GANDBOL OʻYINI KELIB CHIQISHI VA UNI OʻZBEKISTONDA RIVOJLANTIRISH ISTIQBOLLARI

Аннотация

The article presents the history of handball, brief plans, analysis of the stages and achievements of this sport in Uzbekistan. , The work for the development of handball in Uzbekistan and its future prospects are discussed. Keywords: handball, history of sports, Uzbek sports, team games, handball federation, youth sports. Аннотация: В этой статье будут представлены история, краткие правила гандбола, этапы и достижения развития этого спорта в Узбекистане. Также обещано обсудить работу и будущую работу для развития гандбола в Узбекистане. Ключевые слова: гандбол, история спорта, Узбекские спортивные, общественные игры, федерация гандбола, молодежный спорт. Kirish qismi Gandbol – jamoaviy sport turi boʻlib, uning kelib chiqishi va rivojlanishi dunyo miqyosida keng tarqalgan. Gandbol – tezlik, chaqqonlik va jamoaviy hamkorlikni talab qiluvchi dinamik sport turi hisoblanadi. Bu oʻyin XX asr boshlarida Yevropada shakllangan boʻlsa-da, keyinchalik butun dunyoga tarqaldi. Oʻzbekistonda gandbol nisbatan yangi sport turi boʻlishiga qaramay, soʻnggi yillarda mamlakatimizda unga qiziqish ortib bormoqda. Respublikamizda gandbolni rivojlantirish, yoshlarni jalb etish va xalqaro musobaqalarda ishtirok etish uchun qator chora-tadbirlar amalga oshirilmoqda. Ushbu maqolada gandbolning kelib chiqishi, Oʻzbekistonda uning oʻrni va rivojlanish istiqbollari yoritiladi. Gandbolning kelib chiqishi va tarixi Zamonaviy gandbolning shakllanishi 19-asr oxiriga toʻgʻri keladi. 1898-yilda Daniyalik murabbiy Holger Nielsen oʻzining oʻquv dasturiga "haandbold" deb nomlangan yangi oʻyinni kiritdi. Bu oʻyin futbol va basketbol elementlarini oʻzida mujassam etgan edi. Xalqaro gandbol 1928-yilda Xalqaro Gandbol Federatsiyasi (IHF) tashkil etilishi bilan yangi bosqichga koʻtarildi. 1936-yilgi Yozgi Olimpiada oʻyinlarida gandbol birinchi marta Olimpiada dasturiga kiritildi. Oʻzbekistonda gandbol Oʻzbekistonda gandbol Sovet davrida, 20-asrning oʻrtalarida paydo boʻldi. Dastlabki yillarda bu sport asosan Toshkent va bir qancha yirik shaharlarda rivojlandi. Mustaqillik yillarida gandbol bir muddat turgʻunlikka uchradi, biroq soʻnggi yillarda qayta jonlanish belgilari sezilmoqda. 87 YOSH OLIMLAR ILMIY-AMALIY KONFERENSIYASI in-academy.uz/index.php/yo 2018-yilda Oʻzbekiston Gandbol Federatsiyasi qayta tashkil etildi va bu sport turini rivojlantirish uchun izchil ishlar boshlandi. Federatsiya mamlakatimizda gandbolni ommalashtirish, yoshlar oʻrtasida qiziqishni oshirish va xalqaro musobaqalarda ishtirok etish uchun koʻplab loyihalarni amalga oshirmoqda. Oʻzbekistonda gandbolni rivojlantirish choralari 1. Infratuzilmani rivojlantirish: Soʻnggi yillarda Toshkent, Samarqand, Buxoro va boshqa shaharlarda zamonaviy gandbol maydonlari qurilmoqda. Yoshlar sportini qoʻllab- quvvatlashda ham katta eʼtibor qaratilmoqda masalan Maktab va kollejlarda gandbol boʻyicha toʻgaraklar tashkil etilmoqda, yoshlar oʻrtasida turnirlar oʻtkazilmoqda. Gandbolni rivojlantirishning dolzarb masalalarini hal etish sport tashkilotlari, klublar, murabbiylar, davlat idoralari va boshqa manfaatdor shaxslarning birgalikdagi sa’yharakatlarini taqozo etadi. Gandbol jamoasining barcha a'zolari o'rtasida umumiy maqsadlarga erishish uchun sheriklik va hamkorlikni yaratish muhimdir. Gandbolni rivojlantirishda davlat ishtiroki alohida ahamiyatga ega. Hukumatlar moliyaviy yordam ko'rsatishi, sport infratuzilmasiga sarmoya kiritishi, murabbiylarni rivojlantirish va o'qitish dasturlarini yaratishi va gandbolni targ'ib qilish kampaniyasini yaratishi mumkin. Qo‘l to‘pini rivojlantirishda sport tashkilotlari, klublarning ham o‘rni katta. Ular kadrlar tayyorlash sifatini oshirish va yoshlarga oid dasturlarni ishlab chiqish ustida ishlashi kerak. Klublar iqtidorli o'yinchilarni o'ziga jalb etib, ularning o'sishi va rivojlanishi uchun imkoniyatlar yaratishi mumkin. Qo'l to'pini rivojlantirishda murabbiylarning ham ahamiyati katta. Malakali murabbiylar o‘yinchilarning mahoratini oshirish, jamoaviy ruhni shakllantirish va samarali taktik strategiyalarni yaratishga qodir. Gandbolning sifatli rivojlanishini ta'minlash uchun murabbiylarni tayyorlash va tayyorlash ustuvor vazifa bo'lishi kerak [5]. Oʻzbekiston gandbolining kelajagi yorqin hisoblanadi. Chunki yoshlarga katta imkoniyatlar berilmoqda. Oʻzbekiston aholisining katta qismini yoshlar tashkil etadi, ular orasida sportga qiziqish kuchli hisoblanadi. Xulosa Gandbol sport turi hozirgi keng tarqalgan sport turlaridan biri hisoblanadi. Gandbol sport turi jahon sporti tarixida muhim oʻrin egallagan va Oʻzbekistonda ham oʻsib borayotgan sport turidir. Mamlakatimizda ushbu sportni rivojlantirish uchun federatsiya faoliyati, maktab va kollejlarda gandbol boʻyicha sinflar ochish, xalqaro tajribani oʻrganish kabi ishlar amalga oshirilmoqda. Bundan tashqari, yoshlar oʻrtasida gandbolga qiziqishni oshirish orqali kelajakda Oʻzbekistonni xalqaro musobaqalarda namoyon etish maqsad qoʻyilgan. Oʻzbekiston gandboli xalqaro maydonda muvaffaqiyatli chiqishlari bila