ВЛИЯНИЕ ТЕХНОЛОГИЙ ИСКУССТВЕННОГО ИНТЕЛЛЕКТА НА КУЛЬТУРЫ СТРАН ПО ВСЕМУ МИРУ

Аннотация

Currently, artificial intelligence is rapidly developing all over the world, having a significant impact on such areas as economics, education, medicine, transport, art and culture. Much work is being done to enrich and develop culture using artificial intelligence technologies. The article examines the impact of artificial intelligence technologies on the culture of countries around the world. Keywords: artificial intelligence, cultural heritage, art, global popularization, popular culture, integration. KIRISH. Sun’iy intellekt har bir sohaga shiddat bilan kirib kelmoqda. Sun’iy intellekt texnologiyalarining barcha shakl va turlari tezkorlik bilan keng ko’lamda tarqalmoqda. Davlatimizda ham sun’iy intellektni rivojlantirish bo’yicha keng ko’lamli ishlar amalga oshirilmoqda. Prezidentimiz SHavkat Mirziyoyev 2021-yil fevral oyida sun’iy intellekt texnologiyalarining rivojlantirish uchun shart sharoitlar yaratishga doir qaror qabul qilgan. Zamonaviy texnologiyalar rivoji global madaniyat shakllanishiga ham sezilarli ta’sir ko’rsatmoqda.Aniqsa, sun’iy intellekt texnologiyalarining rivoji dunyo mamalakatlari madaniyatiga yangi tendensiyalarni shakllantirmoqda. Sun’iy intellekt turli sohalarda ,jumlada, san’at, madaniyat, adabiyot, musiqa, kino, hatto tillar rivojida ham o’z o’rniga ega bo’lib bormoqda. B.M.T. Bosh kotibi Antoniu Guterrishning so’zlariga ko’ra sun’iy intellekt barqaror rivojlanish maqsadlariga erishish va kuchliroq, adolatli kelajakni ta’minlashga yordam beradi, u buni 80 foizga tezlashtirishi mumkin. Biroq, tegishli kafolatlarsiz sun.iy intellekt tengsizlikni yanada kuchaytirishi va nomutanosib ravishda eng zaif qatlamlarga ta’sir ko’rsatishi mumkin. Sun’iy intellekt madaniy merosni saqlash va targ‘ib qilish, ijodiy jarayonlarni avtomatlashtirish, shuningdek, milliy va global madaniyatlar o‘rtasidagi o‘zaro ta’sirni kuchaytirish kabi yo‘nalishlarda samarali qo‘llanilmoqda. Shu bilan birga, SI texnologiyalarining keng tarqalishi ba’zi xavotirlarni ham yuzaga keltirmoqda. Masalan, an’anaviy madaniy qadriyatlarning yo‘qolib ketish xavfi, inson ijodkorligining o‘rnini texnologiya egallashi yoki SI tomonidan yaratilgan kontentning axloqiy jihatlari atrofida qizg‘in bahs-munozaralar davom etmoqda. adpi.uz universaljurnal.uz 413 SUN'IY INTELLEKTNI PEDAGOGIK TA'LIMGA INTEGRATSIYA QILISH:MUAMMO VA YECHIMLAR mavzusida xalqaro ilmiy-amaliy anjuman materiallari. Andijon. 23-25 aprel 2025-yil Sun’iy intellekt (SI) texnologiyalari dunyo mamlakatlarining madaniyatiga turli yo‘llar bilan ta’sir qilmoqda. Bu ta’sir madaniy merosni saqlash, san’at va ijodiy jarayonlarni rivojlantirish, til va aloqa imkoniyatlarini kengaytirish hamda ijtimoiy odatlarni o‘zgartirish kabi sohalarda namoyon bo‘lmoqda. Quyida sun’iy intellektning asosiy ta’sir yo‘nalishlari haqida ma'lumot beraman: 1. Madaniy merosni saqlash va targ‘ib qilish. Sun’iy intellekt texnologiyalari qadimiy qo‘lyozmalarni tiklash, tarixiy yodgorliklarni raqamlashtirish va virtual reallik orqali ularni ommaga taqdim etishda qo‘llanilmoqda. Masalan, Google Arts & Culture kabi loyihalar sun’iy intellekt yordamida san’at asarlarini aniqlaydi, tahlil qiladi va ularning tarixi haqida ma’lumot beradi. 2. San’at va ijodiy jarayonlarga ta’siri. Sun’iy intellekt musiqa yaratish, rassomchilik va adabiyot sohalarida ham faol foydalanilmoqda. Mashhur AI dasturlaridan biri DALLE va Midjourney tasvir yaratishda, ChatGPT esa hikoya, she’r va maqola yozishda yordam beradi. Bu esa madaniyatning yangi yo‘nalishlarini shakllantirmoqda. Masalan, Erkin Vohidovning “Inson” qasidasini rus tiliga tarjima qilib, rok yo’nalishida qo’shiq yaratildi. 3. Til va aloqa imkoniyatlarini kengaytirish. Sun’iy intellelkt tarjimon dasturlari millatlararo muloqotni osonlashtirib, turli tillardagi adabiyot va san’at asarlarini keng auditoriyaga yetkazmoqda. Masalan, Google Translate yoki DeepL tarjima xizmatlari turli tillardagi madaniy merosni kengroq tushunishga yordam beradi. 4. Ijtimoiy urf-odatlar va kundalik hayotdagi o‘zgarishlar. Sun’iy intellekt algoritmlari ijtimoiy tarmoqlarda odamlarning qiziqishlarini tahlil qilib, madaniy me’yorlarni shakllantirishga ta’sir qilmoqda. Netflix yoki Spotify kabi platformalar sun’iy intellekt yordamida foydalanuvchilarga madaniy didiga mos kontent tavsiya etadi, bu esa insonlarning madaniy tajribalarini o‘zgartiradi. 5. Etika va madaniy xilma-xillikka ta’siri. Sun’iy intellekt texnologiyalari madaniy xilma- xillikni saqlash va rivojlantirishga ham, uni yo‘q qilishga ham xizmat qilishi mumkin. Agar sun’iy intellekt ma’lum madaniyatlar haqida yetarlicha ma’lumotga ega bo‘lmasa, u noto‘g‘ri yoki stereotipik natijalar berishi mumkin. Shu sababli, sun’iy intellekt modellarini turli madaniyatlarni inobatga olgan holda yaratish muhimdir. Sun’iy intellekt dunyo madaniyatiga kuchli ta’sir ko‘rsatmoqda va bu jarayon har yili yanada kuchaymoqda. Sun’iy intellektning (SI) dunyo mamlakatlari madaniyatiga ta’siri ikki tomonlama – ijobiy ham, salbiy ham bo‘lishi mumki