РАЗВИТИЕ ЯЗЫКОВОЙ КОМПЕТЕНТНОСТИ СТУДЕНТОВ В ПРЕПОДАВАНИИ ДРАМАТИКИ

Аннотация

Бул макалада мектепте кыргыз адабияты сабагында драмалык чыгармаларды окутууда окуучулардын тилдик компетенттүүлүгүн өнүктүрүүнүн бир нече аспектилери көрсөтүлдү. Драма идеялык-көркөмдүк проблемасынын ар түрдүүлүгү менен эң кеңири колдонулган жанр, ал коомдун турмушундагы жана адам тагдырындагы кездешкен ар түрдүү кырдаалдарды сүрөттөп, курч конфликтте өнүгөт, бирок конфликт трагедиядагыдай өтө жогору болбостон, чечилүүгө ылайыкташат. Драмага аныктама берилип, мектеп программасында кайсы класста кайсы драмалар окутулары белгиленди. Драма жанрынын жаралуу тарыхына токтолуп, кыргыз адабиятын орто мектептерде окутууда драмалык чыгармаларга токтолгон бир нече окумуштуу-методисттер бар экендиги айтылды. Драмалык чыгармаларды окутууда окуучулардын тилдин компетенттүүлүгүн өнүктүрүү үчүн окуутуунун ийгиликтүү шарттарын эске алуу маанилүүлүгү көрсөтүлүп, мугалимдин иш аракеттери сунушталды. Жалпы эле мектеп программасындагы кыргыз адабияты сабагында окуучулар ээ боло турган компетенциялар белгиленип, алардын ичинен тилдик компетенттүүлүккө басым жасалды. Ачкыч сөздөр: Мектеп, драма, компетенттүүлүк, окуучулар, кыргыз адабияты, мугалим, сабак, чыгарма, окутуу ж.б. Аннотация. В статье представлены некоторые аспекты развития языковой компетенции учащихся при преподавании драматических произведений на уроках кыргызской литературы в школе. Драма — наиболее распространённый жанр с разнообразной идейно-художественной проблематикой. В ней описываются различные ситуации, возникающие в жизни общества и человеческой судьбе, и развиваются в остром конфликте, но конфликт этот не столь высок, как в трагедии, а адаптирован к разрешению. Было дано определение драме, и в школьной программе указывалось, какие драмы будут преподаваться в тех или иных классах. Обращаясь к истории создания жанра драмы, было отмечено, что существует ряд ученых-методистов, которые уделяют особое внимание драматическим произведениям в преподавании кыргызской литературы в средних школах. Была подчеркнута важность учета условий успешного обучения для развития языковой компетенции учащихся при преподавании драматических произведений, а также предложены действия учителя. В целом, урок кыргызской литературы в школьной программе определяет компетенции, которые должны приобрести учащиеся, с упором на языковую компетенцию. Ключевые слова: Школа, драма, компетентность, ученики, кыргызская литература, учитель, урок, работа, преподавание и т. д. Annotatsiya. Ushbu maqolada maktabda qirg‘iz adabiyoti fanida dramatik asarlarni o‘qitishda o‘quvchilarning lingvistik kompetentligini rivojlantirishning bir necha jihatlari ko‘rsatib berildi. Drama g‘oyaviy-badiiy muammolarining xilma-xilligi bilan eng keng qo‘llaniladigan janr bo‘lib, u jamiyat hayoti va inson taqdirida uchraydigan turli vaziyatlarni tasvirlab, keskin konflikt asosida rivojlanadi, biroq konflikt tragediyadagidek haddan tashqari keskin bo‘lmay, yechim topishga moslashgan bo‘ladi. Dramaning ta’rifi berilib, maktab dasturida qaysi sinfda qaysi dramalar o‘qitilishi ko‘rsatildi. Drama janrining yuzaga kelish tarixi yoritilib, qirg‘iz adabiyotini o‘rta maktablarda o‘qitishda dramatik asarlarga murojaat qilgan bir qancha olim-metodistlar mavjudligi ta’kidlandi. Dramatik asarlarni o‘qitishda o‘quvchilarning lingvistik kompetentligini rivojlantirish uchun ta’limning samarali shartlarini inobatga olish muhimligi ko‘rsatilib, o‘qituvchining faoliyatiga doir tavsiyalar berildi. Umuman olganda, maktab dasturidagi qirg‘iz adabiyoti fanida o‘quvchilar adpi.uz universaljurnal.uz 176 SUN'IY INTELLEKTNI PEDAGOGIK TA'LIMGA INTEGRATSIYA QILISH:MUAMMO VA YECHIMLAR mavzusida xalqaro ilmiy-amaliy anjuman materiallari. Andijon. 23-25 aprel 2025-yil egallashi lozim bo‘lgan kompetensiyalar belgilandi va ulardan aynan lingvistik kompetentligiga alohida e’tibor qaratildi. Kalit so‘zlar: maktab, drama, kompetentlik, o‘quvchilar, qirg‘iz adabiyoti, o‘qituvchi, dars, asar, o‘qitish va boshqalar. Annotation. This article presents several aspects of the development of students' linguistic competence in the teaching of dramatic works in the Kyrgyz literature lesson at school. Drama is the most widely used genre with a variety of ideological and artistic problems, it describes various situations encountered in the life of society and human destiny, develops in acute conflict, but the conflict is not as high as in tragedy, but is adapted to resolution. Drama is defined, and in which grades in the school curriculum it is indicated which dramas are taught. Referring to the history of the creation of the drama genre, it is noted that there are several scholars-methodologists who focus on dramatic works in the teaching of Kyrgyz literature in secondary schools. The importance of taking into account the successful conditions of teaching to develop students' linguistic competence in the teaching of dramatic works is highlighted, and the teacher's actions are suggested. In general, the competencies that students will acquire in the Kyrgyz literatur