LINGUISTIC АND LINGUОDIDАCTIC PRОBLEMS IN DEVELОPING PRОFESSIОNАL CОMMUNICАTIVE CОMPETENCE ОF PHYSICАL EDUCАTIОN STUDENTS

Аннотация

The principles and methods of developing professional and communicative competence of physical culture students in English are studied in the article. Innovative approaches to improve students' professional and communicative skills were analyzed. Effective methods and practices used in the development of these competencies have been identified Keywords: Professional-communicative competence, physical culture, English language, interactive methods, professional communication, skills, communicative approach, educational methods, integration, linguistic development. 28 ACADEMIC RESEARCH IN MODERN SCIENCE International scientific-online conference Bugungi global rivojlanish sharoitida jismoniy madaniyat yo’nalishidagi talabalar uchun kasbiy-kommunikativ kompetensiyalarni rivojlantirish dolzarb masalalardan biridir. Talabalarning kelajakda professional faoliyatlarida ingliz tilida samarali muloqot qilish qobiliyatlari muvaffaqiyatli ish jarayonining ajralmas qismiga aylangan. Xususan, zamonaviy sport, jismoniy tarbiya va sog’lomlashtirish yo’nalishlarida xalqaro hamkorlikning kengayishi talabalar uchun ingliz tilini o’rganish zaruriyatini kuchaytirmoqda. Ingliz tilida jismoniy madaniyat yo’nalishidagi kasbiy-kommunikativ kompetensiyalarni rivojlantirish nafaqat talabalar uchun, balki ularning kelajakdagi mehnat bozorida raqobatbardoshligini oshirish uchun ham muhimdir. Bunda ta’lim tizimida, xususan O’zbekistonning 2017-2021 yillarda harakatlar strategiyasiga muvofiq, ta’lim sifatini oshirish va xorijiy tillarni o’rganishga bo’lgan talab oshib bormoqda. Xususan, O’zbekiston Respublikasi Prezidentining 2020 yil 6 noyabrdagi PQ-5170-son qarori, xorijiy tillarni o’rganishni kengaytirish va ta’limda zamonaviy texnologiyalardan foydalanishning muhimligini ta’kidlaydi. Shu nuqtai nazardan, ingliz tilida kasbiy-kommunikativ kompetensiyalarni rivojlantirish masalasi bugungi kunning eng dolzarb masalalaridan biri bo’lib kelmoqda. O’zbekistonning jahon sporti va xalqaro musobaqalardagi ishtiroki kuchayib borayotgan bir paytda, sportchilar va murabbiylarning ingliz tilida kommunikativ qobiliyatlari ularning xalqaro maydondagi muvaffaqiyati uchun muhim hisoblanadi. Jismoniy madaniyat yo’nalishidagi talabalarga kasbiy- kommunikativ kompetensiyalarni shakllantirish va rivojlantirish ularga jahon miqyosidagi sport tashkilotlari va musobaqalarda faol qatnashishga, shuningdek, sportning global tajribalarini o’rganishga yordam beradi. Bu borada ta’lim jarayonida zamonaviy texnologiyalar va metodlardan foydalanish zaruriyati oshmoqda. Interaktiv va vazifa asosida o’qitish metodlari talabalar o’rtasida til ko’nikmalarini rivojlantirishda samaradorligi bilan ajralib turadi. Aynan bu usullar talabalarni real hayotdagi kasbiy vaziyatlarga tayyorlaydi va ularning muloqot qobiliyatlarini oshirishda muhim rol o’ynaydi. Maqolaning asosiy maqsadi — jismoniy madaniyat yo’nalishidagi talabalarga kasbiy-kommunikativ kompetensiyalarni rivojlantirishda samarali metodlarni tahlil qilish va ulardan foydalanish bo’yicha tavsiyalar berishdir. Jismoniy madaniyat sohasida ingliz tilini egallash va kasbiy muloqot qobiliyatlarini shakllantirish orqali talabalarning nazariy va amaliy ko’nikmalari mustahkamlanadi. Ushbu kompetensiyalar, sportning xalqaro miqyosda rivojlanishi, yangi bilimlarni amaliyotda qo’llash va xalqaro tashkilotlar bilan 29 ACADEMIC RESEARCH IN MODERN SCIENCE International scientific-online conference ishlashda muhim ahamiyat kasb etadi. Shu bilan birga, ingliz tilini o’rgatishda kasbiy-kommunikativ kompetensiyani shakllantirish uchun qanday metod va yondashuvlar samarali ekanligini o’rganish va tahlil qilish zarur. Adabiyotlar tahlili va metodologiya: Kasbiy-kommunikativ kompetensiyani rivojlantirish bo’yicha bir qancha ilmiy tadqiqotlar olib borilgan. Almazova, A., & Baranova, T. (2020) tomonidan o’tkazilgan tadqiqotlar, professional muloqotni rivojlantirish uchun interaktiv o’quv metodlarining samaradorligini ta’kidlaydi. Ularning tadqiqotida lingvistik ko’nikmalarni takomillashtirish uchun ko’rgazmali materiallar va real hayotiy misollardan foydalanish tavsiya qilingan. Shu bilan birga, Komarova, I. (2018) kommunikativ kompetensiyani rivojlantirishda lingvistik integratsiya metodini qo’llashning foydaliligini o’rganadi. Ushbu metod, o’quvchilarning chet tilini o’rganishda nafaqat grammatik va lingvistik bilimlarga, balki kasbiy muloqot qobiliyatlarini rivojlantirishga ham qaratilgan. Muallif Ada Na Foy biy tija dal ot lar anil gan me tod lar Ko m mu nik ati v ko’ nik ma lar ni riv ojl an tiri sh uc hu n int era ktiv usu 30 ACADEMIC RESEARCH IN MODERN SCIENCE International scientific-online conference llar sa ma rad orli gi ani qla nga n. Kas biy mu loq otg a tiln i int egr atsi ya qili sh, tal ab ala rni ng kas biy vaz iya tlar da che t tili da n sa ma rali foy dal ani shi ni ta’ mi nla ydi. 31 ACADEMIC RESEARCH IN MODERN SCIENCE International scientific-online conference Richards (2015) Ko Ko m m mu mu nik nik ati ati v til v t