ ЗЕРНОВЫХ И БОРЬБА С НИМИ

Аннотация

This thesis discusses effective methods for combating grain pests, in particular, weevils. Among the measures, plowing, early spring feeding with mineral fertilizers, and planting high-quality seeds are effective in reducing weevil damage. Keywords: Grain pests, crop, plowing, mineral fertilizers, resistant varieties. Language: Uzbek 90 Universal International Scientific Journal 2025, 2(5) Citation: Mamadaliyeva , A. (2025). GRAIN PESTS AND THEIR CONTROL. Universal International Scientific Journal, 2(5), 90–93. Retrieved from https://universaljurnal.uz/index.php/jurnal/article/view/1864 Copyright © 2025 by author(s) and Scientific Research Publishing Inc. This work is licensed under the Creative Commons Attribution International License (CC BY 4.0). http://creativecommons.org/licenses/by/4.0/ Qishloq xo‘jalik ekinlarining sezilarli darajada zarar qilmoqda. hosildorligini pasaytiradiganasosiy tabiy Zararkunandalar nafaqat hosilni kamaytiradi, bo‘lmaganomillardan biri zararli balki qishloq xo'jaligi mahsulotlarining hasharotlardir. Shuning uchun o‘simliklarni sifatiga ham salbiy ta'sir ko'rsatadi. G‘alla zararkunandalardan himoya qilish dolzarb zararkunandalari bilan kurashish masalalardan biri hisoblanadi. samaradorligi esa o'zgaruvchan omillarga, Bugungi kunga kelib Respublikamiz jumladan, iqlim o'zgarishlari, ekin navlari, g‘allazorlarida 50 turdan ortiq zararkunanda zararkunandalarning biologik xususiyatlariga hasharotlar g‘allaga zarar yetkazishi va agrotexnik tadbirlarga bog'liqdir. kuzatilgan. Katta maydonlarga eng ko‘p Zararli xasva bug‘doyning tuplanish, nay tarqalib, jiddiy zarar yetkazadigan asosiy tortish, boshoq tortish va pishish fazalarida zararkunandalardan zararli xasva, shira, trips, poya va boshog‘ini zararlaydi. Zararkunanda shilimshiq qurt, shved va gessen pashshalari, ko‘proq tog‘li va tog‘oldi mintaqalarida vizildoq qo‘ng‘iz, ola saraton(sikada), poya uchraydi. arrakashi va boshqalar xisoblanib, ayrim Kurash choralari. Zararli xasvaga karshi yillarda qulay sharoit paydo bo‘lganida agrotexnik- seleksiya, biologik xamda ommaviy ko‘payib, keng maydonlarga kimyoviy kurash tizimi tavsiya etiladi. tarqaladi hamda sezilarli darajada hosilga 1. Xasvaga karshi kurashda agrotexnik zarar yetkazadi. tadbirlar aloxida o‘rin tutadi. Bunga eng G‘alla zararkunandalar bilan sezilarli, avvalo xosil yigilganidan keyin birinchi galda ba’zan kuchli darajada zararlanadigan xasva bilan zararlangan dalalarni shudgorlash o‘simliklar qatoriga kiradi. kiradi. Zudlik bilan o‘tkazilgan bu tadbir Bug‘doy bu zararkunandalar bilan natijasida xasva uchun qo‘shimcha yem zararlanganda hosildorlik 30-50% kamayishi bo‘lishi mumkin bo‘lgan to‘kilgan don va mumkin. Respublika sharoitida bu asosiy qushimcha oziklanayotgan xasvalar yerga zararkunandalarga qarshi samarali kurashish ko‘milib nobud bo‘ladi. Erta baxorda kuzda uchun o‘rtacha sutkalik havo harorati 8-10°S ekilgan g‘alla ekinlarini mineral o‘g‘itlar bilan daraja bo‘lganda maysalarning tuplanish oziqlantirish va suspenziya qo‘llash: baxorgi davridan boshlab har haftada donln ekilarni ekishdan oldin yukori saviyada zararkunandalarning tarqalishini nazorat qilib agrotexnik tadbirlarni o‘tkazish - yerga ishlov borish talab etiladi. berish, o‘g‘itlash, yukori sifatli urug‘ni erga G‘alla zararkunandalari qishloq muddatlarla ekish xam xasva zararini xo'jaligida eng jiddiy tahdidlardan biri bo'lib, birmuncha kamaytiradi. ular butun dunyo bo'ylab g'alla ekinlarini 91 Universal International Scientific Journal 2025, 2(5) 2. Chidamli navlar tanlash. Erta pishar tadbirlar yordamida g'alla hosilini himoya navlar ekilganda xasva ularga to‘liq rivojlanib qilish va iqtisodiy zararlarni kamaytirish ulgurmaydi. Xozirgi davrda xasva zarariga mumkin. bardosh beradigan xamda zararkunanda XULOSA rivojlanishi uchun yokimsiz navlar Qishloq xo‘jalik ekinlarining, xususan, yaratilganki, bularni ekish qo‘shnmcha g‘alla ekinlarining hosildorligiga salbiy ta’sir mablag‘ sarfisiz ekinlarni ximoya kilishni ko‘rsatadigan asosiy omillardan biri bu taminlaydi Shunday navlar xam mavjudki, ular zararkunanda hasharotlardir. Respublikamizda xasva so‘lagiga ferment ta’siriga uchramaydi g‘alla ekinlariga zarar yetkazuvchi 50 dan va iztirob chekmanli. ortiq hasharot turlari aniqlangan bo‘lib, ular 3. Kechiktirmay yig‘im-terim o‘tkazish orasida zararli xasva, shira, trips, shilimshiq Bu tadbir shundan iboratki, agarda g‘alla qurt, shved va gessen pashshalari, vizildoq yig‘amini boshoqlar sutmum davrida ayrim qo‘ng‘iz, ola saraton (sikada), poya arrakashi qilib, yani oldin o‘rib, keyin yanchilsa. kabi turlar eng xavflilari hisoblanadi. Ular zararkunanda to‘liq oziqlaniga ulgurmaydi va ayrim yillari qulay iqlimiy sharoitda ommaviy fiziologik zaif bo‘lib qshplab kiriladi. Bundan ko‘payib, katta maydonlarga tarqaladi va tashqari. ko‘pgina xasva lichinkalari mexanik hosildorlikka jiddiy zarar yetkazadi. Ayniqsa, ravishda ezilib o‘ladi. zararli xasva bug‘doyning barcha vegetatsiya 4. Biologik usul. Xasvaga qarshi