DASTURLASH TILLARI VA ULARNING AHAMIYATI

Аннотация

В данной статье освещаются понятия программирования, языков программирования, а также их современное значение и развитие. Kalit so’zlar: Dasturlash, dasturlash tillari, interfeyslar, kompyuter texnologiyalari, daraja va boshqalar. Bugungi raqamli dunyoda axborot texnologiyalari hayotimizning ajralmas qismiga aylangan. Kompyuterlar, mobil telefonlar, sun’iy intellekt, avtomatlashtirilgan tizimlar – bularning barchasi dasturlashning mevalaridir. Hozirgi zamonda axborot texnologiyalarining jadal rivojlanishi har bir sohani raqamlashtirishga olib keldi. Buning asosi esa dasturlash, ya’ni kompyuterga ma’lum vazifalarni bajarishni o‘rgatishdan iboratdir. Dasturlash tillari bu jarayonda muhim vosita bo‘lib xizmat qiladi. Kompyuter texnologiyalari, mobil ilovalar, veb-saytlar, sun’iy intellekt tizimlari, robototexnika kabi zamonaviy yechimlar aynan dasturlash tillari orqali yaratiladi. Dasturlash tillari orqali insonlar kompyuterlar bilan "muloqot" qiladi, ya’ni ularga aniq vazifalarni 5-To’plam 1-son May , 2025 340 Ilm fan taraqqiyotida raqamli iqtisodiyot va zamonaviy ta'limning o'rni hamda rivojlanish omillari bajarishni buyuradi. Shuning uchun ham dasturlash tillarini o‘rganish va ularga ega bo‘lish zamonaviy jamiyatda muhim ahamiyat kasb etadi. Dasturlash tili nima? Dasturlash tili — bu kompyuterga yoki boshqa raqamli qurilmaga qanday ish bajarishni buyurish uchun foydalaniladigan sun’iy til hisoblanadi. Har bir dasturlash tili o‘zining sintaksisiga (yozish qoidalari) ega bo‘lib, u orqali dasturning qanday ishlashi aniqlanadi. Dasturlash tillari yordamida foydalanuvchilarga qulay interfeyslar, murakkab tizimlar, o‘yinlar, mobil ilovalar, veb-saytlar va boshqa ko‘plab mahsulotlar yaratiladi. Dasturlash tillari har xil mezonlarga ko‘ra tasniflanadi: Darajasi bo‘yicha: o Past darajadagi tillar: assembler, mashina tili. o Yuqori darajadagi tillar: Python, Java, C++, JavaScript. Qo‘llanish sohasi bo‘yicha: o Tizimli dasturlash tili (C, C++). o Veb dasturlash tili (HTML, CSS, JavaScript, PHP). o Ilmiy hisob-kitoblar uchun (Python, MATLAB). o Mobil ilovalar uchun (Java, Kotlin, Swift). Tili Asosiy qo‘llanishi Afzalliklari Sun’iy intellekt, ilmiy hisoblash, veb- Soddaligi, kuchli Python dasturlash kutubxonalar Java Android ilovalar, yirik tizimlar Kross-platformalilik JavaSc Brauzerda to‘g‘ridan-to‘g‘ri Veb-interfeyslar ript ishlaydi Yuqori tezlik, resurs C/C++ Tizimli dasturlash, o‘yinlar nazorati 5-To’plam 1-son May , 2025 341 Ilm fan taraqqiyotida raqamli iqtisodiyot va zamonaviy ta'limning o'rni hamda rivojlanish omillari Microsoft platformasida C# Windows ilovalari qulaylik WordPress, Laravel bilan PHP Veb-server dasturlari ishlaydi Tez va samarali so‘rovlar SQL Ma’lumotlar bazasi ishlash imkoniyati Dasturlash tillari rivojlangani sayin, har bir sohadagi o’zgarishlar ham asoslanib, uning kundalik hayotimizdagi o’rnini ko’rishimiz mumkin: Texnologik taraqqiyotning asosi: Har bir yangi texnologiya (AI, IoT, Big Data) dasturlashga bog‘liq. Karyera va kasbiy o‘sish: Dasturlashni bilganlar global miqyosda talabgir mutaxassislarga aylanadi. Ijodkorlik va muammo yechish: Dasturchilar kreativ fikrlab, mavjud muammolarga yangi yechimlar yaratadi. Ta’limda interaktivlik: Dasturlash bilimlaridan foydalanib, o‘quv platformalari, onlayn kurslar va test tizimlari yaratiladi. Moliyaviy erkinlik: Freelance ishlash, startap yaratish va passiv daromad olish imkonini beradi. Xulosa o’rnida shuni aytishimiz mumkinki, dasturlash tillari bugungi texnologiyalar asosini tashkil etadi. Har bir inson, ayniqsa yosh avlod, bu tillarni o‘rganishga intilishi kerak, chunki bu nafaqat kasbiy ko‘nikma, balki kelajakda muvaffaqiyat kalitidir. Dasturlash orqali inson o‘z bilimlarini amaliyotga aylantirib, jamiyatda muhim o‘rin egallashi, innovatsion yechimlar yaratishi va texnologiyalar rivojiga hissa qo‘shishi mumkin. 5-To’plam 1-son May , 2025 342 Ilm fan taraqqiyotida raqamli iqtisodiyot va zamonaviy ta'limning o'rni hamda rivojlanish omillari ▪ Foydalanilgan adabiyotlar: 1. Kernighan, B., & Ritchie, D. (1988). The C Programming Language. Prentice Hall. – C tili asoslari va tizimli dasturlash haqida. 2. Python.org – https://www.python.org – Python dasturlash tili rasmiy hujjatlari va yangiliklari. 3. Sommerville, I. (2015). Software Engineering. Pearson. – Dasturiy ta'minot ishlab chiqish jarayoni va dasturlashning amaliy ahamiyati 5-To’plam 1-son May , 2025 343