РАЗВИТИЕ ЯЗЫКОВОЙ КОМПЕТЕНТНОСТИ СТУДЕНТОВ В ПРЕПОДАВАНИИ ДРАМАТИКИ

Аннотация

Бул макалада мектепте кыргыз адабияты сабагында драмалык чыгармаларды окутууда окуучулардын тилдик компетенттүүлүгүн өнүктүрүүнүн бир нече аспектилери көрсөтүлдү. Драма идеялык-көркөмдүк проблемасынын ар түрдүүлүгү менен эң кеңири колдонулган жанр, ал коомдун турмушундагы жана адам тагдырындагы кездешкен ар түрдүү кырдаалдарды сүрөттөп, курч конфликтте өнүгөт, бирок конфликт трагедиядагыдай өтө жогору болбостон, чечилүүгө ылайыкташат. Драмага аныктама берилип, мектеп программасында кайсы класста кайсы драмалар окутулары белгиленди. Драма жанрынын жаралуу тарыхына токтолуп, кыргыз адабиятын орто мектептерде окутууда драмалык чыгармаларга токтолгон бир нече окумуштуу-методисттер бар экендиги айтылды. Драмалык чыгармаларды окутууда окуучулардын тилдин компетенттүүлүгүн өнүктүрүү үчүн окуутуунун ийгиликтүү шарттарын эске алуу маанилүүлүгү көрсөтүлүп, мугалимдин иш аракеттери сунушталды. Жалпы эле мектеп программасындагы кыргыз адабияты сабагында окуучулар ээ боло турган компетенциялар белгиленип, алардын ичинен тилдик компетенттүүлүккө басым жасалды. Ачкыч сөздөр: Мектеп, драма, компетенттүүлүк, окуучулар, кыргыз адабияты, мугалим, сабак, чыгарма, окутуу ж.б. Аннотация. В статье представлены некоторые аспекты развития языковой компетенции учащихся при преподавании драматических произведений на уроках кыргызской литературы в школе. Драма — наиболее распространённый жанр с разнообразной идейно- художественной проблематикой. В ней описываются различные ситуации, возникающие в жизни общества и человеческой судьбе, и развиваются в остром конфликте, но конфликт этот не столь высок, как в трагедии, а адаптирован к разрешению. Было дано определение драме, и в школьной программе указывалось, какие драмы будут преподаваться в тех или иных классах. Обращаясь к истории создания жанра драмы, было отмечено, что существует ряд ученых-методистов, которые уделяют особое внимание драматическим произведениям в преподавании кыргызской литературы в средних школах. Была подчеркнута важность учета условий успешного обучения для развития языковой компетенции учащихся при преподавании драматических произведений, а также предложены действия учителя. В целом, урок кыргызской литературы в школьной программе определяет компетенции, которые должны приобрести учащиеся, с упором на языковую компетенцию. Ключевые слова: Школа, драма, компетентность, ученики, кыргызская литература, учитель, урок, работа, преподавание и т. д. Annotation. This article presents several aspects of the development of students' linguistic competence in the teaching of dramatic works in the Kyrgyz literature lesson at school. Drama is the most widely used genre with a variety of ideological and artistic problems, it describes various situations encountered in the life of society and human destiny, develops in acute conflict, but the conflict is not as high as in tragedy, but is adapted to resolution. Drama is defined, and in which grades in the school curriculum it is indicated which dramas are taught. Referring to the history of the creation of the drama genre, it is noted that there are several scholars-methodologists who focus on dramatic works in the teaching of Kyrgyz literature in secondary schools. The importance of taking into account the successful conditions of teaching to develop students' linguistic competence in the teaching of dramatic works is highlighted, and the teacher's actions are suggested. In general, the adpi.uz universaljurnal.uz 484 SUN'IY INTELLEKTNI PEDAGOGIK TA'LIMGA INTEGRATSIYA QILISH:MUAMMO VA YECHIMLAR mavzusida xalqaro ilmiy-amaliy anjuman materiallari. Andijon. 23-25 aprel 2025-yil competencies that students will acquire in the Kyrgyz literature lesson in the school curriculum are outlined, among which linguistic competence is emphasized. Keywords: School, drama, competence, students, Kyrgyz literature, teacher, lesson, work, teaching, etc. Киришүү. Азыркы коомдо тилдик компетенттүүлүктү өнүктүрүү өзгөчө мааниге ээ, анткени жаңы заманбап технологиялардын жаштардын, окуучулардын коммуникативдик ишмердүүлүгүнө кедергисин тийгизип жатканын билебиз. Ата-эне тарбия берүүчү, көзөмөлдөөчү, багыт берүүчү болушу керек. Ал эми мектепте мугалим билим менен тарбияны айкалыштырып алып кетет. Албетте, адам бала кезинен эле негизги көндүмдөрдү өздөштүрүүгө үйрөнүшү керек: өз алдынча ойлонууга, кыйынчылыктарды жеңүүнүн эң туура жолдорун издөөгө, бай лексикага, коомдук пикирге ээ болууга, өз алдынча өнүгүүнүн үстүндө иштөөгө жетишүү керек. Ушуга байланыштуу мектепте кыргыз тили жана адабиятына коюлган талаптарга мектеп окуучуларынын лингвистикалык гана эмес, ошондой эле оозеки жана жазма кеп маданиятына, тилди ар кандай кеп жагдайларында колдонуунун эрежелерине жана ыкмаларына байланыштуу кеп компетенттүүлүгүн өнүктүрүү кирет. Компетенттүүлүк деген эмне? Компетенция - бул «кээ бир ички, потенциалдуу, катылып жүргөн пси- хологиялык жаңылануулар: кийинчерээк адамдын компетенттүүлүгүндө бай- калуучу билим, көрүнүштөр, аракеттердин (алгоритмдердин), баалу