ПУТИ ПОВЫШЕНИЯ БЛАГОСОСТОЯНИЯ НАСЕЛЕНИЯ ПУТЕМ СОКРАЩЕНИЯ БЕДНОСТИ В СЕЛЬСКОЙ МЕСТНОСТИ

Аннотация

This article focuses on poverty reduction through service sector development. The growth of production and services contributes to the increase in income of the population. The correct and effective organization of production and service sectors is based on the well-being of people, i.e. quality of life, and the possibilities for reducing poverty through service sector development are identified on the basis of analysis. Keywords: poverty, income, labor, need, welfare of the population, labor force, demand, supply, human resources, employment of the population, mixed economy. 855 855-860 www.sci-p.uz II SON. 2025 Кириш. Мамлакатимизда амалга оширилаётган ислоҳатларнинг туб мақсади – инсонларнинг манфаатларини ишончли равишда ҳимоя қилиш ва меҳнатга лаёқатли аҳолини иш билан таъминлаш орқали камбағалликни қисқартириш уларнинг турмуш даражаси ва сифатини оширишдан иборатдир. Янги Ўзбекистонда инсон ресурсларини ривожлантириш, меҳнат бозорини ислоҳ қилиш, аҳоли бандлигининг замонавий шаклларини татбиқ этиш орқали қамбағалликни қисқартириш бўйича соҳада кўрсатилаётган хизматлар сифатини ошириш, халқаро андозаларга жавоб берадиган муносиб меҳнат муносабатларини кенг жорий этиш давр талабидир. Табиийки, бундай мақсадга эришиш учун ишлаб чиқариш ва хизмат кўрсатиш соҳаларини ривожлантириш орқали янги иш ўринлари барпо этилади ва аҳоли бандлигини таъминлаш орқали камбағалликни қисқартиришга эришилади. 2024 йилда иқтисодиёт тармоғининг хизмат кўсратиш соҳасида замон талабларига жавоб берадиган, янгича маъно-мазмундаги ва самарали ислоҳатларни амалга ошириш йўлида биринчи қадамларни қўйдик. Адабиётлар шарҳи. Буюк файласуф Афлотун давлатни табиатнинг ўзи ҳосил қилган одамлар жамоаси деб ҳисоблаган, ва у биринчи марта аҳолини икки қисмга бўлиш муқаррарлиги ҳақида фикр билдирди: бой ва камбағал. Бироқ, Платон илмий ташкил этилган жамият адолат тамойилларини амалга ошириши, ижтимоий барқарорлик ва ички интизомни таъминлаши кераклигини илгари сурди, шунингдек қамбағалликдан чиқариш бўйича ҳаракат, инсон ҳаёти давомида фаровон яшаш учун интилиши одатий ҳол сифатида қабул қилишган ва уни қўллаб-қувватлаш лозим деб ҳисоблашган1 (2021). БМТ Европа Иқтисодий комиссиясининг «Камбағалликни ўлчаш бўйича қўлланма»сида: Камбағаллик -эса инсоннинг ҳаёти давомида танлов ва имкониятларга эга бўлмаслиги, жамиятда тўлақонли иштирок этиш учун тўсиқларнинг мавжудлиги, бундан ташқари, оиласини боқиши ва кийинтириши, таълим олиши ёки касалхонада даволаниши, бирор соҳада фаолият юритиши ёки даромад олишга имкон берадиган меҳнат билан таъминлаш имкониятлари етишмаслиги ҳамда кредит олиш имкониятининг чекланганлигида намоён бўлади. Шунингдек, камбағаллик- бу инсонлар, уй хўжаликлари ва жамоаларнинг ижтимоий жиҳатдан чегараланганлиги, хавф-хатарлар олдида чорасизлиги ҳамда ночорлиги саналади дейилган (2017 йил Нью-Йорк, Женева). Ўзбекистон Республикаси Президенти Админстрацияси ҳузуридаги иқтисодий тадқиқотлар ва ислоҳотлар маркази Бош илмий ходими Бахтишод Хамидов2 - камбағаллик деганда инсоннинг бирламчи эҳтиёжларини (озиқ-овқат, кийим-кечак, уй- жой, таълим ва соғлиқни-сақлаш) қондиришга имкониятнинг мавжуд эмаслигини тушунса, бошқалар – танлов эркинлигининг етарлича эмаслиги ёки кунига 1,90 доллардан кам миқдорга кун кечиришни, учинчи томон эса –инсоннинг жамият ижтимоий-иқтисодий ҳаётидаги иштирокига путур етказувчи ижтимоий, таълим ва соғлиқни-сақлаш соҳасидаги тўсиқларнинг доимий доирасини тушунишади, деб таъкидлаган. Профессор Муҳаммедов (2020) фикрича “Камбағал аҳоли деганда икки тоифани назарда тутиш мумкин, биринчи тоифа камбағал аҳоли – бу ўз ҳаётини тузатишни 1 Жамият ва инновациялар – Общество и инновации – Society and innovations Special Issue – 4 (2021) / ISSN 2181- 1415Candidate of Economic Sciences, Associate Professor of Namangan Institute of Engineering and Technology, Namangan, Uzbekistan. 2 Ўзбекистонда камбағаллик даражаси. Камбағалликни камайтириш учун нима қилиш керак?Ўзбекистон Республикаси Президенти Администрацияси ҳузуридаги Иқтисодий тадқиқотлар ва ислоҳотлар маркази Бош илмий ходими Бахтишод Хамидов https://review.uz/oz/post/ozbekistonda-kambagallik-darajasi-kambagallikni-kamaytirish- uchun-nima-qilish-kerak 856 www.sci-p.uz II SON. 2025 истамайдиган, истаса-да, бунга ҳаракат қилишга дангасалик қиладиганлар. Иккинчи тоифаси эса маълум сабаблар туфайли шундай ҳолга келиб қолган, ишлашни истайдиган, аммо баъзи сабаблар билан бунга имкон тополмаган инсонлардир” деб таъкидлайди. Профессорлар Пардаев, Пардаевларнинг (2020) фикрича “Камбағаллик тоифасига кирадиган аҳолини уч гуруҳга бўлиш мумкин. Биринчиси ишсизлар, тегишли малакаси бор, аммо ўзларига муносиб иш топа олмаётган аҳоли. Иккинчи тоифага, иш билан банд, аммо олган ойлик маоши оиласини камбағаллик чегарасидан чиқиб кетишига етарли бўлмайдиган шахслар. Учинчиси, ишлаш имконияти йўқ (ногиронлиги бор, меҳнатга қобилиятсиз, боқувчиси йўқ болалар ва қариялар) аҳоли қатлами”. Тадқиқот методологияси. Мазкур мақолада Янги Ўзбекистонни ривожлантириш шароитида, ҳар бир