Понятие и социальная необходимость прокурорского надзора за исполнением законодательства о воде

Аннотация

Калит сўзлар: Мазкур мақолада Ўзбекистонда сув тўғрисидаги қонун сув қонунчилиги, ҳужжатларининг ижросини самарали ташкил этиш, прокурор прокурор назорати, назоратининг роли ва аҳамияти ёритилган. Дунёдаги сув Ўзбекистон, танқислиги, айниқса Марказий Осиёдаги вазият таҳлил ирригация, сув танқислиги, қилинади. Сув ресурсларидан оқилона фойдаланиш, эскирган экологик қонунлар, суғориш тизимлари ва экологик муаммолар фонида жамоатчилик назорати, прокуратура органларининг назорати, жамоатчилик сувдан оқилона 1 Senior Prosecutor of the Department at the General Prosecutor's Office, Senior Counselor of Justice, PhD in Law. Жамият ва инновациялар – Общество и инновации – Society and innovations Special Issue – 04 (2025) / ISSN 2181-1415 фойдаланиш, экологик назорати ҳамда юқори технологик ёндашувларнинг қонунийлик, долзарблиги таъкидланади. Мақолада прокуратура замонавий прокуратура фаолиятининг мустақил ва ўзига хослиги ёритилиб, қонун технологиялари. устуворлигини таъминлашдаги ўрни таҳлил қилинади. Понятие и социальная необходимость прокурорского надзора за исполнением законодательства о воде АННОТАЦИЯ Ключевые слова: Статья посвящена актуальным вопросам повышения водное законодательство, эффективности законодательства о воде и роли прокурорский надзор, прокурорского надзора за его исполнением в Узбекистане. Узбекистан, Раскрываются глобальные и региональные проблемы водного ирригация, дефицит воды, дефицита, особенно в Центральной Азии, где устаревшая экологическое право, ирригационная инфраструктура приводит к значительным общественный контроль, потерям. Подчеркивается значение прокурорского контроля рациональное как основного инструмента обеспечения законности в сфере водопользование, водопользования и охраны окружающей среды. Также соблюдение закона, высокие технологии в рассматривается потенциал общественного экологического прокуратуре. контроля и важность внедрения современных технологий в работу прокуратуры. Сув тўғрисидаги қонун ҳужжатлари самарадорлигини таъминлаш ва уларнинг ижроси устидан назорат қилиш ҳамда амалга ошириш тартибини янада такомиллаштириш муҳим илмий-амалий аҳамият касб этмоқда. Сайёрамизнинг катта қисмида қарийб 2 миллиард киши чучук сув етишмаслигидан азият чекмоқда ва XXI асрнинг ўрталарига бориб дунё аҳолисининг 40 фоизи чучук сув етишмаслигидан азият чекиши, 20 фоиз аҳоли эса қарийб чучук сувсиз яшашга тўғри келиши тахмин қилинмоқда. Етарлича тозаланмаган сувни истеъмол қилиш оқибатида ҳар йили тахминан 10 млн. киши ҳаётдан кўз юммоқда.[1] Дунёда иқлим ўзгариши ва аҳоли сонининг муттасил ўсиб бориши шароитида озиқ-овқат хавфсизлигини таъминлаш учун қишлоқ хўжалигида сувдан оқилона ва тежамкорлик билан фойдаланиш ғоят муҳим аҳамиятга эга. Шу боисдан ҳам, Ўзбекистон Республикаси Президенти Шавкат Мирзиёев 2018 йил 28 декабрдаги Олий Мажлисга Мурожаатномасида экологик хавфсизлик, сув ва табиий ресурслардан оқилона фойдаланиш эътиборимиз марказида туриши зарурлигини, ер ва сув ресурсларидан оқилона фойдаланиш борасидаги илғор технологияларни жорий этиш энг муҳим вазифаларимиздан бири эканлигини алоҳида таъкидлаган эди.[2] Шунингдек, Президентимиз БМТнинг 75-йиллиги муносабати билан сўзлаган нутқида Орол денгизи қуришининг ҳалокатли оқибатлари ҳақида тўхталиб, уни бартараф қилиш борасидаги аниқ таклифларини берган эди.[3] Сувдан фойдаланиш ва уни муҳофаза қилига қаратилган қонунлар сув бойликларига эҳтиёткорона муносабатда бўлиш, асраш, қўриқлаш, тежаш тартибларини ўрнатади ва ушбу тартибларга риоя қилиш чораларини белгилайди. Демак, ҳуқуқ бутун жамият учун ҳам, ҳар бир алоҳида шахс учун ҳам сувдан 202 Жамият ва инновациялар – Общество и инновации – Society and innovations Special Issue – 04 (2025) / ISSN 2181-1415 оқилона фойдаланиш ва уни муҳофазасини таъминлашда муҳим аҳамият касб этади[4]. Шунга қарамай, сув танқислиги тобора кучайиб бораётган ҳозирги шароитда сув захираларига эгалик қилиш борасида танглик сақланиб қолмоқда[5]. Таниқли америкалик олим Фридрих Старр ўзининг “Йўқотилган маърифат” номли асарида Марказий Осиёдаги биринчи ренесанс даврида учта асосий пойдевор давлатнинг ривожланишида муҳим ўрин тутганини кўрсатиб ўтган. Бунинг биринчиси илм, иккинчиси қурилиш ва учинчиси ирригация тармоқларини барпо этиш ҳисобланади. Ушбу олим ўз китобида дунё ҳалқлари ҳали миллат ва ҳалқ бўлиб шаклланмаган, америка кашф қилинмаган даврларда, мамлакатимиз ҳудудида илғор ирригация тармоқлари барпо этилганлиги, сувни юқорига кўтариш, аҳоли пунктларини ичимлик суви билан таъминлаш ишларининг амалга оширилганлиги таҳсинга сазовор эканлигини алоҳида таъкидлаб ўтган.[6] БМТ маълумотига кўра, учинчи минг йилликнинг Кун тартибида ҳам сув ресурслари ҳал қилувчи рол ўйнайди.[7] Оммавий ахборот воситалари (ОАВ) маълумотларига қараганда, Марказий Осиёда сув ресурслари етишмаслиги энергия тақчиллиги, озиқ-овқат хавфсизлиги ва атроф-муҳитга аянчли таъсир ўтказади. Шунингдек, бу муаммони хавфсизликка таҳдид сифатида ҳам баҳолаш мумкин. Мутахассислар Марказий Осиё давлатлари электр энергия тизими ўзаро