Научные статьиM.H.Sayidova, S.U.Pulatova2025
FONETIK USLUBIYAT MASALALARI
FONETIK USLUBIYAT MASALALARI · Usmonov Farhodbek Faxriddinivich (Andijon davlat pedagogika instituti Filologiya fakulteti) · Axmadjonova Nafisaxon Akmaljon qizi (Andijon davlat pedagogika instituti Filologiya fakulteti)
Для учителей · 2025
Аннотация
В данной статье освещаются теоретические основы фонетического стилистического направления, его основные понятия и стилистические функции. Автор анализирует роль фонетической стилистики в повышении выразительности речи посредством звуков речи. Показано, как с 71-son 2 –to’plam May 2025 Sahifa: 54 Ustozlar uchun pedagoglar.org помощью таких приёмов, как повторение гласных и согласных звуков, аллитерация, ассонанс, звукоподражание, речь приобретает эмоциональный и экспрессивный оттенок. Особенно подчёркивается значение фонетических средств в поэтической речи. Также в статье разъясняются приёмы фонетической экспрессии — удлинение гласных, усиленное произношение, удвоение согласных, изменение интонации и ударения с примерами. Освещается также роль супрасегментных элементов, таких как интонация, пауза, ритм и темп в фонетико-стилистическом анализе. Статья служит глубокому изучению выразительных возможностей фонетико- стилистических средств в художественном, ораторском, журналистском и других стилях речи. Ключевые слова: интонация, ритм, темп, фонетическое стилеведение, фонетическая стилистика, звуки речи, аллитерация, супрасегментная единица, фонетическая экспрессия, ударение, интонация, стилистическое средство, эмоциональное воздействие, произношение, ассонанс. Annotation: This article explores the theoretical foundations of phonetic stylistics, its key concepts, and stylistic functions. The author analyzes the role of phonetic stylistics in enhancing the expressiveness of speech through sound. It highlights how methods such as the repetition of vowels and consonants, alliteration, assonance, and onomatopoeia add emotional and expressive nuance to speech. The importance of phonetic devices in poetic language is especially emphasized. The article also explains phonetic expression techniques — vowel lengthening, strong articulation, consonant doubling, changes in intonation and stress, all supported with examples. Furthermore, the role of suprasegmental elements such as intonation, pause, rhythm, and tempo in phonostylistic analysis is examined. The article contributes to a deeper understanding of the expressive potential of phonetic-stylistic tools in artistic, rhetorical, journalistic, and other styles of speech. Keywords: intonation, rhythm, tempo, phonetic stylistics, phonostylistics, speech sounds, alliteration, suprasegmental unit, phonetic expression, stress, pitch, stylistic device, emotional effect, articulation, assonance. 71-son 2 –to’plam May 2025 Sahifa: 55 Ustozlar uchun pedagoglar.org Bilamizki, fonetika nutq tovushlari va nutq organlarining tovush hosil qilish paytidagi harakati, holati, tovush o’zgarishi qonuniyatlarni, uning intonatsiya, ohang, ritm va temp kabi masalalarni tekshiradi. Nutqda tovush va ohangdan foydalanish, ta’sirchanlikni oshirishni turlari turli xil hisoblanadi. Nutqni emotsional va ifodali qilishda alliteratsiya, assonans va tovush takrorlanishi muhim ahamiyat kasb etadi. Nutqni ohangdor qilishning xilma-xil shakllari va usullari o’z tabiati va mohiyati bilan asosan sheriy nutqqa xosdir.Poetik nutq ohang jihatdan ma’lum tartibga solingan.his-tuyg’u ifodasi sifatida vujudga kelgan. Hayajonli ritmik nutqdir. Poeziyada nutqni ohang jihatdan ma’lum tartibga soluvchi,tanituvchi,bildiruvchi vositalarni (masalan, ritm,qofiya.radif,bandlarni) keng qo’llash xarakterlidir. Shuning uchun she’r tuzilishi fonetik stilistikaning maxsus sohasi sifatida alohida ajralib turadi.Shunday qilib,Fonetik uslubiyatning Fonetik ekspressiya bilan hamkorlikda ish olib borishi yuzasidan qaralganda tildagi ayrim vositalarning oʻz vazifasidan tashqari uslubiy-ekspressiv vazifalari ham mavjud boʻlib,foydalanish jihatidan ularning oʻrnini toʻgʻri belgilash muhim sanaladi.1Fonetik stilistika esa tovushlarning bir-biriga bog'lanishining ekspressiv-stilistik imkoniyatlarini, ya'ni nutq tovushlarining tilning ta'sirchan vositasi bo'lib xizmat qila olish usullari va qonuniyatlarini o'rganadi.1Alliteratsiya sheʼrda, jumladna, bandda va qisman nasriy asarlarda ham bir xil undosh tovushlarning takrorlanishi. Tovushlar ohangdorligi, asosan bir xil tovushlarning takrorlanishidan hosil boʻlgan ohangdorlik alliteratsiya hisoblanadi. 1 Qaro qoshing, qalam qoshin Qayiq qayrilma qoshing, qiz, Qilur qatlimga qasd, qayrab Qilich qotil qaroshing, qiz… Erkin Vohidovning “Qaro qoshing” she'rini misol keltirishimiz mumkin. Bu she’r da “Q” undoshi alliteratsiyani yuzaga keltirgan. 1 Shomaqsudov .A.Ozbektili stilistikasii.Toshkent.1983-YIL.7-bet. 71-son 2 –to’plam May 2025 Sahifa: 56 Ustozlar uchun pedagoglar.org Suprasegmental elementlar – ya’ni melodika, dinamika, nutq tempi, pauza, ritm va aksentuatsiya – matnning umumiy ohangini va uslubiy ta’sirini belgilovchi asosiy vositalardan hisoblanadi. Bu elementlar tovushli matnlarni makrosegmentatsiya asosida tahlil qilishda muhim rol o‘ynaydi.Fonetik-stilistik tahlilga olinadigan matnlar uslubiy jihatdan turli-tuman bo‘lishi mumkin: jurnalistik, ilmiy, notiqlik, badiiy, biznes, neyt
Доказательный фрагмент
«В данной статье освещаются теоретические основы фонетического стилистического направления, его основные понятия и стилистические функции.»
Образец извлечения
Демо-превьюВ данной статье освещаются теоретические основы фонетического стилистического направления, его основные понятия и стилистические функции. Полный текст публикации CiteX не хранит — доступ к первоисточнику открывается по DOI согласно лицензии издателя и выбранному плану.
- Цитирований
- 0
- Тип
- Журнал
- Страна
- Узбекистан
- Ключевые слова
- intonation, rhythm, tempo, phonetic stylistics, phonostylistics, speech, alliteratsiya, urg’u, fonetik uslubiyat, emotsional ta’sir, ritm, talaffuz assonans., fonetik ekspressiya, fonetik stilistika, ohang, stilistik vosita, temp, nutq tovushlari, intonatsiya, supersegmental birlik
Смежные источники
Общество и инновацииKhosiyat MAMATKULOVA2024
Магистерские диссертацииЮлдашев Ж.Х2014
Журнал универсальных научных исследованийAND RESTORATION, Khatamov Orif Yusupovich2024