IMPROVING ECONOMIC EFFICIENCY BY IMPLEMENTING THE KPI SYSTEM IN INDUSTRIAL ENTERPRISES

Аннотация

The main advantage of this approach is the ability to achieve strategic goals, including achieving strategic goals, which, according to Korhon, can be achieved during the preparation and conduct of joint exercises. The goal of the KPI system is to make the strategy more flexible and streamlined by defining the main parameters of the system. In order to avoid confusion in strategies, the developers have added several new features to the assembler that will allow players to create and improve their strategies in real time. Key words: Performance assessment, KPI – key performance indicators, target pyramid, KPI system, subjectivity of Cris, KPI-based motivation, advantage of KPI system. Мақолада саноат саноат корхоналарида KPI тизимини жорий этиш орқали иқтисодий самарадорликни ошириш бўйича таклифлар муҳокама қилинади. KPI тизимини кўплаб саноат корхона ва ташкилотларга жорий этилган. Ижобий ва салбий оқибатлар аниқланди. Саноат корхоналарида KPI (Key Performance Indicators) тизими, https://scientific-jl.com/ 19-to’plam 1-son May 2025 334 Yangi O'zbekiston taraqqiyotida tadqiqotlarni o'rni va rivojlanish omillari корхонанинг мақсадларига эришишини ва самарадорлигини баҳолаш учун ишлатиладиган ўлчовлар тўпламидир. KPI тизими ёрдамида корхона раҳбарлари ва ходимлари ўз фаолиятларини баҳолаб, керакли ўзгаришларни амалга оширишлари мумкин. Саноат корхоналарида KPI тизими одатда қуйидаги асосий соҳаларда қўлланилади: 1. «Ишлаб чиқариш самарадорлиги»: Бу KPI лар ишлаб чиқариш жараёнларининг самарадорлигини ўлчайди. Мисол учун, ишлаб чиқариш қуввати (тҳроугҳпут), ишлаб чиқаришдаги хатолар ва қайта ишлашлар сони, ишлаб чиқариш линиясининг ишлаш вақти ва бошқалар. 2. «Ишлаб чиқариш ҳажми»: Бу кўрсаткич ишлаб чиқарилган маҳсулотлар сонини ёки ишлаб чиқаришнинг умумий ҳажмини ўлчайди. Бу кўрсаткич орқали ресурслардан фойдаланиш самарадорлиги баҳоланади. 3. «Костлар ва рентабеллик»: Саноат корхоналарида нархларни бошқариш муҳим KPI ҳисобланади. Бу ерда ишлаб чиқариш харажатлари, хом ашё нархи, меҳнат ресурслари ва бошқа операцион харажатлар таҳлил қилинади. 4. «Маҳсулот сифати»: Маҳсулотлар сифати ҳам саноат корхоналари учун муҳим KPI ҳисобланади. Бунга ишлаб чиқаришдаги сифат назорати, қабул қилинган ёки қайтарилган маҳсулотлар сони, сертификатлаштириш ва атроф-муҳитга таъсирлар киради. 5. «Меҳнат самарадорлиги»: Ишчилар томонидан ишлатилган ресурслар ва иш вақти самарадорлигини таҳлил қилиш. Мисол учун, ходимларнинг ишлаб чиқаришдаги улуши, ўртача иш соатлари, ишлаб чиқарилган маҳсулот сони ва ҳоказо. 6. «Хавфсизлик»: Саноат корхоналарида иш жойларидаги хавфсизликни баҳолаш учун KPI тизими ишлатилади. Бунга иш жойларида содир бўлган бахтсиз ҳодисалар сони, жароҳатлар ва хавфсизликка оид чора-тадбирлар киради. 7. «Жуда муҳим кўрсаткичлар (Critical Success Factors - CSF)»: Булар https://scientific-jl.com/ 19-to’plam 1-son May 2025 335 Yangi O'zbekiston taraqqiyotida tadqiqotlarni o'rni va rivojlanish omillari корхонанинг узоқ муддатли мақсадларига эришишда муҳим омилларни белгилайди ва KPI тизимининг асоси бўлиши мумкин. - KPI Тизими қандай ишлайди? - «Ўлчаш ва мониторинг»: Ҳар бир KPI аниқ ўлчовлар билан белгиланган бўлиб, бу кўрсаткичлар доимий равишда кузатилиб туради. - «Маълумот тўплаш»: KPI ларни тўғри баҳолаш учун маълумотлар тўпланади ва таҳлил қилинади. - «Таҳлил қилиш ва ҳисобот»: KPI натижалари таҳлил қилиниб, корхонанинг ҳозирги ҳолати ва потентсиал ўзгаришлар ҳақида хулоса чиқарилади. - «Корректив чора-тадбирлар»: KPI орқали аниқланган камчиликлар ва имкониятлар бўйича чоралар кўрилади. Ходимларни рағбатлантириш ишлаб чиқариш эгалари учун кенг тарқалган вазифадир. Корхонанинг бозордаги мавқеи ва савдо кўрсаткичлари ходимларнинг иш сифатига боғлиқ. Шунинг учун менежерларни раҳбарият томонидан белгиланган мақсадларга эришишга қизиқтириш муҳимдир. Ходимларни бошқариш воситаларидан бири бу асосий ишлаш кўрсаткичлари ёки KPI. Мақолада биз уларни корхонада амалга ошириш хусусиятлари ва ишлаб чиқариш учун фойдалари кўриб чиқилади. KPI (ингл. key performance indicators) - корхона ходимлари ва бўлинмалари ишининг ўлчанадиган кўрсаткичлари. Улар сизга ишлаб чиқаришни сифатли баҳолашдан миқдорий баҳолашга ўтишга имкон беради. Оддий қилиб айтганда, сиз шахс ёки бўлим ишининг аниқ натижаларини баҳолайсиз. Масалан, қайта ишланган аризалар сони, савдо ҳажми, мижозларга совуқ қўнғироқлар сони. KPI тизими одатий режалаштириш эмас. Унинг вазифаси маълум бир ходимнинг корхонанинг умумий мақсадларига эришишга қўшган ҳиссасини аниқлашдир. Асосий ишлаш кўрсаткичларини жорий этиш корхонанинг иш фаолиятини динамикада кузатишга имкон беради. https://scientific-jl.com/ 19-to’plam 1-son May 2025 336 Yangi O'zbekiston taraqqiyotida tadqiqotlarni o'rni va rivojlanish omillari KPI технологияси амалда қандай кўринишга эга? Корхона раҳбарияти корхона стратегияси асосида асосий кўрсаткичлар тизимини ишлаб чиқади. Ҳар бир ходим учун уларнинг иш самарадорлигини баҳолайдиган бир нечта кўрсаткичлар аниқланади. Агар режа ўз вақтида бажарилган бў