СПОРТ АКРОБАТИКАСИДА ЖИСМОНИЙ ТАЙЁРГАРЛИКНИНГ АҲАМИЯТИ

Аннотация

This article analyzes the role of physical training in sports acrobatics, its importance in the formation and development of an athlete's skills. The training processes consider methods for developing strength, endurance, flexibility, speed, and coordination abilities. Keywords: sports acrobatics, physical fitness, strength and endurance, coordination abilities, acrobatic elements, training process Спорт акробатикаси - жисмоний ва техник қобилиятларни мувозанатлаштиришни талаб қилувчи ката спорт турларидан биридир. Бу спортни олиб боришда тананинг мустаҳкамлиги, мувозанат ва энергияни тўғри тақсимлаш муҳим омиллардан ҳисобланади. Акробатика, яъни вазн, корпус ҳаракатлари ва динамик кучларнинг чуқур мувозанатини талаб қилади, шундан келиб чиқиб, жисмоний тайёргарликнинг аҳамияти биринчи ўринда туради. Жисмоний тайёргарлик спорт акробатикасида фаолликнинг юқори даражасини сақлаш, мувозанат, самарадорлик ва травмаларни олдини олишга ёрдам беради. Акробатик техника ва креативлик билан бир қаторда, тананинг барқарорлиги, ҳаракатларнинг аниқлиги ва тезлиги ҳам жуда муҳимдир. Жисмоний тайёргарлик акробатларнинг муваффақиятида ўта муҳим рол ўйнайди ва уларни ҳар қандай физик стрессга, оғирликка ва ҳар хил ҳолатларга мослаштиришга ёрдам беради. Спорт акробатикасида жисмоний тайёргарликнинг аҳамияти ҳақидаги фикрлар турли олимлар ва мутахассислар томонидан ўрганилган ва изланишлар асосида тўпланган. Акробатика, анъанавий спортларга қараганда, муайян техникум, мувозанат ва жисмоний кучни талаб этади, шунга кўра унинг аниқ жисмоний тайёргарликка бўлган талаблари ҳам ёш спортчиларнинг эътиборини ўзига тортади. 77 ILM-FAN VA INNOVATSIYA ILMIY-AMALIY KONFERENSIYASI in-academy.uz/index.php/si Ўзбекистонда спорт акробатикаси ва жисмоний тайёргарлик бўйича кўплаб ишланмалар мавжуд. Олимлар акробатикадаги муваффақиятнинг асоси жисмоний тайёргарликни ва унинг тўғри ташкил этилишини таъкидлайдилар. Шавкатбек Раҳимов, Ўзбекистон спорт илмий тадқиқот марказининг академиги, жисмоний тайёргарликнинг акробатик спортлардаги ўрни ва аҳамиятини тушунтириб, спортчиларнинг мустаҳкам мувозанат ва тез ҳаракат қилиш қобилиятини ишлаб чиқишда мураккаб машғулотлар муҳим эканлигини таъкидлаган. Унинг таъкидлашича, акробатлар учун ҳар бир ҳаракатга яхши тайёргарлик, динамик куч ва мувозанат керак бўлади. Ўзбекистон спорт акробатикаси федерациясининг тажрибали мураббийларидан бири Равшанбек Ҳамидов,, жисмоний тайёргарликни акробатик техника билан боғлайди. Унинг фикрича, жисмоний тайёргарлик нафақат фаолият самарадорлигини ошириш, балки акробатларнинг травмаларига қарши тура олиш қобилиятини мустаҳкамлайди. Дунёдаги бошқа олимлар ҳам жисмоний тайёргарликнинг спорт акробатикасидаги аҳамиятига жуда катта аҳамият беришган. Германия спорт илми ва физиологияси бўйича мутахассиси Йоханес Шмидт, акробатикадаги техник муваффақиятнинг асосини мустаҳкам жисмоний тайёргарлик ва физик мувозанатдан олади. Унинг таъкидлашича, акробатикадаги ҳар бир ҳаракатни муваффақиятли амалга ошириш учун юксак даражада мустаҳкам ва тезкор жисмоний қобилиятлар талаб қилинади. Шу билан бирга, ҳаракатларнинг динамиклигини сақлаш учун яхлит физиологик жараёнлар ва мувозанатларни ривожлантириш керак. Испаниядаги спорт ва фитнес кафедраси профессори Маркос Родригес, спорт акробатикасида жисмоний тайёргарликнинг аҳамиятини ёрқинроқ тушунтирган олимлардан бири ҳисобланади. У акробатик спортлардаги муваффақият, фақат техникани эгаллашга эмас, балки атлетлар учун мўлжалланган тренировка тартибларини такомиллаштиришга ҳам боғлиқ эканлигини таъкидлайди. Унинг фикрича, тренировка жараёнида ёритиладиган мувозанат, текшириш ва тактик қобилиятларни ривожлантириш спортчининг умумий жисмоний ривожланишига катта таъсир кўрсатади. АҚШдаги спорт психологияси мутахассиси Джеймс Браун, жисмоний тайёргарлик билан биргаликда психологиявий омилларни ҳам инобатга олиш муҳим деб ҳисоблайди. Унинг фикрича, акробатик ҳаракатларда жисмоний тайёргарлик билан бирга, спортчининг диққатини жалб қилиш, психологиявий етуклик ва ишончнинг ҳам катта аҳамияти бор. Спортчи жисмоний куч ва ҳаракатларни аниқ бошқариш билан бирга, ички қобилиятларни ҳам жоиза қилиши керак. Спорт акробатикасида жисмоний тайёргарликнинг аҳамиятига оид фикрлар қуйидаги умумий хулосаларни ишлаб чиқишга имкон беради: Жисмоний тайёргарлик спортчининг техник кўникмаларини самарали бажариши ва турли хил позициялар ва ҳаракатларни мустақил бажариш қобилиятини шакллантиради. Акробатикада ҳар бир ҳаракатга ўтказиладиган нагрузка ва мураккаб позициялар аниқ ва мувозанатли бўлиши керак, шунинг учун мустаҳкам ва тизимли жисмоний тайёргарлик муҳим. 78 ILM-FAN VA INNOVATSIYA ILMIY-AMALIY KONFERENSIYASI in-academy.uz/index.php/si Маъруза қилинган олимлар ва мутахассислар фикрича, жисмоний тайёргарлик нафақат травмаларнинг олдини олишда, балки спортчининг умумий ёки индивидуал ўсишини таъминлашда ҳам аҳамиятлидир. Жисмоний тайёргарликнинг ўрни акробатика соҳасидаги самарадорлик ва муваффақиятни белгилайди. Спорт акробатикасида жисмоний тайёргарликнин