PSIXOLOGIK MASLAHAT BERISHDA PEDAGOG-PSIXOLOGNING O’RNI

Аннотация

ushbu maqolada psixolog-maslahatchi tomonidan mijozga beriladigan maslahat va takliflar ko’p hollarda mijoz psixolog-maslahatchi yordamisiz o ‘z muammosini o’zi to’la hal eta olishiga qаrаtilgаnligi haqida fikr yuritilgan. Kalit so‘zlar psixolog, psixologik maslahat, soat, maxsus jihozlangan xona va yakkama-yakka, yuzma-yuz. Psixologik maslahat-muhtoj bo’lganlarga maslahat va tavsiyalar sifatida mutaxassis psixolog tomonidan bevosita beriladigan psixologik yordam ko’rsatish bilan bog’liq bo’lgan amaliy psixologiyaning alohida sohasiga aytiladi. Ular psixolog tomonidan mijoz hayotida duch kelgan muammoni dastlab o’rganib chiqish va shaxsiy suhbat asosida beriladi. Ko’pincha psixologik maslahat oldindan belgilangan soatda, buning uchun maxsus jihozlangan xonada, odatda begona odamlardan xoli va yakkama-yakka, yuzma yuz o’tkaziladi. Psixologik maslahat bir soatdan uch soatgacha davom etadigan psixologning mijoz bilan shaxsiy suhbati shaklida o’tkaziladi. Mana shu suhbat davomida mijoz o’z muammolari, o’zi to’g’risida gapirib beradi. Psixolog o’z navbatida muommoning mohiyatini tushunib yetish, bu muammoni o ‘zi uchun ham , mijoz uchun ham oydinlashtirishga harakat qilib diqqat bilan tinglaydi, maslahatlar davomida mijozning shaxsi baholanadi, uning shaxsiy xususiyatlarini hisobga olib mijozga uning muammosini qanday qilib amaliy hal etish bo’yicha ilmiy, asosli tavsiyalar beriladi. Psixolog-maslahatchi tomonidan mijozga beriladigan maslahat va takliflar ko’p hollarda mijoz psixolog-maslahatchi yordamisiz o ‘z muammosini o’zi to’la hal eta olishiga qaratilgan bo’ladi. 71-son 1 –to’plam May 2025 Sahifa: 332 Ustozlar uchun pedagoglar.org Psixologik maslahat - bu inson hayotida yuzaga keladigm barcha psixologik muammolarni hal eta olishiga, ishonchiga asoslangan odamlarga amaliy psixologik yordam ko’rsatish uchun yuzaga kelgan amaliyotdir. Lekin mijoz har doim ham uning muammosi mohiyati nimadan iborat ekanligini va o’zining kuchi va imkoniyatlariga tayanib, uni qanday qilib hal etishni aniq bilmaydi va tushunmaydi. Professional tayyorlangan psixolog-maslahatchi mana shu bo’yicha unga yordam ko’rsatishi kerak. Psixologik maslahatning asosiy vazifasi mana shundan iborat. Maslahat berish davomida psixolog odatda qisqa vaqt ichida mijoz muammosini amaliy hal etish usulini topish va aniq ifoda etish uchun qaratilgan maxsus ish uslublari va unga ta’sir ko’rsatish metodlarini qo’llaydi. Shu bilan birga ushbu yechim mijoz amalga oshirishi uchun tushunarii va mumkin bo’ladigan qilib amalga oshiriladi. Psixolog-maslahatchining mijoz bilan uchrashuvi ko’pincha birikki uchrashuv bilan cheklanmaydi. Ko’pchilik hollarda mijoz bilan uch marta va lindan ko’p uchrashib ancha uzoq muddat davomida maslahat berib borish talab etiladi. Bunday uzoq muddatli maslahatlarning zarurligi quyidagi odatiy hollarda yuzaga keladi: - Mijozning muammosi shunday murakkab boladi-ki, birikki soat davomida uni tushunib olish deyarli mumkin emas. Mijozning bir emas, balki bir necha muammolari mavjud, ularning har birini hal etish alohida maslahatni talab etadi; 1. Taklif etilayotgan muammoning yechimi mijoz tomonidan darhol va to’la mustaqil amalga oshirilishi mumkin emas va maslahatchi tomonidan qo’shimcha yordam ko’rsatishni talab etadi. 2. Mijozning individual xususiyatlari sababli psixolog-maslahatchi uning muammosini darhol va qo’shimcha yordamsiz hal eta olishiga to’la ishonmaydi. Agarda mijoz o’ziga yetarlicha ishonmasa, o’z hayajonlari va xulqini boshqara olmasa, agarda uning intellektual rivojlanish darajasi qiyin vaziyatlarda oqilona, to’g’ri yechimni mustaqil qabul qilish uchun yetarli bo’lmaganda bunday hollar uchrab turadi. 71-son 1 –to’plam May 2025 Sahifa: 333 Ustozlar uchun pedagoglar.org Ko’pincha aholining o’rta qatlami deb ataluvchi jismoniy va sog’lomlik holati bo’yicha yuksak xavf zonasida bo’lgan odamlar psixolog-maslahatchiga murojaat etadilar. Yuksak xavf zonasi deganda nerv, psixik hamda jismoniy kasallanishi oson bo’lgan odamlar va haqiqatdan ham kasal bolib qolishlari mumkin bo’lgan vaziyatlar tushuniladi. Boshqa, jismoniy va psixik jihatdan kuchli, ancha sog’lom odamlar bunday vaziyatlardan faqatgina toliqish yoki noqulaylikni his etish bilan chiqib ketadilar. Psixologik maslahatga murojaat etuvchilar - bu odatda hayotga yetarlicha yaxshi moslashib olmagan va o’z ishida unchalik band bo’lmagan odamlar bo’ladi, chunki psixologning to’la, batafsil maslahatini olish uchun vaqt talab etiladi. Psixolog-maslahatchiga hayotda va hammadan ham ko’p yordam so’rab murojaat etuvchilar orasida ko’plab omadsiz odamlar bor, aynan omadsizlik o’zini jismoniy nosog’lom deb o’ylovchi mana shu odamlar psixolog tomonidan yordam kutishga majbur etadi. Psixolog-maslahatchiga murojaat etuvchilar orasida u voki bu emotsional chetlanishga ega odamlar uchraydi, bu chetlanishlar o’z navbatida ko’plab ruhsizlik holati va umidsizlik oqibati hisoblanadi. Bu odamlar qachon psixologdan faol yordam izlashni boshlaydilar. Bu odatda ularda muammo paydo bolis