15-17 YOSHLI BADMINTONCHILARNING TEZKORLIK VA KUCH SIFATLARINI OSHIRISH SAMARADORLIGI

Аннотация

This article encompasses the results of a scientific study focused on enhancing the speed and strength qualities of badminton players aged 15–17. The study employed a specially developed training system, tested using a comparative methodology between experimental and control groups. The experimental group underwent 8 weeks of training aimed at improving speed and muscular strength indicators. As a result, the athletes' activity levels, reaction speed, and overall physical condition significantly improved (p<0,001). The proposed methodology demonstrated its effectiveness in elevating the training level of young badminton players to a new stage and was evaluated through mathematical-statistical analysis. 1 00 6 International scientific journal ISSN: 2181-3906 «MODERN SCIENCE АND RESEARCH» 2025 VOLUME 4 / ISSUE 5 / UIF:8.2 / MODERNSCIENCE.UZ Keywords: Badminton, speed, strength, adolescents, physical training, workouts, sports performance. Dolzarbligi: Hozirgi kunda badminton sport turi Respublikamizda jadal rivojlanib bormoqda shu boisdan “Bolalar va o‘smirlar sportini har tomonlama rivojlantirish bo‘yicha Prezident tamonidan sportga oid qaror va Farmonlar ishlab chiqilmoqda. 2021-yil 4-martdagi Prezident qarori № PQ–5005” bunga misoldir [1]. Zamonaviy sport turlari, xususan, badmintonda sportchining texnik, taktik va psixologik tayyorgarligi bilan bir qatorda, jismoniy sifatlar — ayniqsa tezkorlik va kuch muhim ahamiyat kasb etadi. Badminton o‘yinida tez harakatlanish, qaror qabul qilishdagi chaqqonlik, kuchli zarba berish va tez pozitsiyani o‘zgartirish sportchining raqib ustidan ustunlikka ega bo‘lishida hal qiluvchi omillar sanaladi. Kuch va tezkorlik sifatlarini rivojlantirish uchun maxsus mashg‘ulotlar tizimini ishlab chiqish va qo‘llash ilmiy va amaliy jihatdan dolzarb masala hisoblanadi. Tadqiqot maqsadi: 15–17 yoshdagi badmintonchilar jismoniy tayyorgarligining muhim tarkibiy sifatlari bo‘lgan tezkorlik va kuch ko‘rsatkichlarini rivojlantirishga yo‘naltirilgan ilmiy asoslangan mashg‘ulot tizimini ishlab chiqishdan iborat. Tadqiqot vazifasi: -Tezkorlik va kuch sifatlarini rivojlantirishga taaluqli adabiyotlarni tahlil qilish. -Maxsus mashg‘ulotlar ishlab chiqish -Maxsus mashg‘ulotlarni samaradorligini natijalar orqali baholash. Tadqiqot obyekti: Sifatida Chirchiq shahrida joylashgan Olimpiya va Paraolimpiya sport turlariga tayyorlash markazining 15-17 yoshli 16 ta badmintonchilar tanlab olingan. Tadqiqotning o‘rganilganlik darajasi: Mavzu doirasida xorij va mahalliy olimlarning tadqiqotlari ilmiy maqolalari o‘rganildi shular jumlasidan, xorij olimlaridan J. Abianing tadqiqotlarida ta’kidlanishicha badmintonchilarning mushak kuchi ishlab chiqarish qobiliyatiga suvsizlanishning ta’sirini haqida fikir yuritgan. Uning fikricha, 15-17 yoshli badmintonchilar uchun mushak kuchi va tezkorlikni rivojlantirishda to‘g‘ri gidratsiya muhim ahamiyatga ega. Suvsizlanish mushaklarning qisqarish tezligini pasaytiradi va bu tezkorlik sifatlariga salbiy ta’sir ko‘rsatadi. Abian maxsus mashqlar, masalan, qisqa muddatli sprintlar mashqlarni gidratsiya rejimi bilan birgalikda qo‘llashni tavsiya qiladi. Bu yondashuv yosh sportchilarning kuch va tezkorlik sifatlarini oshirishda samarali hisoblanadi [2]. Navbatdagi Xorij olimi D. Cabello Manriquening tadqiqotlarida raqobatbardosh badmintonning xususiyatlarini tahlil qilib, tezkorlik va kuch sifatlarining o‘yin samaradorligidagi muhim rolini ta’kidlaydi. Uning tadqiqotlari shuni ko‘rsatadiki, 15-17 yoshli badmintonchilar uchun maydondagi tezkor harakatlanish va kuchli zarbalarni amalga oshirish qobiliyati muhim ro‘l o‘ynaydi [3]. Tadqiqot natijalari va muhokamasi: Tadqiqot 15–17 yoshdagi 20 nafar badminton sportchilari ishtirokida olib borildi. sportchilar tasodifiy tanlash asosida ikki guruhga nazorat guruhi (NG-10) va tajriba guruhi (TG-10) ga ajratildi. Har ikki guruh dastlabki testlar orqali jismoniy holat darajasi bo‘yicha tenglashtirildi. Tadqiqot davomida nazorat guruhi umumiy jismoniy tayyorgarlikka yo‘naltirilgan an’anaviy mashg‘ulotlarni davom ettirdi, tajriba guruhi esa 8 haftalik maxsus tuzilgan dastur asosida shug‘ullandi. 1 00 7 International scientific journal ISSN: 2181-3906 «MODERN SCIENCE АND RESEARCH» 2025 VOLUME 4 / ISSUE 5 / UIF:8.2 / MODERNSCIENCE.UZ Mazkur dastur tezkorlik, reaksiya va zarba kuchi kabi sifatlarini rivojlantirishga yo‘naltirilgan bo‘lib, haftasiga 3 marotaba 60 daqiqalik maxsus mashg‘ulotlar kompleksidan iborat. 1-jadval 15-17 yoshli badmintonchilarning tezkorlik va kuch sifatlarini oshirishga qaratilgan maxsus mashqlar keltirilgan va ushbu yoshdagilar uchun eng yaxshi natijalar na’muna sifatida qayd etilgan. Takrorlash Marta, Dam olish Maxsus mashqlar soni soniya oraqlig‘i 4x10 moksimon yugurish (soniya) 2 10.20 s. 4 daqiqa 60 metrga yugurish (soniya) 2 8.60 s. 3 daqiqa Turnikda tortilish (marta) 2 11 ta 2 daqiqa Qo‘llar bilan yerga tayangan holda qo‘llarni 2 25 ta 2 daqiqa bukub yoyish (anjimaniya) marta 1 kg to‘ldirma to‘pni uloqtirish