O‘ZBEKISTON SHAROITIDA DANIYA SELEKSIYASIGA MANSUB GOLSHTIN ZOTLI TANALARNI JADAL O‘STIRISH VA OZIQLANTIRISH

Аннотация

Представлены результаты исследования интенсивного разведения голштинской породы крупного рогатого скота разных линий датской селекции в Узбекистане и расход кормов на одну голову на протяжении всего опыта, то есть от рождения до отъема. Ключевые слова: Рацион голштинской породы крупного рогатого скота, единство, кормление, потребление кормов. Kirish. Sutdor qoramolchilik samardorligini oshirishda sigirlar podasini yosh va mahsuldor sigirlar bilan to‘ldirib borish katta ahamiyatga ega. Buning uchun podani to‘ldiruvchi tanalar yetishtirishning jadal texnologiyasini qo‘llash maqsadga muvofiq. Bu texnologiyasi tanalarni 14-15 oylik yoshida samarali sun’iy urug‘lantirish va ikki yoshida sigir qilish tizimini ko‘zda tutadi. Germaniya, Gollandiya, Daniya, Shvesiya va Rossiyaning ayrim naslchilik zavodlarida urg‘ochi tanalarni oziqlantirish darajasi ularni fiziologik yetilgungacha bo‘lgan o‘sish davrida o‘rtacha 800 g kunlik o‘sish olishni va urg‘ochi tanalarni 14-15 oyligida 380-400 kg tirik vaznga yetganda sun’iy urug‘lantirishni ta’minlaydi. Golshtin zoti standartiga ko‘ra, 1 oylik buzoqning o‘rtacha tirik vazni kamida 54 kg ni tashkil etib, 12 oyligida 287 kg ni, 24 oyligida, ya’ni birinchi tug‘im yoshida kamida 545 kg tirik vaznga ega bo‘lishi lozim. Chorvachilik fermer xo‘jaliklarida ayniqsa sanaot asosida qurilgan komplekslarida kelgusida nasilchilikda foydaniladigan urg‘ochi buzoqlar tug‘ilgandan to voyaga yetgunga qadar bir necha rivojlanish davrlarini boshdan kechiradi. Yosh urg‘ochi buzoqlar organizmining shakllanishiga ularning to‘la qiymatli ratsion asosida ozuqlantirishga, shuningdek genetik xususiyatlariga bog‘liq. Buzoqlarni boqish texnologiyasida postembrional rivojlanishning to‘rt davri mavjud: og‘iz suti (tug‘ilgandan 10 kungacha); sut davri, dag‘al va shirali ozuqalarga o‘tish (3-6 oygacha); o‘sish davri (6 oydan 12 oygacha); fiziologik rivojlanish davri (12-15- oygacha) bo‘lgan davrlarni oz‘ ichiga oladi. Daniyadan keltirilgan turli liniyalarga mansub golshtin sigirlarni sanoat asosida qurilgan kompleksda asrab parvarishlash va sigirlardan yuqori mahsuldorlikka erishish maqsadida tadqiqotlarda urg‘ochi buzoqlarni jadal o‘stirish texnologiyasi asosida naslli mollarning o‘ziga xos xususiyatlaridan - hayvonning zoti, zotdorligi, liniyasi, ularning O‘zbekiston sharoitiga 41 moslashishi, xojalikda qoramollarni oziqlantirish darajasi, shuningdek, ozuqalarni mahsulot bilan qoplash ko‘rsatkichlari hisobga olindi. Sanoat asosida qurilgan sutchilik komplekslari sharoitida yosh mollarning o‘sish, rivojlanishi, sun’iy urug‘lanish darajasini va sut mahsuldorligini o‘rganish orqali ularning irsiy salohiyatini qizlariga o‘tkazaolishi ilmiy asosda o‘rganildi. Bu nasldor va mahsuldor mollar podasini yaratish muhim ilmiy-amaliy ahamiyat kasb etadi. Natijalar va munozara. Podani to‘ldiruvchi naslli sigirlarni yetishtirishda urg‘ochi tanalarni muvozanatlashtirilgan ratsion asosida oziqlantirish va buzoqlarni jadal o‘stirish texnologiyasini qo‘llash, urg‘ochi tanalarni qochirish vazniga erta yetkazish, ularni ikki yoshida tug‘ib sut berishini ta’minlash, tashqi muhit ta’sirida yangi muhitga moslashishiga qanchalik bog‘liq ekanligini aniqlashda muhim ahamiyatga ega. Butun tajriba davrida I-tajriba guruhidagi tanalarga 1110 kg beda pichani, 3650 kg silos, 1520 kg oziqabop lavlagi, 320 kg makkajo‘xori doni yormasi, 350 kg bo‘g‘doy doni yormasi, jami EOB 2782,3 kg sarflanib, bu ko‘rsatkichlar tengqurlari II-tajriba guruhidagi tanalarga nisbatan beda pichani 60 kg yoki 5,4%, makkajo‘xori silosi 255 kg yoki 7%-ga jami EOB 98,85 kg yoki 3,55%, Almashinuvchi energiya 404,2 Mj, quruq modda 113,5 kg, xom protein 15 kg, hazmlanuvchi protein 9,7 kg xom kletchatka 34,26 kg, qand moddasi 2,8 kg-ga, III- tajriba guruhidagi tengdoshlaridan EOB bo‘ycha 169,6 kg yoki 6,1%-ga, almashinuvchi energiyasi bo‘ycha 684,8 kg, yoki 4%-ga, quruq moddasi 194,5 kg yoki 7,32%, xom protein 25,5 kg, hazmlanuvchi protein 16,4 kg, xom kletchatka 58,7 kg ortiqcha oziqa tarkibidagi to‘yimli moddalarni o‘zlashtirdi. 1.-jadval Tajribadagi urg‘ochi tanalarning butun tajriba davomidagi oziqa sarfi, kg Guruhlar Ozuqalar I-tajriba II-tajriba III-tajriba Yog‘li sut 540 540 540 Beda pichani 1110 1050 1010 Makkajo‘xori silosi 3650 3395 3204 Oziqabop lavlagi 1520 1520 1520 Makkajo‘xori don yormasi 320 320 320 Bug‘doy doni yormasi 350 350 350 Jami 7490 7175 6944 EOB 2782,3 2683,45 2612,72 Almashinuvchi energiya, Mj 17057,1 16652,86 16372,26 Quriq modda 2655,9 2542,4 2461,4 Xom protein 370,8 355,8 345,3 Xazmlanuvchi protein 264,8 255,12 248,4 Xom kletchatka 596,1 561,84 537,4 Kraxmal 596,1 561,84 537,4 Qand 116,6 113,8 111,9 Xom yog‘ 82,5 78,7 75,9 Sa 29,3 28,1 27,23 P 12,0 11,8 11,7 42 Magniy, g 6375 6073,5 5862 Kaliy,g 36745 35129,5 33991,6 Oltingugurt, g 4664 4595 4245,6 Temir, mg 452230 426595 408224 Mis, mg 18305 17570 17059 Rux, mg 68626 65947 64039,2 Kobalt, mg 441 429 421 Osh tuzi, g 10100 10100 10100 Mono-kalsiy fosfat, g 11700 11700 11700 Jami ozuqa bir